Het aantal niertransplantaties piekte vorig jaar: 1.129 mensen kregen een nieuwe nier. Tegelijkertijd neemt ook het aantal mensen met nierproblemen toe, blijkt uit navraag van NU.nl. Dat komt door onder meer een ongezonde leefstijl, met bijvoorbeeld te veel zout eten.
Er worden steeds meer nieren getransplanteerd. Tien jaar geleden kregen 987 mensen een nieuwe nier, vorig jaar waren dat er 1.129, blijkt uit cijfers van de Nederlandse Transplantatiestichting (NTS).
Daarvoor zijn meerdere oorzaken te noemen, waaronder dus een ongezonde leefstijl. Eerder bleek al dat het aantal levertransplantaties is toegenomen door ongezond eten, maar die leefstijl beïnvloedt dus ook onze nieren.
Nierschade is een groeiend probleem in Nederland. Momenteel lijden 1,8 miljoen mensen aan chronische nierschade, zegt Annemiek Dorgelo van de Nierstichting. "Daar komen jaarlijks 130.000 mensen met nierschade bij. Chronische nierschade kan leiden tot nierfalen, waarbij vaak dialyse of een transplantatie nodig is." Dialyse is een behandeling waarbij een machine afvalstoffen uit je bloed haalt, omdat de nieren dat niet meer kunnen.
Het "nierprobleem" in Nederland verergert al tientallen jaren, en zal de komende twintig jaar alleen maar groter worden als we niets doen, stelt transplantatiechirurg Cyril Moers van het UMCG.
"Minder zout eten helpt je nieren gezond te houden en schade te voorkomen. Dat kan het aantal transplantaties helpen verkleinen", zegt Dorgelo. "Je mag maximaal 6 gram zout per dag om gezond te blijven." Ter vergelijking: dat zijn ongeveer drie halve theelepels. In werkelijkheid eten we drie volle. Het RIVM heeft berekend dat er in tien jaar tijd 150.000 gevallen van nierschade en 250 gevallen van nierfalen waarbij dialyse of transplantatie nodig is, voorkomen kunnen worden als iedereen zich aan die limiet zou houden.
Hoewel we volgens het laatste onderzoek van het RIVM minder zout zijn gaan eten, nemen we nog steeds "veel te veel zout tot ons", schrijven de onderzoekers. In 2021 kreeg de helft van de mannen meer dan 11 gram zout per dag binnen en 50 procent van de vrouwen meer dan 8 gram per dag. Hoewel sommige mensen minder zout zijn gaan eten, ziet Moers het nog steeds niet rooskleurig in.
"Tientallen jaren geleden zijn we al gestart met veel meer zout eten, mogelijk zien we daar nu de gevolgen van", zegt diëtiste Esther van Etten. Dat beaamt Moers, al benadrukt hij dat zout eten niet de enige boosdoener is. Naast vergrijzing leiden ongezond eten en overgewicht vaker tot aandoeningen als diabetes en hart- en vaatziekten. Die aandoeningen veroorzaken vaak nierproblemen.
"De VS is onze toekomst", zegt de chirurg. Daarmee doelt hij op de grote aantallen ongezonde mensen in dat land door onder meer overgewicht en armoede. "We gaan dat hier ook krijgen, want ziektes als diabetes en een hoge bloeddruk zijn heel slecht voor je nieren." Volgens Moers veroorzaken die aandoeningen de meerderheid van de gevallen van nierfalen.
De nieuwe Donorwet die in juli 2020 inging kan de toename van het aantal niertransplantaties ook deels verklaren. Sindsdien moeten mensen zelf aangeven dat ze geen donor willen zijn. Volgens Moers speelt de toegenomen aandacht voor het onderwerp mogelijk ook een rol.
De meeste mensen die van de wachtlijst voor een donororgaan worden gehaald, hebben een nieuwe nier gekregen, zoals de grafiek hieronder laat zien. Toch kan de stijging van het aantal donornieren de instroom van nierpatiënten niet bijhouden. Want ook de wachtlijst zorgde dit jaar voor een record: in februari wachtten 3.416 Nederlanders op een donornier.
Moers plaatst daar een kanttekening bij. "Sinds de nieuwe wet zijn er meer mensen op de wachtlijst geplaatst, ook ouderen en mensen met complicaties komen daar vaker op terecht." Dat heeft volgens Moers twee redenen: "We durven meer dan jaren geleden en het aanbod van nieren is iets vergroot."
Toch worden nog altijd veel mensen niet op de wachtlijst geplaatst, zegt Vincent de Meijer, hoofd van het UMCG-transplantatiecentrum. "Er gaat een streng screeningsproces aan vooraf. Een transplantatie moet niet alleen zinvol zijn, maar je moet bijvoorbeeld ook mentaal gezond zijn, therapietrouw zijn en liever geen andere ziektes hebben."
"Een orgaan is een schaars goed", zegt De Meijer. "Je hebt aanbod van donororganen en je hebt vraag. De vraag is groter dan het aanbod, dus moet je selectief zijn. Degene die het orgaan het hardst nodig heeft en de meeste winst behaald door een transplantatie heeft het meeste recht."
Een toename van het aantal donornieren is maar een gedeeltelijke oplossing voor het probleem. "We moeten ook inzetten op preventie", stelt Moers. Maar "mensen gezonder laten leven is ingewikkeld". Dat probleem moet op grote schaal worden aangepakt.
De Nierstichting raadt daarom aan om verse producten te eten en niet onnodig zout toe te voegen. Dorgelo: "Ongeveer 85 procent van het zout komt vooral uit de pakjes die we eten en veel komt dus niet direct uit het zoutvaatje." Daar is Van Etten het mee eens. "In bijvoorbeeld brood en kaas zit al veel zout. Als je daar bewerkte producten aan toevoegt, overschrijd je snel de aanbevolen limiet."
Daarnaast kan verbeterde technologie verlichting bieden, stelt De Meijer. "Met koude en warme machineperfusie kunnen we de bewaartijd van organen verlengen, waardoor we meer transplantaties kunnen doen." Bij koude machineperfusie pompt een apparaat zuurstofrijke vloeistof door een donororgaan. Daarmee voorkom je dat de kwaliteit van een orgaan achteruitgaat en wordt de bewaartijd verlengd. "Zo is orgaantransplantatie geen race tegen de klok meer, want er is meer tijd om te opereren en een geschikte donor te zoeken."
"Met warme machineperfusie voeren we als het ware een testrit uit. Bij warmte activeert het orgaan en kunnen we er bloed of andere lichaamsvloeistof doorheen pompen om te kijken of het werkt", legt De Meijer uit. Op die manier zijn veel meer organen geschikt gebleken. Volgens de chirurg leverde deze ontwikkeling tot 25 meer levertransplantaties op. Deze methode wordt momenteel ook getest op nieren, wat hoop geeft voor mensen die al jaren wachten op een nieuwe nier.
Source: Nu.nl algemeen