is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
Voor het eerst in een jaar of vijftien staat een linkse partij bovenaan in de peilingen. Gedeeld met de PVV weliswaar, maar de trend is onmiskenbaar: GroenLinks-PvdA zit in de lift, terwijl het vehikel van Wilders daalt, al gaat dat nog niet zo hard als bij de vrijwel geheel weggevaagde coalitiepartners NSC en BBB. Ook andere middenpartijen, zoals CDA en VVD, vertonen tekenen van herstel.
Dat komt vooral door de breed gevoelde ontzetting over de Amerikaanse idiocratie, die Europa als vijand in plaats van bondgenoot behandelt. Zeker nu Trumps maffiose economie van afpersing en loyaliteit ook de portfolio’s van poldertrumpjes bereikt – de enige realiteit waar domrechts nog op aanslaat – begint ook de Nederlandse kiezer zich achter de oren te krabben; zou het dan misschien tóch onverstandig zijn om te stemmen op halve garen?
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ook door het gestuntel van onze eigen extreemrechtse regering is het dan aantrekkelijk om te denken dat de natuur zich aan het herstellen is. Dat kiezers hun lesje leren, en de volgende keer doen wat je van een rationeel denkende en goed geïnformeerde burger mag verwachten: op een partij stemmen die een doorgerekend programma en bekwame mensen heeft. Dat het populismeprobleem zichzelf oplost wanneer de populist door de mand valt, en de kiezer van een koude kermis thuiskomt.
Maar zoals vaker betoogd, is economisch lijden helemaal niet de reden dat grote groepen extreemrechts stemmen. En wanneer je helemaal geen échte problemen hebt, zit je er dus ook helemaal niet mee dat jouw favoriete politicus geen problemen oplost; naar de mond gepraat worden is genoeg. Daarbij geldt dat de ‘wil van het volk’ steeds vaker op ‘de leugens van de sekteleider’ neerkomt. Zo laat Amerikaans onderzoek zien dat het aantal Republikeinse kiezers dat Europa als een vijand ziet dit jaar verdubbelde. Uitsluitend door Trumps eigen uitspraken en gedrag dus.
Trump gaat nu nog een stap verder; problemen niet oplossen is niet genoeg, hij wil problemen veroorzaken, in de wetenschap dat in crisissituaties overheden hun macht kunnen vergroten. U weet wel, wat overheden ten tijde van de economische crisis in 2008 hadden moeten doen, maar nalieten. Trumps tarieven zijn bedoeld om het Amerikaanse bedrijfsleven te dwingen zijn ring te kussen – in ruil voor een ontheffing. Als de eerste schokgolven voorbij zijn, draait de wereld gewoon door, en zullen mensen en economie dealen met de nieuwe realiteit, is zijn gok.
Mislukkingen en het onvermogen om loze beloftes waar te maken lijkt extreemrechts ook in Europa steeds vaker te verwelkomen en strategisch in te zetten. De tegenwerking vanuit Brussel, de rechtspraak of andere instituties zal worden gebruikt om de eigen achterban er nóg meer van te overtuigen dat we van die instituties af moeten, die staan immers de volkswil in de weg. Bovendien kan de loyaliteit van bondgenoten en achterban getest worden. In dat licht is de vrees dat de veroordeling van Marine Le Pen extreemrechts in Frankrijk zal helpen niet onterecht. Dat is overigens geen reden haar dan maar niet te veroordelen, zoals onder meer The Economist betoogde.
Extreemrechts lijkt dus niet te kunnen verliezen, maar ironisch genoeg kan juist Trump een einde maken aan deze logica. Want waar Amerika over drieënhalf jaar mogelijk niet eens meer kán afrekenen met de automutilatie van Trump, kan Europa wél tijdig afkicken van extreemrechts. In de decadente jaren achter ons was het voldoende dat een populist tegen de bierkaai vocht. Maar wanneer evidente onkunde en chaos leiden tot niet langer te ontkennen schade, moet het kwartje toch vallen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant