Ook al zijn we ons van geen kwaad bewust, elke keer als we het toilet doorspoelen komt een klein deel van onze kleine of grote boodschap in het oppervlaktewater terecht. Dat is een probleem, want vanaf 2027 moet al het water volgens Europese afspraken van goede kwaliteit zijn. Op dit moment haalt slechts 10 procent van de Nederlandse wateren die norm. Als we niet drastisch een verbetering realiseren, kunnen we in de toekomst rekenen op flinke boetes vanuit de Europese Unie. En misschien is dat maar goed ook, want al lijkt het of we in Nederland alles goed hebben geregeld met onze riolering, is er wel degelijk stront aan de knikker.
Bij watervervuiling is het verleidelijk de bal meteen door te spelen naar landbouw en industrie. Maar met 8,4 miljoen huishoudens, met elk gemiddeld 96.360 liter afvalwater per jaar kunnen wij gewone inwoners er zelf ook wat van. Gelukkig gaat een groot deel daarvan naar de afvalwaterzuivering. Nederland kent met ruim 120 duizend kilometer riolering de hoogste aansluitingsgraad in Europa. Goed geregeld zou je zeggen, maar omdat het door klimaatverandering steeds vaker hevig regent, is ons rioolstelsel steeds minder toegerust op wat er in korte tijd doorheen moet. moet. Als het niet past, stroomt het letterlijk over. Dat heet overstort en dat vieze water komt dan terecht in sloot, gracht of rivier.
Om die vervuiling vanuit overstorten tegen te gaan, is het sinds 2000 verplicht afvalwater en regenwater gescheiden af te voeren, althans: in nieuwbouwwoningen. In de binnensteden, waar nog veel oudbouw is, is een gemengd riool nog heel gebruikelijk. Het aantal huishoudens dat op een
gemengd riool is aangesloten was in 2017 nog 69 procent. Hoeveel het nu is, weten we niet. De mate of frequentie van overstort is ook niet bekend. Er wordt, kortom, slecht gemeten wat er van onze spijsvertering in het milieu achterblijft. Uit het gat is uit het zicht, zo blijkt.
Over de auteur
Zairah Kahn is stadsvernieuwer. In de maand april is zij gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid. Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De schaal van het probleem is daarom tot op heden onduidelijk, maar al in 2010 waarschuwen wetenschappers voor een ecologische ramp als er niets wordt gedaan aan de overstortproblematiek. Er worden wel periodiek monsters genomen, bijvoorbeeld als er na een zwemwedstrijd in natuurwater massaal buikloop optreedt. Zo was er bij de City Swim van 2023 in Roermond een uitbraak van het Noro virus. Het zijn trouwens niet alleen de poepjes en plasjes die in het water terechtkomen, denk ook aan medicijnresten of aan andere zaken die mensen in het toilet kieperen.
Als burgers kunnen we het riool enigszins ontlasten, niet door minder naar het toilet te gaan, wel door het plaatsen van een regenton of een groen dak. Dat zorgt bij piekbuien voor een beter distributie van water en vermindert daarmee de kans op overstort. Maar omdat een overstromend riool toch eerder een collectief probleem is, mogen we van de overheid wel de verwachten hierin de leiding te nemen.
Dan is het nog de vraag: welke overheid, want we hebben meerdere bestuurslagen in Nederland. Helaas valt de overstort daarbij tussen wal en schip. De gemeente draagt weliswaar zorg voor het riool, maar niet voor wat er gebeurt met alles wat vroegtijdig het riool verlaat (zolang het maar niet op straat komt). Daarvoor kijkt ze graag naar collega het waterschap. Het waterschap is het bestuursorgaan dat in Nederland verantwoordelijk is voor droge voeten en schoon water, maar heeft binnen de bebouwde kom weer weinig in te brengen.
Het is dus wachten tot het vieze water vanzelf in het buitengebied terecht komt, waar uiteindelijk de natuur de pineut is en de waterrecreant, die daar zijn picknickkleed heeft uitgespreid en zijn kinderen net een paar zwembandjes heeft omgedaan. Hopelijk komt daar in 2027 een einde aan. Tot die tijd kunnen we onszelf misschien troosten met de gedachte dat we wel allemaal in dezelfde shit zitten. Dat klinkt in ieder geval beter dan in elkaars stront.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns