is publicist en columnist van de Volkskrant.
De toeslagenaffaire heeft wel degelijk een grote rol gespeeld bij de uithuisplaatsing van kinderen uit gedupeerde gezinnen, concludeerde een onderzoekscommissie onder leiding van Mariëtte Hamer in het aangrijpende rapport Erfenis van onrecht.
Daags na de presentatie kwam de Raad voor de rechtspraak tot een andere conclusie in het rapport De weging van schulden bij uithuisplaatsingen. Rechters zagen schulden wel terug in de meeste dossiers, maar bij de beslissing om kinderen uit huis te plaatsen, stonden andere problemen op de voorgrond. Met ouders en kinderen is niet in gesprek gegaan, in dit teleurstellende rapport lijkt de slager vooral zijn eigen vlees te keuren.
Over de auteur
Harriët Duurvoort is publicist en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het welles-nietes over of de uithuisplaatsingen al dan niet een direct gevolg zijn van de toeslagenaffaire mist wat mij betreft de kern: het zou moeten gaan over het feit dat uithuisplaatsingen an sich te snel en onterecht plaatsvinden.
Vooropgesteld: ik ben helemaal geen tegenstander van jeugdbescherming. Ik heb een vriendin die gered is van seksueel misbruik door haar uithuisplaatsing en geweldige pleegouders vond. Maar voor mij is uithuisplaatsing alleen in dit soort extreme gevallen gerechtvaardigd. Al voor de toeslagenaffaire schreef ik hoe er onterecht naar uithuisplaatsing gegrepen was in een heel ander dossier, waarin armoede of schulden helemaal geen rol spelen: schooluitval bij gebrek aan passend onderwijs.
De hoogbegaafde 5-jarige Jason werd door de politie uit bed gehaald vanwege een leerplichtconflict, omdat school niet meer lukte. Toen ik het relaas van toeslagenslachtoffer Karin optekende, die machteloos moest toekijken hoe een van haar uithuisgeplaatste dochters in de ene instelling seksueel werd misbruikt, terwijl het meisje in de volgende instelling in isolatie geplaatst werd, kwam er eindelijk een debat op gang over uithuisplaatsingen, in dit geval in verband met armoede.
‘Uit (...) reflecties van Jeugdzorg en de Raad voor de Kinderbescherming bleek dat signalen die duidden op financiële problemen, ten onrechte werden aangemerkt als ‘slecht ouderschap’, schrijft NRC. ‘Zoals het ontbreken van speelgoed, onhygiënische woonruimtes, slapen op matrassen op de vloer, weinig buitenshuis ondernemen en geen vervoer hebben.’
Dat dit soort zaken kennelijk doorslaggevend waren om een kind uit gezin en familie te rukken is ronduit schokkend. Dit vraagt om andere soorten hulp, financieel en ambulant, maar het rechtvaardigt geen uithuisplaatsing. Armoede en zelfs handelen uit armoedestress maakt je nog geen slechte ouder.
Van de discussie over internationale adoptie heeft men kennelijk niets opgestoken. Al komen je ouders uit een sloppenwijk. Diepe armoede in ontwikkelingslanden was kennelijk een reden om kinderhandel en andere misstanden te rechtvaardigen. ‘Gescheiden worden van je moeder, van je ouders, is een oerpijn. Een diepe rouw die je als geadopteerde de rest van je leven meedraagt’, aldus Dong Hee Kim in de Volkskrant.
Ik geloof dat waarom dit mij raakt, alles te maken heeft met het feit dat ook ik geboren ben in een adoptieverhaal: mijn moeder is geadopteerd. Ik ben niet tegen adoptie en heb ondanks alles veel liefde voor mijn adoptiegrootouders. Ook zij hebben een fundament gelegd in wie wij zijn. Maar ik acht het wezenlijk dat het belang van biologische familie gerespecteerd wordt.
Ouders, grootouders en andere familieleden dragen verhalen, rituelen en culturele kennis over. Soms ook kleur, etniciteit of geloof. Elk kind draagt een verhaal, een geschiedenis in zich die teruggaat tot generaties voor hen. Een familie is feilbaar maar dat neemt niet weg dat het een fundamentele basis is in het menselijke bestaan. Het besef dat je bij uithuisplaatsing die cruciale familieband gaat beschadigen, lijkt vaak nauwelijks een rol te spelen bij rechters, beleidsmakers en jeugdzorgmedewerkers.
Broers en zussen worden bij een uithuisplaatsing doorgaans uit elkaar gehaald, omdat er niet voldoende mogelijkheden zijn tot samenplaatsing. Terugplaatsing is vaak niet mogelijk door starre regels, ook als het thuis weer op orde is. Wrang is bovendien dat het nieuwe ‘thuis’ waar uit huis geplaatste kinderen heen moeten te vaak een plek is waarin ze opnieuw worden blootgesteld aan trauma’ s; wisselende pleeggezinnen, eindeloze doorplaatsing en vaak ook geweld.
Gemeenten bezuinigen intussen op bibliotheken, groenvoorziening en reinigingsdiensten om de astronomische kosten van jeugdzorg te betalen. Vooral ook uithuisplaatsing is duur: van zo’n 10 duizend euro per kind per jaar in een pleeggezin tot wel 200 duizend per kind per jaar in de (vanwege het structurele geweld omstreden) gesloten jeugdzorg. Genoeg aanleiding voor een fundamenteel debat over uit huis plaatsen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns