PVV-leider Geert Wilders prijst zijn minister van Asiel Marjolein Faber steevast aan als een toonbeeld van standvastigheid die alle tegenwerking trotseert. Na de lintjesaffaire van afgelopen week staat dat imago meer dan ooit onder druk. Dat kan ook inhoudelijke consequenties hebben voor het asieldossier.
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Zelfs Marjolein Faber moest woensdag even lachen om de lofzang van haar partijleider. ‘Ik ben zeer trots op deze minister’, zei Geert Wilders in het debat over de weigering van de minister van Asiel om lintjes toe te kennen. ‘Ondanks alle tegenwerking staat zij daar... 1 meter 65 lang... ze staat haar vrouwtje.’
Ook na het debat, waarin een groot deel van de oppositie een motie van wantrouwen tegen Faber steunde en zelfs de coalitie vol gêne naar haar optreden keek, bleef Wilders op X bij zijn verhaal: ‘Het tegenwerken door de oppositie is zonder resultaat. Faber staat als een rots in de branding voor asielbeperking.’
Alles over politiek vindt u hier.
Ziet Wilders iets wat de rest van Den Haag niet ziet?
Zeker is dat de PVV-leider, die zonder campagnebudget en ondersteuning de afgelopen verkiezingen won, gevreesd wordt als politiek marketeer. Hij formuleert een boodschap en blijft die eindeloos herhalen. Het is zijn vertrouwde manier om een grote groep kiezers te bereiken die amper met politiek bezig is.
Zo gaat Wilders ook te werk bij ‘the selling of Marjolein Faber’. De PVV-leider hamert er al maanden op dat zijn geliefde minister van alle kanten wordt tegengewerkt. Bij iedere hobbel in de weg – een negatief advies, twijfels bij de coalitie of de oppositie, een onwelgevallige rechterlijke uitspraak – komt de PVV-leider met vergelijkbare teksten: ‘Hou eens op met al die tegenwerking.’ Of: ‘We accepteren geen tegenwerking meer.’ Of: ‘Verschrikkelijk al die tegenwerking.’ Of: ‘Henri Bontenbal (CDA) kan alleen maar de PVV tegenwerken.’
De crisis rond Oekraïne drukte in maart het asieldossier naar de achtergrond, maar sinds vorige week vrijdag is de cadans van Wilders’ boodschap terug. Die dag suggereerde Faber al dat de premier haar tegenwerkte door de intrekking van de Spreidingswet niet op de agenda van de ministerraad te zetten. Zondag lekte uit dat de PVV-minister geen lintjes wilde uitdelen aan vrijwilligers die vluchtelingen helpen, wat haar op een schrobbering van links en rechts kwam te staan – volgens Wilders nieuw bewijs van de ‘tegenwerking, minimalisering, ridiculisering’ die Faber te verduren krijgt.
Zeker voor partijen op de rechterflank vormt het repeterende verhaal van de PVV-leider een bedreiging. Ook hun kiezers willen een strenger asielbeleid, maar er zijn grote bedenkingen bij de uitvoerbaarheid van Fabers plannen. Tegelijkertijd toont de PVV-minister geen enkele wil om tegemoet te komen aan inhoudelijke bezwaren.
Het plaatst de partijen die de coalitie in de Eerste Kamer aan een meerderheid moeten helpen voor een dilemma. Als ze ondanks alle twijfels en negatieve adviezen toch instemmen, kan dat de asielopvang in nog grotere chaos storten, terwijl Faber een overwinningsdansje zal doen als IJzeren Dame die iedereen trotseert. Als ze tegenstemmen, sluit dat aan bij Wilders’ verhaal dat de PVV wederom wordt tegengewerkt bij het uitvoeren van de wil van de kiezer.
CDA-leider Henri Bontenbal zag zich enkele weken geleden tijdens een commissievergadering al gedwongen om uit de doeken te doen in welke benarde positie hij is gemanoeuvreerd. ‘Ik kan de strategie helemaal uittekenen: de Kamer klem zetten en uiteindelijk andere partijen de schuld geven als het niet lukt’, aldus Bontenbal, die bezwoer dat hij zich niet laat ‘piepelen’. ‘Als de wetgeving niet goed genoeg is, dan komt-ie er niet. En dan is dat niet mijn schuld, maar het verzaken van de minister om goede wetgeving te maken.’
Toch zal ook Bontenbal zich afvragen in hoeverre die boodschap zal aankomen bij kiezers die hopen op een strenger asielbeleid en niet per se geïnteresseerd zijn in de finesses van het wetgevingsproces. Het is deels een verklaring waarom de zaak over de lintjes zo hoog opliep: andere partijen willen duidelijk maken dat Faber niet wordt tegengewerkt, maar dat er met haar niet te werken valt.
De PVV-minister was tot dusver vooral actief in kleinere commissiezalen van de Tweede Kamer, grote interviews geeft ze niet, aan toespraken of lezingen doet ze evenmin. Met de meeste partijleiders had ze nog nooit de degens gekruist. Door de lintjesaffaire kwam ze voor het eerst langdurig en intensief in de belangstelling te staan. In alle talkshows waren compilaties te zien van een minister die inhoudelijke vragen negeert en steeds herhaalt dat ze geen stempelmachine is. Bontenbal verzuchtte dat de PVV-minister in het asieldossier hetzelfde gedrag vertoont. SP-leider Jimmy Dijk kwam met de overkoepelende boodschap: ‘U wordt niet tegengewerkt, u bént de tegenwerking.’
De strijd om de beeldvorming rond Faber kan ook politieke en inhoudelijke consequenties hebben. De onderhandelingspositie van Wilders is sterk zolang hij hoog in de peilingen staat en veel kiezers ervan overtuigd zijn dat Faber het slachtoffer is van tegenwerking door andere partijen. Waarom zou hij dan inbinden of concessies doen? Hij is de enige die zich verkiezingen kan permitteren, en het sneuvelen van de asielplannen zal vooral anderen worden aangerekend.
Wilders, die door zijn weifelende houding rondom Oekraïne enigszins is weggezakt in de peilingen, kan zich veel minder een ramkoers veroorloven als ook zijn eigen kiezers concluderen dat de PVV-minister ‘een prutser’ is die niet in staat is om een streng asielbeleid vorm te geven. In dat geval moet de PVV-leider vrezen dat hij en Faber de schuld krijgen als de asielplannen vastlopen in de Eerste Kamer. De druk om alsnog tegemoet te komen aan de wensen van andere partijen neemt daardoor toe.
Vooralsnog wil Wilders van geen twijfel weten. De rest van Den Haag zag na de lintjesaffaire een bewindsvrouw die bont en blauw de Kamer verliet. De PVV-leider kwam juist met een aanprijzing die klonk als een oude Heineken-slogan: ‘Wat een lef, wat een kracht, wat een geweldige minister.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant