Oorlog in Gaza Na meer dan een jaar oorlog bereikten Israël en Hamas in januari een bestand. Twee maanden later heeft Israël de Gazastrook opnieuw zwaar onder vuur genomen. Chronologie van een gespannen gevechtspauze.
In aanloop naar de grootschalige Israëlische aanvallen in Gaza afgelopen dinsdagochtend stond het staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas al op wankelen. Inmiddels is het bestand overduidelijk geschonden; sinds dinsdagochtend zijn volgens het ministerie van Gezondheid in Gaza 970 Palestijnen gedood tijdens luchtaanvallen vanuit Israël.
Sinds het bestand 19 januari inging, vielen vaker bommen in Gaza en verliepen onderhandelingen tussen Israël en Hamas zeer stroef. Hoe fragiel was dat bestand? Een tijdlijn:
voor 19 januariOp 15 januari bereiken Israël en Hamas een akkoord. Een stemming in het Israëlische kabinet over het bestand wordt uitgesteld. Over bepaalde passages moest opnieuw onderhandeld worden. In die dagen tot het ingaan van de wapenstilstand doodt het Israëlische leger nog zo’n 150 Palestijnen in Gaza, blijkt uit onderzoek van NRC.
19-20 januari Fase één van het bestand gaat in met een vertraging van bijna drie uur, omdat Israël de eerste namenlijst van gijzelaars die zouden worden vrijgelaten nog niet had ontvangen. In de eerste fase moet Hamas in totaal 33 Israëlische gegijzelden vrijlaten en Israël meer dan 1.900 Palestijnse gevangenen.
Aan het einde van de dag worden de eerste drie Israëlische gijzelaars door Hamas vrijgelaten. Israël laat de negentig Palestijnse gevangenen die in ruil zouden vrijkomen pas een dag later vrij. Het leidt tot onrust op de bezette Westelijke Jordaanoever.
23 januariDe eerste dodelijke aanval in Gaza sinds het bestand: twee Palestijnen worden gedood bij een tankaanval in Tal as-Sultan, ten westen van Rafah. In de komende anderhalve maand vinden meer dodelijke Israëlische aanvallen plaats: op 16 februari (drie doden), 2 maart (vier doden), 10 maart (vier doden) en tussen 15 en 17 maart (zeventien doden, onder wie vier journalisten). Nog eens tientallen doden vallen door het optreden van het Israëlische leger op de Westoever.
25 januariDe tweede uitruil vindt plaats. Vier Israëlische gijzelaars komen vrij, in ruil voor tweehonderd Palestijnse gevangenen.
27 januari Het bestand lijkt te werken: het Israëlische leger stelt de Netzarim-corridor open, de bezette grens tussen Noord- en Zuid-Gaza. Zo kunnen tienduizenden ontheemde Palestijnen terugkeren naar hun verwoeste woonplekken, met name Noord-Gaza is tijdens de oorlog zwaar gebombardeerd.
30 januari – 1 februariDe derde uitruil verloopt stroef. Hamas laat acht gijzelaars vrij, maar Israël roept bussen met 110 Palestijnse gevangenen eerst terug, omdat Netanyahu vindt dat het vrijgeven van de gijzelaars chaotisch verliep. Later op de dag komen de gevangenen toch vrij. Twee dagen daarna verloopt een vierde uitruil van gevangenen en gijzelaars weer soepeler.
4 februariDe net aangetreden Amerikaanse president Donald Trump schokt de wereld door te opperen dat hij Palestijnen uit Gaza wil verplaatsen en van de Gazastrook een Amerikaanse “rivièra” wil maken. Vanuit de internationale gemeenschap klinken veroordelingen van Trumps uitspraken, die een eind zouden kunnen maken aan het bestand tussen Israël en Hamas.
Een maand later deelt Trump een door AI gemaakt filmpje waarin Gaza als kustplaats wordt afgebeeld, met Trump en Netanyahu die een cocktail drinken op het strand.
8 februariDe vijfde uitruil van gijzelaars en gevangenen vindt plaats, maar zowel Hamas als Israël zijn boos over de slechte medische toestand van de vrijgelaten personen. Op televisiebeelden lijken drie gijzelaars er fysiek slechter aan toe te zijn dan de eerder vrijgelaten gijzelaars. Het Rode Kruis meldt dat vrijwel alle vrijgelaten gevangenen medische hulp nodig hebben.
10-15 februariHamas beschuldigt Israël van het schenden van het staakt-het-vuren omdat het leger op ontheemde Palestijnen in Gaza zou schieten. Hamas dreigt daarom de volgende groep gijzelaars voorlopig niet vrij te laten. Netanyahu dreigt de oorlog te hervatten, en ook zijn bondgenoot Trump spreekt zich uit: als Hamas de gijzelaars niet vrijlaat aan het eind van de week, “breekt de hel los”, schrijft Trump.
Op 15 februari laat Hamas de groep gijzelaars toch vrij. Israël reageert met een provocatie: de Palestijnse gevangenen die worden overhandigd dragen een t-shirts met de Arabische tekst: ‘We vergeven en vergeten niet’.
20-21 februariHamas provoceert tijdens de overhandiging van vier lichamen van Israëlische gijzelaars, waaronder het lichaam van een moeder en haar twee jonge kinderen. De doodskisten zijn uitgestald voor een propagandatekening van Netanyahu, afgebeeld als bloeddorstige vampier. De beelden worden door Israël en bondgenoten veroordeeld. Als later blijkt dat Hamas het verkeerde lichaam heeft overhandigd, dreigt Netanyahu het bestand te beëindigen.
Op 21 februari wordt het lichaam van de Israëlische vrouw alsnog overgedragen, Hamas zegt dat het lichaam per ongeluk is verwisseld met een Palestijnse vrouw onder de brokstukken van een door Israël gebombardeerd gebouw.
22-27 februariDe provocaties van beide partijen zet door. Hamas overhandigt zes gijzelaars aan Israël, maar zet hen eerst op een podium in Gaza voor honderden omstanders. Netanyahu spreekt van “vernedering” en stelt de teruggave van 620 Palestijnse gevangenen uit. De twee partijen staken tussentijdse onderhandelingen over het bestand. Op 26 februari laat Israël deze gevangenen toch vrij. En dag later worden de laatste (lichamen van) gijzelaars en gevangenen overgedragen. De uitruil in fase één van het bestand is voltooid.
28 februari – 7 maartEr volgt een geschil tussen Israël en Hamas over de voortzetting van het bestand: het Israëlische kabinet onderschrijft een Amerikaans plan om fase één te verlengen tot april, zodat alle Israëlische gijzelaars vrijkomen. Hamas gaat niet akkoord en wil fase twee laten ingaan, waarin Israël zijn troepen volledig terugtrekt uit Gaza.
Israël stelt daarop nieuwe eisen aan fase twee: een volledige demilitarisering van Gaza en alle militanten moeten vertrekken. Hamas voert de druk op door beelden vrij te geven van een gijzelaar.
2-9 maartIsraël blokkeert de levering van humanitaire hulp en voedsel aan de grens met Gaza. Palestijnen worden opnieuw geconfronteerd met ernstige voedselschaarste. Internationale hulporganisaties spreken zich uit tegen de blokkade. Later levert Israël ook geen elektriciteit meer aan Gaza, wat de gezondheidszorg en de beschikbaarheid van schoon water in het nauw brengt.
15-17 maartEen delegatie van Hamas en internationale bemiddelaars voeren gesprekken in Caïro over het verdere verloop van het bestand, terwijl Israël de aanvallen op Gaza intensiveert.
17-18 maartIsraël voert grootschalige aanvallen op Gaza uit, waarbij honderden doden vallen. Het fragiele bestand lijkt definitief ten einde.
Foto’s Reuters, EPA, AFP, Getty Images, Truth Social, IDF handout/EPA
Source: NRC