De hele dag keek de wereld dinsdag reikhalzend uit naar het langverwachte telefoongesprek tussen Vladimir Poetin en Donald Trump, het tweede sinds Trump in januari aantrad als president. Het Kremlin en het Witte Huis spraken na afloop van een succes. Maar de uitkomst van het ongekend lange telefoongesprek – bijna 2,5 uur – was alleszins mager.
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Trump slaagde er niet in Poetin achter zijn voorstel voor een staakt-het-vuren van dertig dagen te krijgen. Waar de Amerikaanse onderhandelaars vorige week nog zeiden dat de bal bij de Russen lag, bleek Poetin die bal met evenveel gemak te retourneren naar de Amerikanen.
Trump moest in plaats daarvan genoegen nemen met Poetins instemming om dertig dagen geen luchtaanvallen uit te voeren op de Oekraïense energiesector. Of dat betekent dat luchtaanvallen op andere doelen dan gewoon doorgaan is er niet bij gezegd.
Zoals verwacht week de Russische president tijdens het gesprek geen duimbreed van het standpunt dat Moskou de afgelopen weken en maanden keer op keer heeft herhaald: dat een staakt-het-vuren alleen in het voordeel is van Oekraïne, dat gebruik kan maken van de gevechtspauze om troepen te mobiliseren en zich te herbewapenen. Bovendien, zei Poetin afgelopen week nog, is niet duidelijk wie de naleving van zo’n bestand gaat controleren.
Een duurzame vrede met Oekraïne is volgens het Kremlin pas mogelijk als aan alle Russische eisen is voldaan, en ook dat is een mantra die al sinds lang in Moskou wordt herhaald. Blijkens de verklaring van het Kremlin na afloop van het presidentiële tweegesprek bracht Poetin ook die boodschap nogmaals over aan Trump.
Onder die eisen - een ‘sleutelvoorwaarde’, volgens het Kremlin - is de volledige stopzetting van buitenlandse militaire hulp aan Oekraïne, inclusief de levering van militaire inlichtingen. Dat betreft dus zowel Amerikaanse als Europese hulp. Een andere ‘onvoorwaardelijke noodzaak’ is dat de ‘onderliggende oorzaken van de crisis’ worden weggenomen.
Daarmee wordt traditioneel gedoeld op de uitbreiding van de NAVO, op demilitarisering en ‘denazificatie’ van Oekraïne. Ook moet rekening gehouden worden met ‘de wettige veiligheidsbelangen’ van Rusland. Daarmee stuurt Moskou dus als voorheen aan op capitulatie van Oekraïne en inwilliging van alle eisen die aan het begin van de Russische inval in 2022 zijn geformuleerd. Er is geen enkele indicatie dat Rusland - dat steeds benadrukt dat het aan de winnende hand is - op enige vlak bereid is tot compromissen.
Of en wanneer er onderhandelingen komen waar naast Rusland en de Verenigde Staten ook Oekraïne en misschien zelfs Europa mogen aanzitten is onduidelijk. Poetin liet in zijn gesprek met Trump niet na hem fijntjes te wijzen op de ‘onbetrouwbaarheid’ van het ‘Kyiv-regime’, ‘dat al meer dan eens gemaakte afspraken heeft gesaboteerd en geschonden’. Poetin beschuldigde de Oekraïners ook van ‘barbaarse misdaden’ in de Russische provincie Koersk.
De Russische media waren dinsdagavond laat opgetogen over de uitkomst van het overleg tussen Poetin en Trump en - opnieuw - vol leedvermaak over Oekraïne en de Europese landen die van de zijlijn moeten toekijken. Er werd veelvuldig de draak gestoken met de ‘hysterische’ Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Een deelnemer aan een van de politieke talkshows sprak van ‘paniek in de westerse media’.
Vooral de Europese leiders kregen er van langs: ‘Nog komischer was het gedraai van leiders van westerse landen, die bang waren dat ze in de gang moesten wachten terwijl het Kremlin en het Witte Huis de wereldorde bespreken,’ aldus staatspersbureau RIA Novosti. ‘De beruchte formule ‘niets over Oekraïne zonder Oekraïne’ is veranderd in: ‘We gaan Europa er niet eens bij betrekken, laat staan de Oekraïners.’’ In de Russische media krijgt Europa nu dag in dag uit de volle laag, waar tot voor kort nog de Verenigde Staten de bron van alle kwaad waren.
Kirill Dmitriëv, een Poetinvertrouweling en lid van de Russische delegatie bij de onderhandelingen in Saoedi-Arabië op 18 februari, schreef na het telefoongesprek van Poetin en Trump op zijn Telegramkanaal dat de wereld ‘onder de leiding van president Poetin en president Trump’ ‘veel veiliger’ is geworden. ‘Dit is historisch!’
Het gesprek begon later dan was voorzien. Aanvankelijk zouden de twee om vier uur ‘s middags Russische tijd met elkaar bellen, aldus Poetins woordvoerder Dmitri Peskov. Maar Poetin was op dat moment nog op een congres van Russische zakenmensen, waar hij fel uithaalde naar westerse sancties.
Poetin nam uiteindelijk de tijd. Op de vraag van de voorzitter of zijn gesprek met Trump niet in het gedrang zou komen zei hij lachend: ‘Je moet Peskov ook niet geloven, dat is die man zijn baan.’ Opzet of niet, uiteindelijk begon het gesprek een uur later dan aangekondigd.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant