IJzerhandelaar Hennie van der Most bouwt al jaren aan een pretpark dat samen met de Erasmusbrug de skyline van Rotterdam moest gaan domineren. Maar dertien jaar aan gemiste deadlines later, lijkt de feestelijke opening van Attractiepark Rotterdam verder weg dan ooit.
Door Jarl van der Ploeg en Adriaan van der Ploeg
Illustraties Matteo Bal
Jan-Pieter Kaptein (35) houdt van Rotterdam-Zuid. Hij kreeg er kinderen, gaat er naar de kerk. En hoewel ‘Zuid’ jarenlang bekendstond als probleemwijk, probeerde hij er samen met buurtgenoten toch iets moois van te maken. Toen hij voor het eerst hoorde dat Quote 500-miljonair Hennie van der Most er een pretpark wilde bouwen, was hij dan ook enthousiast. Rotterdam-Zuid kon wel wat extra investering gebruiken.
petitie__panel-1
Rotterdam, december 2024
Dertien jaar later is er van dat enthousiasme weinig over. Inmiddels spreekt Kaptein van ‘het mislukte pretpark aan de Maashaven’ en ‘een samenraapsel van tweedehands meuk’. Terwijl de wijk eromheen opbloeide, bleef het pretpark namelijk een bouwval.
petitie__panel-2
Kaptein begon een bewonerspetitie tegen het pretpark. Al in de eerste paar dagen werd die honderden keren ondertekend. De buurt is er klaar mee.
Bent u ook bereid te tekenen, mevrouw?
Hoe kon het zo misgaan bij Hennie van der Most, de topondernemer uit Salland die vooral in Oost-Nederland bekendstaat vanwege zijn bonte verzameling bedrijven – van pretparken tot all-inclusive restaurants en hotels?
petitie__panel-3
Dit attractiepark aan de Maas – wereldwijd uniek want grotendeels gerecycled – had zijn magnum opus moeten zijn, maar wordt vermoedelijk zijn Waterloo. Deze zondag, als Van der Most 75 jaar oud wordt, verloopt wederom een door hemzelf gestelde deadline. De zevende alweer.
Het begint allemaal in 2012 als Van der Most, op dat moment goed voor 75 miljoen euro, het aanbod krijgt een braakliggend terrein naast de Maas te pachten. Rotterdam wordt in die jaren hard getroffen door de financiële crisis en zoekt naarstig naar investeerders. En laat Van der Most, dankzij zijn deelname aan tv-programma Operatie Van der Most, waarin hij worstelende ondernemers tips geeft, nou net bekend staan als de ‘redder des vaderlands’.
raad__panel-1
Rotterdam, 2012
Voor slechts 750.000 euro mag hij een voormalige afvalcentrale aan de Maashaven kopen en de grond pachten tot 2030.
25.000 vierkante meter en hij mag er bijna alles mee doen wat hij wil.
raad__panel-2
Van der Most ziet tal van mogelijkheden. Aan de oude schoorsteen kan een draaimolen komen. Op de kade een reuzenrad.
Eigenlijk weet de ondernemer het meteen: dit moet een pretpark worden.
PvdA-wethouder Hamit Karakus roept Van der Most prompt uit tot ‘ambassadeur van Rotterdam Zuid’. Dit pretpark zal immers bijdragen aan de economische ontwikkeling van het achterstandsgebied en honderden praktisch geschoolden aan een baan helpen.
Maar dan beginnen de tegenslagen.
raad__panel-3
Ik vrees dat we de opening iets moeten uitstellen.
