Mexico werd ontzien bij Trumps spervuur van importtarieven afgelopen week. Toch hebben die consequenties: Chinese bedrijven, die graag in Mexico actief worden als springplank naar de Verenigde Staten, merken dat zij minder welkom zijn dan voorheen.
‘Rij gerust hard over die gaten heen’, zegt de Mexicaanse autoverkoper tijdens een testrit met een glimmende witte King door het hart van Mexico-Stad. Het sportieve hybride model van het Chinese automerk BYD (‘Build your dreams’) heeft inderdaad geen moeite met het slecht onderhouden wegdek. En mocht de klant geïnteresseerd zijn in een elektrische Dolphin, dan moet hij intekenen op een wachtlijst, zegt de BYD-medwerker.
Dolphin, Sea Lion en Yuan: deze elektrische BYD-auto’s houden Elon Musk ’s nachts wakker. Zelfs zonder toegang tot de Amerikaanse markt is de Zuid-Chinese producent van elektrische en hybride auto’s het Amerikaanse Tesla voorbijgeschoten. In het laatste kwartaal van vorig jaar verkocht BYD wereldwijd zeshonderdduizend volledig elektrische auto’s. Musks Tesla bleef steken op een half miljoen.
De comfortabele King (499 duizend peso, ongeveer 22 duizend euro) is een geairconditionde oase in de smog en het meedogenloze verkeer van de Mexicaanse hoofdstad. De BYD-verkoper vertelt enthousiast dat hij binnenkort zijn eigen King aanschaft. En Uber-chauffeur Asael Morales (27) is verknocht aan zijn pastelroze elektrische Dolphin Mini. ‘Wat maakt mij het uit dat-ie Chinees is? Hij heeft zes airbags, is ruim van binnen. En thuis hang ik ’m aan de lader.’ Kortom, een geweldig autootje, zegt hij.
Nergens ter wereld komt deze door de Amerikaanse president Donald Trump en zijn kompaan Musk verfoeide Chinese auto zo dicht bij de Verenigde Staten als in Mexico. Daar telt BYD al vijftig showrooms die vorig jaar veertigduizend auto’s verkochten. Dit jaar komen er nog eens dertig dealers bij. Ter vergelijking: Tesla telt zes winkels in Mexico.
De zuiderbuur van de VS zag het aantal Chinese automerken sinds 2022 groeien van 7 naar 24. Tussen de Nissans en Fords rijden intussen honderdduizenden Chinese Geely’s, GWM’s en JAC’s. En dat is een groot probleem, vindt Trump, die afgelopen week een handelsoorlog verklaarde aan de hele wereld. Net als in zijn eerste termijn richt hij zijn pijlen vooral op China.
Zodoende zit buurland Mexico, tevens Amerika’s belangrijkste handelspartner, gevangen tussen twee vuren. Juist vanwege de nabijheid tot de Amerikaanse markt weten steeds meer Chinese bedrijven de weg naar Mexico te vinden, in de hoop vanuit hier toegang te krijgen tot 340 miljoen Amerikaanse consumenten.
Aan deze zogeheten nearshoring probeert Trump nu een eind te maken. Daarom legde hij China een tarief van 34 procent op, maar kregen Zuidoost-Aziatische landen zoals Vietnam nog hogere tarieven. Buurlanden van China dienden tijdens de eerste Trump-regering als vluchtheuvel voor Chinese en internationale bedrijven, die normaal in China produceren. Met het label Made in Vietnam ontweken ze Amerikaanse heffingen.
Met nearshoring probeerden Chinese bedrijven tijdens de Biden-jaren ook dichter bij de VS te komen. Hoewel nog relatief klein, is de Chinese aanwezigheid op Mexicaanse industrieterreinen in Trumps afwezigheid verdubbeld, constateert de Financial Times. In de noordelijke deelstaat Nuevo Leon adverteert een compleet Chinees bedrijventerrein met de ligging op 200 kilometer van de Amerikaanse grens.
Autofabrikant BYD heeft al een USA-website en had plannen om in Mexico een assemblagefabriek neer te zetten, maar onder Mexicaanse druk zijn die ambities stilletjes geparkeerd. Het tekent de veranderde Mexicaanse houding ten opzichte van China. Onder president Claudia Sheinbaum schoof Mexico op richting de VS.
Plots uitte ook Mexico zorgen over de import uit China, die vorig jaar met maar liefst 60 procent steeg. Sheinbaum hanteerde hetzelfde argument als Trump: de eigen maakindustrie beschermen tegen goedkope Chinese import. Economie-minister Marcelo Ebrard kondigde in januari heffingen aan op textiel en producten van Chinese onlineprijsstunters Temu en Shein.
