Bij elke omroep, of dat nu een enkele omroep is of een verzameling omroephuizen, moet niet de eigen levensbeschouwing centraal staan maar de publieke waarden.
De publieke omroep wordt ingrijpend verbouwd. De elf omroepen worden samengebracht in vier of vijf omroephuizen. De NTR wordt opgeheven, de overkoepelende NPO gekortwiekt en er komen vanaf nu nooit meer nieuwe omroepen bij.
Minister Eppo Bruins wil zo een einde maken aan de ‘bestuurlijke drukte’ waaraan de publieke omroep lijdt. Door de ingewikkelde structuur van de omroep is er een dikke leemlaag ontstaan aan managers en coördinatoren die elkaar naar het leven staan, die verstikkend is voor de creativiteit en het werkplezier.
Het is verheugend dat Bruins daarmee wil afrekenen. De tragiek van de omroep is dat ze nog met een been in de verzuiling staat, waarbij elke zuil zijn eigen omroepvereniging moet hebben, en een ander been in een BBC-model waarbij de NPO leidend is en gemeenschappelijke waarden voorop staan.
De omroep snakt naar een duidelijke keuze: maak de NPO nog machtiger of geef de omroepen hun autonomie en zendtijd terug. Bruins plan voor de omroepen neigt op het eerste gezicht naar het tweede. De omroephuizen die in plaats van de omroepen komen, krijgen meer autonomie. Voor de NPO resteert hooguit nog een lichte coördinerende rol. Het was dan ook niet verrassend dat EO-directeur Arjan Lock die namens alle omroepen sprak, welwillend reageerde.
Het is nog niet duidelijk welke opdracht de omroephuizen precies krijgen. Worden het productiehuizen die in de eerste plaats kwalitatief hoogstaande programma’s willen maken of worden het pluriformiteitshuizen waarbinnen elk smaldeel vooral bezig is zoveel mogelijk ruimte voor de eigen levensbeschouwing te veroveren? In het laatste geval zal de bestuurlijke leemlaag zich straks gewoon naar de omroephuizen verplaatsen.
Het grote manco in de plannen van Bruins is dat hij niet eerst scherp heeft beschreven waarvoor de Publieke Omroep op aarde is. In zijn onderbouwing hamert hij vooral op de pluriformiteit als doel op zichzelf, alsof de publieke omroep een soort Tweede Kamer is waarin alle smaldelen vertegenwoordigd moeten zijn.
Dat is een verouderde opvatting – waarmee Nederland alleen staat in de wereld – en bovenal een gemiste kans. Nu sociale media democratieën en samenlevingen slopen, is er meer dan ooit behoefte aan een tegengif, een publieke omroep die desinformatie tegengaat met een betrouwbare niet-gekleurde nieuwsvoorziening, een publieke omroep ook die investeert in hoogwaardige journalistiek, hoogwaardig amusement en hoogwaardige muziek die commercieel niet op eigen benen kunnen staan. Een omroep tot slot die de ruimte geeft aan de creativiteit van makers, omdat een samenleving daar beter van wordt. En natuurlijk moet dat een pluriforme omroep zijn die oog heeft voor alle perspectieven.
Bij elke omroep, of dat nu een enkele omroep is of een verzameling omroephuizen, moet niet de eigen levensbeschouwing centraal staan maar de publieke waarden. Bruins doet deels het omgekeerde. Een omroep die nu als enige opdracht heeft om publieke waarden hoog te houden en zich daardoor het meest onderscheidt van de commerciële concurrentie, de NTR, wordt de nek omgedraaid.
Dat is onbegrijpelijk. Het is te hopen dat Bruins zijn plannen bijstelt, de NTR en NOS samenvoegt en een duidelijke publieke opdracht geeft met veel zendtijd. En het is voorts te hopen dat de bestuurders van de andere omroepen over hun schaduw heen springen en omroephuizen bouwen, waar ook vooral de publieke waarden centraal staan in plaats van de eigen identiteit.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant