Vrachtwagenchauffeurs van buiten de Europese Unie worden nog steeds op grote schaal uitgebuit in ons land. Ze hebben onder meer te maken met onderbetaling en bivakkeren vaak dagenlang in hun cabines op verschillende parkeerplaatsen.
De problemen spelen al jaren en de handhaving schiet tekort. Zo maakt vakbond FNV zich zorgen om buitenlandse chauffeurs die nu al wekenlang protesteren op een bewaakte vrachtwagenparkeerplaats in Venlo.
Het gaat om vier truckers uit Centraal-Azië. Ze eisen achterstallig loon, toegang tot hun betalingsdocumenten en een einde aan de uitbuiting waaraan ze worden onderworpen. Op hun vrachtwagens laten de chauffeurs het bedrag zien dat ze nog tegoed zeggen te hebben.
"We maken ons zorgen om de veiligheid van de chauffeurs en de mensenrechtenschendingen die hier plaatsvinden. Deze mensen krijgen hun loon niet en zitten met gasbranders in hun cabine om zich op te kunnen warmen", zegt FNV-bestuurder Edwin Atema.
De situatie liep vrijdag uit de hand nadat een van de transportbedrijven volgens Atema een knokploeg van acht man naar Venlo had gestuurd. "Daarbij is ook een FNV-collega bedreigd. Zijn telefoon is afgepakt. Daarna is de politie gebeld en die heeft ingegrepen."
Atema zet zich al jarenlang in om dit soort misstanden aan de kaak te stellen. De FNV'er, die zelf ooit vrachtwagenchauffeur was, heeft de sector de afgelopen vijftien jaar flink zien veranderen. Hij ziet vaak dit soort voorbeelden.
"Loop een parkeerplaats op en negen van de tien chauffeurs komen van buiten de EU. Ze werken bijvoorbeeld voor bedrijven uit Litouwen die duizenden vrachtwagens hebben. Deze werkgevers lappen de regels aan hun laars en houden zich niet aan de arbeidsvoorwaarden die hier gelden, omdat ze weten dat ze ermee wegkomen. Het geeft aan hoe ziek deze sector is."
De chauffeurs in Venlo werken voor de grootste transportbedrijven uit Litouwen: Baltic Transline, Hegelmann en Hoptrans. De chauffeurs, die voornamelijk in West-Europa rijden, leven in constante onzekerheid over hun loon, inhoudingen, intimidatie en straffen van hun werkgevers.
Ze werden onder druk gezet om tachograaffraude (de tachograaf is een apparaatje waarmee chauffeurs hun rij- en rusttijden bijhouden) te plegen en te liegen tegen de politie tijdens controles.
In de transportsector wordt veel gebruikgemaakt van de zogenaamde derdelanders. Dat zijn vrachtwagenchauffeurs afkomstig uit landen buiten de Europese Unie. Het gaat bijvoorbeeld om werknemers uit Oekraïne, Belarus, Kazachstan, Tadzjikistan, Kirgizië en zelfs Nepal.
Die chauffeurs werken vaak als gedetacheerden in ons land: hun ritjes hier zijn tijdelijk. Volgens Dion Kramer, universitair docent Europees recht aan de Vrije Universiteit Amsterdam, zijn er Europese regels voor detachering.
"Een bedrijf in bijvoorbeeld Polen of Litouwen kan zulke derdelanders aan het werk zetten door een verblijfs- en werkvergunning te regelen. Daardoor is het ook mogelijk dat chauffeurs van buiten de EU tijdelijk in ons land werkzaam zijn."
Kramer benadrukt dat er in zo'n geval sprake is van een legale constructie, mits aan de Nederlandse arbeidsvoorwaarden wordt voldaan. "Dan moet je denken aan het minimumloon, vrije dagen en aanvullende cao-afspraken. Als dat niet het geval is, houdt zo'n bedrijf zich dus niet aan de regels."
Datzelfde geldt als een bedrijf derdelanders in dienst neemt, maar ze nog nooit aan het werk heeft gezet in Polen. "Als deze chauffeurs meteen naar Nederland worden gestuurd, is er geen sprake meer van detachering. Dat kan alleen als het tijdelijk is, naast de werkzaamheden in Polen."
De Nederlandse Arbeidsinspectie moet controleren of transportbedrijven de juiste arbeidsvoorwaarden toepassen op gedetacheerde chauffeurs. De inspectie voert deze controles uit in samenwerking met de Inspectie Leefomgeving en Transport en inspectiediensten van andere Europese landen. Als een transportbedrijf de wet overtreedt, volgt een boete.
Volgens een woordvoerder van de Nederlandse Arbeidsinspectie is de situatie in Venlo bekend. "Collega's hebben meermaals ter plaatse onderzoek verricht om meer inzicht in de situatie te verkrijgen. Op dit moment is er nog geen definitieve uitkomst of conclusie gedeeld."