De eerste deadline (open in 2014) wordt niet gehaald vanwege een fikse brand op het terrein. En ook door de tweede deadline (2016), gaat een streep. Net als door de deadline daarna, en de drie daarna.
raad__panel-6
De redenen die Van der Most aanvoert voor het uitstel zijn legio. Van de financiële crisis, tot het terugtrekken van een mede-aandeelhouder, tot de volgens hem absurde hoeveelheid regeltjes waaraan hij van de gemeente moet voldoen, en waarover hij dan ook al jaren discussieert met diezelfde gemeente.
raad__panel-4
Gemeenteraad Rotterdam, 24 oktober 2024
De opening van Attractiepark Rotterdam is ieder jaar uitgesteld. We hobbelen van valse belofte naar valse belofte.
Tim Kind (Volt) was een van de eerste lokale politici die vraagtekens zette bij het park. Mede door zijn oppositie eist vrijwel iedere fractie inmiddels opheldering.
raad__panel-5
Hoe lang laten we deze ondernemer aanrommelen?
Wanneer trekken we de stekker uit dit luchtkasteel?
En hoe zit het met de vergunningen?
Het terrein wordt al twaalf jaar gegijzeld!
Het duurt allemaal veel te lang.
Wat meespeelt is dat de voormalige probleemwijk Rotterdam-Zuid er nu compleet anders uitziet dan toen Van der Most in 2012 begon. Sinds de komst van Van der Most steeg de gemiddelde huizenprijs in Charlois – de wijk van Attractiepark Rotterdam – bijvoorbeeld met 130 procent.
graphic__panel-2
Dat is een van de meest explosieve huizenprijsstijgingen van Nederland. Niet voor niets staan ontwikkelaars te trappelen om er grond te kopen. Vooral de A-locatie van Van der Most, pal aan de Maas, spreekt tot de verbeelding.
graphic__panel-1
Om de gemeenteraad gerust te stellen, nodigde Van der Most al verschillende politici uit in zijn pretpark. In september 2024 is de beurt aan Tim Kind, samen met Diederik van Dommelen van de VVD.
tour__panel-2
Binnen laat Van der Most zien hoe veel er al klaar is: de bowlingbanen, de lasergameruimtes, de escaperoom.
Er zitten zelfs al vissen in de aquaria naast de baan.
tour__panel-1
Buiten lopen ze langs een paar van de bijna twintig voltooide attracties, zoals de topspin en de achtbaan.
Het schommelschip met uitzicht op de Maas.
Maar veel andere plekken, zoals de oude fabriekshal waarin een theater moet verrijzen, zijn nog een bouwput.
Daar zijn enkel staalkabels en kaal beton te zien.
Kind en Van Dommelen zeggen dat de gemeenteraad zich ernstige zorgen maakt over de vertraging. Van der Most antwoordt dat het de schuld is van de bureaucratie, die het ondernemers veel te moeilijk maakt. Eind 2024 moest hij naar eigen zeggen nog zeker vijftig onderzoeken en rapporten laten uitvoeren en opstellen, bijvoorbeeld naar de precieze geluidsuitstoot van het park. Dat slurpt tijd en geld, zegt Van der Most.
tour__panel-3
Maar Kind en Van Dommelen draaien er niet omheen: regels zijn regels. Er wordt in de Raad zelfs al serieus gesproken over het intrekken van de erfpacht.
Dat zou betekenen dat het terrein vanaf 2030 verkocht kan worden aan ontwikkelaars.
De strijd met de Nederlandse regels is een constante in het leven van Van der Most. Dat begint al als hij begin twintig is en hij vanuit een schuur bij zijn huis in Slagharen een ijzerhandel begint. Die handel loopt zo goed dat hij al snel een grotere ruimte moet bouwen. Voor de schuur heeft hij een nieuw idee.
de-schuur__panel-1
Slagharen, 1974
Het idee is simpel: klein zwembad voor de kinderen uit de buurt.
In de hoek een gezellig barretje erbij.
Misschien ook een sauna…
Zien jullie het voor je?
Het zwembad, inclusief bar met tap, wordt een enorm succes in Slagharen. Dorpsgenoten die het thuis niet verkocht krijgen alwéér naar de kroeg te gaan, krijgen wel toestemming om met hun kinderen naar het zwembad bij Van der Most te gaan.
de-schuur__panel-2
De keerzijde is alleen dat het lokale café langzaam leegloopt.
Tot grote onvrede van de uitbater, die uiteindelijk de gemeente tipt.
Ze zitten allemaal bij Van der Most.
Het is de eerste keer dat de ondernemer Van der Most stuit op de grenzen van Nederland Regelland. En het zou zeker niet de laatste keer zijn.
de-schuur__panel-3
de-schuur__panel-4
Meneer van der Most, wij zijn erop gewezen dat u niet over de juiste papieren beschikt om hier een horeca-etablissement uit te baten.
Wij zijn derhalve genoodzaakt uw kroeg te sluiten.
de-schuur__panel-5
Van der Most accepteert het gelaten. Hij heeft namelijk een veel beter idee.
De oude fabriek van de Nederlandse Bontweverij staat te koop. Als ze daar een zwembad met feestzaal beginnen, valt er pas echt succes te halen.
Recreatiecentrum de Bonte Wever – een zeer populair zwemparadijs in Slagharen – zou de eerste van zeker vijftien projecten worden waarmee Hennie van der Most vanaf de jaren tachtig een blijvende stempel op Nederland drukt. Het grote publiek smult van zijn ondernemingen, variërend van ijsbanen tot all-inclusive hotels. Alleen stuit hij in zijn drang om te innoveren geregeld op de grenzen van de wet.
de-schuur__panel-6
Deze tot recreatiecentrum omgebouwde fabriekshal werd in 2001 gesloten vanwege de legionellabacterie in de hotelkamers. Later dat jaar brandde het complex volledig af. Volgens het evaluatierapport had Van der Most te weinig gedaan aan de brandveiligheid.
Indoor attractiepark in een oude Drentse aardappelzetmeelfabriek waar ooit 300 duizend bezoekers per jaar kwamen. Tijdens de financiële crisis besloot Van der Most een groot gedeelte te sluiten en in de bijbehorende bungalows, voor ruim een ton per maand, 1.400 vluchtelingen op te vangen. Het leidde tot protesten in Oranje.
Voormalig ziekenhuis dat Van der Most ombouwde tot het eerste all-inclusive hotel-restaurant van Nederland. Gasten trokken vanuit heel Nederland naar Almelo om er onbeperkt te eten en drinken. Een ‘tent om te vrettn en zoepm’, aldus Van der Most. In 2011 verkocht hij het bedrijf aan zijn personeel.
Voormalige watertoren bij Zwolle die Van der Most ombouwde tot ronddraaiend restaurant. De verbouwing duurde bijna elf jaar. Toen de toren na de financiële crisis verlies bleef draaien, verkocht hij het om Attractiepark Rotterdam te kunnen financieren.
Een nooit gebruikte kerncentrale in Duitsland waarin Van der Most een pretpark vestigde. Hij kocht het voor 2,5 miljoen euro. Tijdens de verbouwing overleed een lasser uit Kazachstan die illegaal in dienst bleek bij een onderaannemer. In 2022 verkocht hij zijn aandelen (vraagprijs: 18 miljoen euro) om Attractiepark Rotterdam te kunnen betalen.
De vooralsnog grootste clash tussen Van der Most en de bureaucratie vond plaats in Duitsland, waar hij in 2002 de kans kreeg een oude Navo-basis te kopen in Itterbeck, vlak over de grens.
kajuit__panel-1
Also, was denken Sie?
kajuit__panel-2
Van der Most wil de oude hallen omvormen tot ’s werelds eerste indoor camping.
Goedkoop kamperen in de natuur, nooit last van de regen, ideaal!
Een rode draad in de carrière van ijzerhandelaar Van der Most is dat hij brood ziet in gebouwen die door anderen al lang zijn afgeschreven. Zo ook hier. Alleen stuiten natuuronderzoekers bij een laatste controle in het naastgelegen bos op een zeldzame vogel.
kajuit__panel-4
Wat vliegt daar?
Zie ik dat goed?
Ja, het is een nachtzwaluw!
Er moet een streep door de plannen, wat Van der Most, die het contract al heeft getekend, diep teleurstelt. In een poging zijn verlies te beperken, besluit hij de 100.000 vierkante meter aan gebouwen dan maar te gebruiken als opslagloods.
Het terrein vormt sindsdien het centrum van zijn handel. Hij koopt voor een schijntje overbodig geworden materiaal op, stalt het in Itterbeck en gebruikt het later om zijn restaurants of pretparken mee aan te kleden. Bijna elke week ontvangt hij wel een telefoontje met de vraag of hij iets wil overnemen.
kajuit__panel-9
Die methode gaat als volgt
biep
Hennie!
Andre Rieu hier
kajuit__panel-10
Dirigent André Rieu belt. Of Van der Most twee oude decorstukken van hem wil overnemen?
Misschien kun jij er een van je pretparken mee versieren?
Het zijn stalen kastelen van 40 meter hoog en 135 meter breed die allebei het Weense slot Schönbrunn moeten voorstellen.
kajuit__panel-11
Van der Most zeg ja tegen Rieu en betaalt naar eigen zeggen ‘veel minder dan een tiende’ van de daadwerkelijke waarde van 10 miljoen euro.
Hij laat de decors met vijftig vrachtwagens naar Itterbeck brengen, waar de opslagloodsen inmiddels propvol liggen.
De inboedel van een failliet ruimtepark in Bremen bijvoorbeeld, of een ongebruikt pretpark uit Dubai.
Zijn methode levert Van der Most de bijnaam ‘de koning van het hergebruik’ op. Ook Attractiepark Rotterdam wil hij grotendeels opbouwen uit tweedehands materiaal. Voordeel: het wordt daardoor een van de eerste grotendeels gerecyclede pretparken ter wereld. Nadeel: doordat alles tweedehands is, waaronder de meeste attracties, heeft Van der Most lang niet alle veiligheidspapieren in bezit. En precies dat levert hem om de haverklap problemen op met Rotterdamse gemeenteambtenaren.
filmpje__panel-1
Zelf weet Van der Most bijvoorbeeld zeker dat zijn materiaal niet brandt. Hij heeft het allemaal zelf getest en de bewijsfilmpjes aan ambtenaren laten zien.
Maar alsnog eisen de Rotterdamse ambtenaren een formeel onderzoek naar de brandveiligheid.
Kijk, het brandt niet!
filmpje__panel-2
Meneer Kind, al die onderzoeken kosten mij honderdduizenden euro’s. Als ik dat doorbereken, kan geen gewone Nederlander straks nog een kaartje betalen.
Vanwege deze continue vertraging – Van der Most wil besparen op onderzoeken, de gemeente geeft zonder die onderzoeken geen vergunningen – besloot de Rotterdamse raad afgelopen oktober een extern kantoor in te schakelen om de haalbaarheid van het park te onderzoeken. Is hun rapport negatief, dan lijken vrijwel alle fracties voornemens de erfpacht voor Attractiepark Rotterdam niet te verlengen.
Dat zou betekenen dat Van der Most de locatie in 2030 terug moet geven zodat er woningen gebouwd kunnen worden.
presentatie__panel-1
Onbespreekbaar, vindt Van der Most, die naar eigen zeggen al 50 miljoen euro heeft geïnvesteerd.
Het park is al voor 90 procent voltooid! Ik kan echt bijna open!
Daarnaast vragen steeds meer gemeenteraadsleden zich af of de 75-jarige Van der Most de binding met de huidige markt niet is kwijtgeraakt.
presentatie__panel-2
Bij de Kuip bevindt zich al een van de mooiste bowlingbanen van Nederland. Ook zijn er al genoeg theaters.
Heeft Rotterdam hier wel behoefte aan?
presentatie__panel-4
Jazeker, zegt Van der Most. Wat dit park namelijk uniek maakt, is dat hij een groot aantal attracties zelf heeft ontworpen.
presentatie__panel-3
Geregeld tekent de ondernemer, als een soort Sallandse Willy Wonka, een nieuwe attractie waarbij autootjes als hamsters ronddraaien in een enorm vliegwiel.
Of hij bedenkt dat de oude schoorsteen van de afvalverwerkingscentrale ideaal is om een draaimolen op grote hoogte te installeren.
Het maakt hem uniek, vindt Van der Most zelf. Hij is geen ondernemer die fantasieloos overnames doet, maar iemand die innoveert en op die manier al 2.500 banen creëerde tijdens zijn carrière. Daar zou toch juist behoefte aan moeten zijn in Nederland? Iedereen, tot aan de politici in Den Haag aan toe, heeft de mond vol van innovatie en recycling, maar een ondernemer die het eerste gerecyclede pretpark van Nederland wil bouwen, wordt enkel tegengewerkt.
presentatie__panel-5
Laat mij nou gewoon mijn gang gaan.
Dit is mijn werk. Ondernemen zit in mijn bloed!
presentatie__panel-6
En vergeet niet: 23 maart word ik 75 jaar. Dan gaat het hier open.
Attractiepark Rotterdam gaat niet open op 23 maart. Tijdens een raadsvergadering tien dagen eerder benadrukte wethouder Chantal Zeegers (D66) na vragen van Tim Kind (Volt) dat 2025 ‘het jaar van de waarheid’ is. Als het park dit jaar niet opent, zei ze, wordt de erfpacht definitief niet verlengd. Het is een ‘fantastische locatie waar we ook andere dingen kunnen doen’.
Ook buurtgenoot Jan Pieter Kaptein, die na zijn bewonerspetitie tegen het park een eigen rondleiding kreeg van Van der Most, denkt nog altijd dat dit deel van zijn wijk een betere bestemming verdient.
Eigenlijk blijft alleen Van der Most zelf strijdbaar. Vanaf nu gaat zijn project verder onder een nieuwe naam: Rivoli Rotterdam, een verwijzing naar het Deense pretpark Tivoli. Door alle discussie over de erfpacht heeft een tweede financier zich helaas wel teruggetrokken, zegt hij, waardoor openen in 2025 ‘heel lastig’ wordt. Maar toch gaat hij door. En misschien is dat ook logisch. Want als er één Nederlander is die toekomst ziet in een project dat door alle anderen al lang is afgeschreven, dan is het Hennie van der Most.
Voor dit verhaal werd onder meer gesproken met Hennie van der Most en zijn dochter, Rosalie van der Most, met buurtbewoner Jan Pieter Kaptein en politicus Tim Kind.
Illustraties: Matteo Bal
Tekst: Jarl van der Ploeg
Ontwerp & code: Adriaan van der Ploeg
Eindredactie: Joyce Brekelmans, Anne van Driel en Geart van der Pol
Data: Serena Frijters
Vormgeving papier: Michelle de Gruijl
Productie: Geart van der Pol
Ondernemer Hennie van der Most (74) ondervond met zijn plannen voor een attractiepark in Rotterdam de ene na de andere tegenslag. Tien jaar geleden zou het park al opengaan, maar volgend jaar gebeurt het écht, bezweert hij. Van der Most heeft zijn plannen voor het park maar weer eens aangepast. ‘Gelukkig heb ik nog 100 ton staal liggen, overgekocht van André Rieu.’
Ondernemer Hennie van der Most uit Slagharen gaat een pretpark maken van een oude afvalverbrandingsoven in Rotterdam-Zuid. Vanmiddag maakt hij zijn eerste plannen bekend voor het terrein van 5 hectare.
Source: Volkskrant