Ook fysieke winkels zijn het mikpunt van anti-China-sentiment. In november deed de politie een grote inval bij de Mexico Mart, een winkelparadijs van zestien verdiepingen tjokvol Chinese hebbedingetjes in het historische centrum van Mexico-Stad. De officiële reden was de verkoop van nep-merkproducten. Meer dan 26 duizend stuks handelswaar werden in beslag genomen.
Afgelopen maand ging de Mexico Mart weer open, maar de goudkleurige Chinese karakters zijn van de gevel gesloopt. Niet langer sieren rode lampionnetjes de plafonds. Zelfs het Chinese woord voor ingang moest eraan geloven.
‘Het is pure pesterij’, zegt Ricardo Su (54) die twee jaar geleden vertrok uit de Noord-Chinese provincie Dongbei. Aanvankelijk werkte hij in een opslag van uit China geïmporteerd keukengerei, tot hij na de heropening van de Mexico Mart met zijn vrouw hun eigen winkeltje in pannen, wafelijzers en grillplaten begon.
De zaken gaan slecht, zegt hij. ‘Ik knijp in mijn handen als ik dit jaar de kosten van de huur en levensonderhoud verdien, zoveel onrust is er rond alles wat met China te maken heeft.’ Hij vraagt zich af hoelang hij vooruit kan met de huidige voorraad pannen. ‘Al ruim een maand worden zeventig Chinese containers vastgehouden door de Mexicaanse douane’, vertelt Su. ‘De douane houdt onze Chinese spullen tegen en rekent importeurs per dag 270 euro aan opslagkosten voor de containers.’
Vijf verdiepingen hoger zet winkelier Yanzi, afkomstig uit de Zuid-Chinese provincie Guangdong, haar handelswaar terug in de schappen. Veel winkelruimtes zijn nog leeg en afgeplakt met plastic lint, maar zij kan eindelijk weer waterpistolen, bekers en lavalampen verkopen. Een Japanse maneki-neko-kat waakt over haar kassa.
Ze gebruikt een alias, omdat alles omtrent China nu gevoelig ligt. ‘Ik ben zo pissig’, briest ze. ‘Dat ik de huur en het personeel moest doorbetalen, is tot daaraan toe. Maar waarom moesten alle Chinese karakters verdwijnen? Gaan ze ons Chinese winkeliers ook wegpoetsen?’
President Sheinbaum werd woensdag voor haar pro-Amerikaanse koers beloond. Haar verwijdering van China en haar beleid tegen drugssmokkel en noordwaartse migratie lijken Trump – vooralsnog – gunstig te hebben gestemd. ‘We zijn ontsnapt’, kopten Mexicaanse kranten nadat Trump de hele wereld handelstarieven had opgelegd, behalve buurlanden Canada en Mexico.
Het vrijhandelsverdrag USMCA tussen de drie Noord-Amerikaanse landen houdt voorlopig stand. Al gaat Mexico niet geheel vrijuit. Producten die buiten het handelsverdrag vallen (omdat ze bijvoorbeeld geheel of grotendeels buiten Noord-Amerika worden gemaakt) worden wel belast. En ook voor Mexico gelden forse heffingen op auto’s en staal.
Na tweeënhalve gespannen maanden waarin Trump zijn zuiderbuur het tarievenmes op de keel hield, ziet Mexico zich als winnaar uit de handelsoorlog komen. ‘Wij krijgen een voorkeursbehandeling’, jubelde Sheinbaum afgelopen week. Nu de toegang tot de VS voor de rest van de wereld duurder wordt, heeft Mexico een concurrentievoordeel. ‘Vandaag is het goedkoper dan gisteren om te produceren in Mexico en te exporteren naar de VS’, zei economie-minister Marcelo Ebrard.
Buitenlandse bedrijven die hun productieproces aanpassen aan de regels van het Noord-Amerikaanse handelsverdrag kunnen profiteren van de Mexicaanse voorkeurspositie, stelde Sheinbaum. ‘We hopen niet alleen op behoud van (buitenlandse, red.) fabrieken, maar zelfs op groei.’
Tot nog toe heeft de Mexicaanse president met haar kalme houding tegenover de onbesuisde Trump lof geoogst. In plaats van terug te slaan zocht ze de dialoog met haar buurman. ‘Wederzijds respect’ leidde vorige week tot een positief resultaat, beweert ze.
Winkelier Su die op de Mexico Mart zijn hoofd boven het rijzende geopolitieke water probeert te houden, begrijpt de Mexicaanse balanceeract. Zijn nieuwe thuisland kan niet anders dan afstand houden van China, zegt hij. ‘Ze zitten simpelweg te dicht bij de VS.’ Toch heeft hij een waarschuwing voor president Xinbaomu. ‘Mexico, leun niet te snel achterover’, zegt hij. ‘De rekening van Trump komt nog wel.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant