DEN HAAG - 'Als je het verhaal op zitting hoort, kleurt dat het altijd weer anders.' De rechter onderstreept graag dat het belangrijk is dat een verdachte in een politierechterzaak komt opdagen. 'De zitting is heel belangrijk bij de politierechter. Ik vind het ook altijd heel vervelend als verdachten niet komen. Want dan kan ik ze wel veroordelen bij verstek, maar ik heb liever het gesprek met de verdachte.'
Dit is een verhaal in onze serie Bij de Politierechter.
Na meer dan tien jaar elke week een verslag vanuit de zittingszaal nu voor één keer in deze rubriek het perspectief van de rechter zelf. Robine de Lange is president van de Haagse rechtbank en heeft de dagelijkse leiding over de rechtbank.
Ze doet zowel meervoudige kamer-zittingen als politierechterzaken. Er zijn zo'n dertig politierechterzittingen per week in het Paleis van Justitie, met tussen de acht en achttien zaken per zitting.
'Als politierechter is het handig om niet al te lang van tevoren die zaken te bestuderen. Ik doe dat zelf vaak de dag van tevoren, want dan heb je ze de volgende dag vers in je hoofd. Als politierechter heb je acht tot achttien zaken op de rol staan.'
'Je hebt natuurlijk het elektronisch dossier voor je liggen en ik heb zelf ook altijd nog wel wat aantekeningen. En dan die zitting, dat is dan het gesprek met de verdachte.'
'En je moet meteen beslissen. Je kunt soms heel even schorsen en met de griffier overleggen, maar het systeem is dat je meteen mondeling uitspraak doet. Dus dan is het heel fijn dat je de zaak goed in je hoofd hebt zitten.'
Het is zeker niet zo dat ze van tevoren al haar oordeel klaar heeft. 'Het gesprek met de verdachte is heel bepalend. Ik heb op basis van het dossier wel een beeld van de bewijsbaarheid en ook van de persoonlijke omstandigheden van de verdachte. Maar heel vaak als je het verhaal op zitting hoort. Dat kleurt toch weer anders.'
'Je luistert naar de officier van justitie, je luistert naar de advocaat, je luistert naar de verdachte en je komt tot een oordeel. En ja, we hebben ook ongeveer tien procent vrijspraak.' Vaak is dat omdat de verdachte zelf zijn of haar verhaal is komen doen.
Daarom wordt De Lange ook niet enthousiast van het voornemen van het Openbaar Ministerie (OM) om meer zaken zelf af te doen, zonder ze voor de rechtbank te brengen.
'Als het OM deze beweging doorzet, dan zou 85 procent van de zaken bij de politierechter verdwijnen. Die worden dan niet meer in de openbaarheid gehouden en slachtoffers kunnen dan ook hun spreekrecht niet meer gebruiken.'
Rechters nemen soms beslissingen die behoorlijk afwijken van wat een officier van justitie eist. Die mogelijkheid zou dan verdwijnen. 'Ik vind in het algemeen dat officieren heel goed en magistratelijk hun werk doen, maar het is toch iets anders.'
'Ik ben zelf ook twee jaar officier van justitie geweest, maar het is anders als je als rechter naar beide kanten luistert en uiteindelijk tot een oordeel komt. Bij die OM-strafbeschikkingen vervult de officier beide rollen. Voor die categorie zaken is het een beetje het buitenspel zetten van de rechtspraak.'
'Het OM heeft richtlijnen voor een straf en wij hebben oriëntatiepunten. Die zijn lang niet altijd hetzelfde maar gaan wel in dezelfde richting. Ik heb daar nog even naar gekeken in het kader van: wat betekent die koerswijziging van het OM nou?'
'Er zijn bij de politierechter heel veel zaken waarin volgens onze oriëntatiepunten een gevangenisstraf van minder dan zes maanden wordt opgelegd, variërend van een paar weken tot een paar maanden. De bedoeling van het OM is dus dat in die zaken geen gevangenisstraf meer wordt opgelegd.'
'Maar al die mensen die berecht zijn voor die tijd en wel een gevangenisstraf opgelegd hebben gekregen, die zouden nu kunnen zeggen dat is rechtsongelijkheid: ik kreeg toen wel een gevangenisstraf, want dat stond in de richtlijnen van het OM en in de oriëntatiepunten van de rechter.'
'Als wij die zaken niet meer krijgen omdat ze door het OM zelf worden afgedaan en het OM kan geen gevangenisstraf opleggen, dan krijg je rechtsongelijkheid. Dat is waar wij echt voor vrezen', zegt rechtbankpresident Robine de Lange.
'Als politierechter zie je de hele samenleving aan je voorbijtrekken. Van mensen die ook bij de meervoudige kamer moeten komen omdat ze wel meer op hun kerfstok hebben, tot de mensen die echt voor het eerst en waarschijnlijk ook voor het laatst bij de politierechter moeten komen en alles wat daar tussenin zit.'
'En die zittingen zijn dus ontzettend belangrijk. Ook voor het vertrouwen in de samenleving dat ook wat kleinere zaken serieus behandeld worden en met een straf eindigen.'
De naam van de betrokkene is voor deze ene keer niet gefingeerd.
Source: Omroep West Den Haag