Het UWV moet aan de bak om fouten in WIA-uitkeringen recht te zetten. Het blijkt om zo'n 43.000 dossiers te gaan die allemaal handmatig gecontroleerd moeten worden. "We hebben vaker hersteloperaties gedaan, maar nog niet op deze schaal."
Afgelopen zomer ontdekte het UWV dat er van 2020 tot 2024 te veel fouten zijn gemaakt. De hoogte van WIA-uitkeringen is vaak verkeerd berekend door de uitkeringsinstantie, waardoor arbeidsongeschikten te veel of te weinig geld kregen.
Het UWV ging in november nog uit van 25.000 onjuist vastgestelde uitkeringen met een bandbreedte tot 50.000, omdat ze "nog niet alles konden overzien". Het blijkt nu om ongeveer 43.000 gevallen te gaan die gecontroleerd moeten worden. Dat is bijna één op de vijf dossiers die gemaakt zijn in de periode van 2020 tot en met 2024, al verwacht het UWV niet dat in elk dossier een fout zit.
Het opsporen en het rechtzetten van fouten zal waarschijnlijk één tot twee jaar duren. "We hebben vaker hersteloperaties gedaan, maar nog niet op deze schaal", zegt een UWV-woordvoerder. Alle dossiers worden handmatig gecontroleerd door minstens twee paar ogen.
In april komt er extra mankracht bij. Het UWV verwacht 350 werknemers nodig te hebben voor de klus.
De arbeidsongeschikten om wie het gaat, krijgen de komende weken meer informatie. Zij die te weinig geld hebben gekregen, krijgen het verschil terug. Mensen die te veel hebben ontvangen, hoeven ze in de meeste gevallen niets terug te betalen. Wel wordt hun uitkering naar beneden bijgesteld. In heel uitzonderlijke gevallen moet terugbetaald worden. Dat geldt alleen als de uitkering overduidelijk te hoog was.
Veel fouten zijn gemaakt bij het berekenen van het dagloon, waarop de uitkering mede wordt gebaseerd. Die rekensom is ingewikkelder geworden vanwege de invoering van het Individueel Keuzebudget (IKB). Dat is een potje met geld dat werknemers kunnen omzetten in bijvoorbeeld vrije dagen of een fiets.
"Een fiets leasen of kopen uit het IKB heeft al invloed op de dagloonberekening", legt de UWV-woordvoerder uit. Zulke details hebben tot fouten geleid. Zo zijn er ook veel rekenfouten gemaakt bij werknemers die hun vakantiegeld lieten uitbetalen over het jaar.
Eerder in maart meldde het UWV al een ander foutenpatroon. Vanaf november 2023 bleek de inflatie over iemands loon niet altijd goed doorberekend. Dat kan vooral grote gevolgen hebben voor mensen die net geen arbeidsongeschiktheidsuitkering kregen, maar daar toch recht op blijken te hebben. Het UWV komt in april met meer informatie over de foute berekeningen van het zogeheten maatmanloon.
In totaal zijn er dertig tot veertig scenario's waarin fouten gemaakt kunnen zijn door het UWV. Daar horen de 43.000 dossiers bij die opnieuw worden bestudeerd.
Dat het zo vaak misging, komt mede doordat UWV tussen 2020 en 2022 veel nieuw personeel in dienst nam. De nieuwelingen zijn niet goed ingewerkt. Verder wijt de organisatie de fouten aan gebrekkige IT-systemen en ingewikkelde regelgeving. Medewerkers maakten berekeningen op papiertjes of in zelfgemaakte Excel-bestanden.
De oorzaken achter de problemen zijn nog niet allemaal opgelost. Daardoor kan het zijn dat er nog steeds fouten in dossiers sluipen. Uit de laatste UWV-controle blijkt dat ook in de laatste maanden van 2024 fouten zijn gemaakt. Ook een deel van de dossiers uit die periode moet dus worden gecontroleerd.
Ook vóór 2020 zijn fouten gemaakt, maar het foutpercentage lag toen een stuk lager. Tussen 2017 en 2019 ging het om 5 procent, bleek uit een steekproef. "Fouten werden opgespoord en hersteld." Het is volgens UWV niet realistisch om álle fouten uit het verleden te traceren en recht te zetten. Dan zouden de huidige werkzaamheden stil komen te liggen.
Overigens is UWV bezig met nóg een hersteloperatie, waarbij duizenden arbeidsongeschikten betrokken zijn. Zij hebben een te lage uitkering gekregen, oordeelde de rechter afgelopen zomer. "We willen dat deze groep in één keer herstel krijgt voor alle fouten", zegt een woordvoerder.
De Centrale Raad van Beroep onderstreepte toen dat de WW en de WIA anders berekend werden, wat niet zomaar mag. De dagen dat iemand geen loon ontving in de periode vóór ziekte, telden mee bij het berekenen van het gemiddelde dagloon voor WIA-gerechtigden. Voor WW-ontvangers werden deze dagen níét meegeteld, zodat de uitkering bij werkloosheid hoger uitviel dan bij arbeidsongeschiktheid. Dat wordt nu gelijkgetrokken.
Source: Nu.nl economisch