Dat links gaat fuseren lijkt onafwendbaar: de avond met partijgenoten van beide zijden verloopt zonder morren. Blijft de vraag of het genoeg is als wapen tegen opportunisme, populisme en demagogie – de politiek van deze tijd.
Radicaal rechts is nietsontziend en liegt waar het zo uitkomt, links stelt daar een zoektocht naar ‘kernwaarden’ tegenover om met een ‘complex proces van verschillende snelheden’ tot een nieuwe partij te komen. ‘We wisselen gedachten uit en verkennen samen de weg vooruit’, begint GroenLinks-voorzitter Katinka Eikelenboom.
Hopen maar, zeggen twee leden vooraf, dat het niet te laat komt.
Over de auteur
Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het is in het rode bolwerk Groningen, een van de weinige gemeenten waar PvdA en Groenlinks bewust geen gezamenlijke lijst vormen voor de verkiezingen van volgend jaar. Ook dat kan verkeren: de zaal was zo snel uitverkocht dat er stoelen bij moesten en er valt geen onvertogen woord. Meer gedreven dan benauwd zet links zich aan de toekomst.
Er kwamen al duizenden nieuwe leden bij, zegt PvdA-partijvoorzitter Esther-Mirjam Sent, ‘de wereld staat in brand, dan gaan wij niet onderling de verschillen uitvergroten.’ Over boze partijcoryfeeën, bang voor de verkwanseling van hun rode idealen, blijft het de hele avond vrijwel stil.
Door het land houden GroenLinks en PvdA ‘kernwaardengesprekken’ met partijgenoten, nu ze willen samensmelten tot een ‘beweging’. In juni al valt het besluit, avonden als deze dienen om ‘input’ te krijgen voor een partijprogramma, maar het is natuurlijk ook een manier om de geesten rijp te maken. Niet met opzwepende toespraken maar door een modern ‘interactief’ groepsgesprek waarbij eerst iedereen actief kleur bekent (voorstanders graag vooraan in de zaal, tegenstanders achteraan, twijfelaars ertussenin), en zich daarna aan tafeltjes over de kernwaarden buigt die via een qr-code naar de wetenschappelijke bureaus worden verzonden (input).
Niemand blijft de moderne debatwerkvormen bespaard maar kom er eens om, bij de populisten.
De bekende tegenargumenten gaan hier en daar door de zaal: sommige PvdA’ers zijn bang om ‘tachtig jaar sociaaldemocratie’ te verliezen (die ze zelf om zeep hielpen door mee te waaien met de neoliberale wind), bij GroenLinks smeult de vrees dat ‘de mens voor het klimaat gaat’ (terwijl duurzaamheid even niet zo heel erg meer in de politieke mode is). Elitair tegen volks, etcetera. Er is twijfel maar die lost op in urgente gemeenschapszin, terwijl Tweede Kamerlid Julian Bushoff handig als een sportverslaggever de mensen vraagt wat er door ze heen gaat en waarom.
Iemand noemt de fusie een ‘shotgun wedding’, dat is een mooie term: een bruiloft onder dwang van de omstandigheden. Populistisch rechts doet niet aan kernwaarden, dat doet aan opportunisme en demagogie.
Aan mijn tafeltje vier aanstaande partijgenoten: die fusie is voor hen een gegeven. Arjen legt het ‘enige verschil’ uit tussen een GroenLinkser en een PvdA’er die naar dezelfde vergadering komen: ‘De GroenLinkser heeft koude handen, want die komt op de fiets.’ Hij is wethouder in Het Hogeland en heeft wat te verliezen met twee partijen die samensmelten tot één lijst, ‘maar de tijd vraagt erom’. Oud-docent Erik vertelt hoe de tranen vloeiden bij de opheffing van zijn partij, de CPN – hij werkte nog samen met communistisch voorman Fré Meis. Inmiddels is hij tot tevredenheid lid van zowel de PvdA als GroenLinks; zijn gemeente, Midden-Groningen, ‘is allang niet meer rood’: afgehaakt of uitgeweken naar de PVV.
We krijgen 35 minuten om de ‘waarden die wij in de politiek belangrijk vinden’ te formuleren en op te sturen met de qr-code. ‘Eerlijkheid’, begint student ruimtelijke ordening Timo: belangrijk in een wereld die van politieke leugens aan elkaar hangt. ‘Aandacht en luisteren naar elkaar’, zegt Arjen, ‘dat moet links trouwens ook beter leren, we zijn soms té gedreven, we willen té graag ons verhaal vertellen’. ‘Gezelligheid’, zegt Gert Jan, die muzikant is en ook wel optreedt tijdens politieke partijborrels, ‘bij de VVD kunnen ze dat beter.’
Zo heeft ons tafeltje ruim binnen de tijd drie kernwaarden, en de rest van de zaal voegt toe: diversiteit, solidariteit, warmte, duurzaamheid, democratie, betrouwbaarheid, transparantie.
Een schitterend programma. Blijft de vraag hoe je dat aan de man brengt, in tegenovergestelde tijden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns