Begin deze maand won Hamdan Ballal als een van de makers van de bejubelde documentaire No Other Land een Oscar. Maandagavond werd hij door het Israëlische leger opgepakt, nadat Israëlische kolonisten hem op de bezette Westelijke Jordaanoever hadden aangevallen. Vooralsnog zit hij vast.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Ballal zou onderweg zijn geweest naar een iftar in een dorpje in de heuvels van Hebron, toen het misging. Lokale autoriteiten zeggen dat een groep kolonisten het dorp aanviel en onder meer de woning van de filmmaker doelwit werd. Ze zouden met stenen hebben gegooid naar huizen en auto’s en volgens ooggetuigen werd Ballals woning omsingeld.
De filmmaker werd in 1989 geboren in Susiya op de Westelijke Jordaanoever, waar hij maandag ook werd opgepakt. Het dorpje ligt in het gebied Masafer Yatta, dat grotendeels als landbouw- en veeteeltgrond dient voor Palestijnse boeren. Sinds de Oslo-akkoorden in de jaren ‘90 staat het gebied onder volledige controle van de Israëlische staat. Het leger heeft het aangemerkt als militair oefenterrein en de spanningen lopen er sinds het uitbreken van de Gaza-oorlog geregeld hoog op.
Vorige maand constateerde Amnesty International dat de lokale Palestijnse bevolking reëel gevaar loopt om permanent verdreven te worden, onder meer vanwege aanvallen van kolonisten, de illegale uitbreiding van hun nederzettingen en de vernietiging van Palestijnse huizen.
Ook Ballal zelf was er ooit boer, maar hij legde zich de voorbije jaren vooral toe op het activisme. Zo legde hij als beeldmaker mensenrechtenschendingen vast voor de Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem. Daarnaast nam hij deel aan het project ‘Humans of Masafer Yatta’, dat de levens van Palestijnen in de regio in beeld brengt. ‘Hier in Susiya gooien Israëlische kolonisten elke dag met stenen, vallen ze Palestijnse huizen en herders aan. Er is geen moment dat je je veilig voelt’, documenteerde het project in mei vorig jaar.
Begin maart ontving Ballal internationale erkenning voor zijn werk. Toen werd No Other Land, waarvan het maakproces vijf jaar in beslag nam, bekroond met een Oscar voor ‘Beste Documentaire Speelfilm’. De documentaire over het geweld tegen de Palestijnen in Masafer Yatta was een jaar eerder in februari in Berlijn in première gegaan en werd door critici al direct lovend ontvangen, al heerste rondom de première ook de nodige controverse. Zo dreigde de burgemeester van Miami Beach tienduizenden euro’s aan subsidie op een filmtheater in de Amerikaanse stad in te houden, omdat het No Other Land had laten zien. De film zou ‘antisemitisch’ en te eenzijdig zijn.
Het project was voor Ballal de eerste film waaraan hij meewerkte. Tijdens het maakproces trok de Palestijn op met vier andere makers, voor wie de prominentste rollen waren weggelegd voor de Palestijnse filmmaker Basel Adra, die eveneens uit Masafar Yatta komt. De regie was in handen van twee Israëliërs, onder wie journalist Yuval Abraham. Zowel hij als Adra spreken zich sinds gisteravond fel uit over de arrestatie van collega-maker Ballal.
Abraham liet via X weten dat de 35-jarige Ballal maandagavond door een groep kolonisten werd aangevallen, waardoor hij meerdere verwondingen opliep. Aanvankelijk sprak de filmmaker van een ‘lynchpartij’, een term die hij later rectificeerde met als verklaring dat Engels niet zijn eerste taal is. ‘Ballal werd geslagen en raakte gewond aan zijn hoofd en buik. Militairen drongen de ambulance binnen die hij zelf had opgepiept en namen hem mee’, schreef Abraham.
Twitter bericht wordt geladen...
Basel Adra verklaarde op zijn beurt dat Ballals vrouw haar man buiten om hulp hoorde roepen. ‘Ik ga dood!’, zou hij hebben geschreeuwd. Adra verklaarde dat zijn collega geblinddoekt en geboeid werd afgevoerd. De advocaat van de gearresteerde Palestijnen zegt nog geen contact met Ballal te hebben kunnen krijgen.
Activistencollectief Center for Jewish Nonviolence deelde diezelfde avond vermoedelijke beelden van de aanval. De actiegroep zegt dat een vijftal internationale activisten ook doelwit werd van het geweld van de kolonisten, die bewapend zouden zijn geweest met onder meer messen en stokken.
Het Israëlische leger heeft tot dusver enkel bevestigd dat er drie Palestijnen en een Israëliër werden opgepakt; van een arrestatie in een ambulance zou geen sprake zijn geweest. Het leger wijst bovendien naar de Palestijnse ‘terroristen’, die begonnen zouden zijn met het gooien van stenen.
Basel Adra vermoedt dat de gewelddadige confrontatie van maandag verband houdt met het succes van hun documentaire, zo zei hij dinsdag. Het was de eerste keer dat Palestijnse filmmakers een Oscar voor hun werk kregen, een bekroning die het Israëlische ministerie van Cultuur afdeed als een ‘dieptepunt in de filmwereld’.
Overigens is het niet voor het eerst dat de makers van No Other Land worden aangevallen: Adra zelf werd vorige maand slachtoffer van een soortgelijke aanval. ‘Sinds we zijn teruggekeerd van de Oscars, is er elke dag wel een aanval’, citeert persbureau AP hem. ‘Het zou zomaar wraak kunnen zijn voor het maken van de film. Het voelt in ieder geval als een straf’.