De afgelopen weken zijn 100.000 Syriërs hun land ontvlucht, meldde het Rode Kruis dinsdag. Van het optimisme na de val van president Bashar Al Assad is weinig over, zeggen experts tegen NU.nl. "Er nu meer polarisatie dan onder Al Assad."
Wie Syrië omschrijft als een veilig land, heeft geen flauw idee hoe het er ter plaatse aan toegaat, stelt Peshmerge Morad. De Syriër, die in 2012 zelf zijn land ontvluchtte voor het regime van president Al Assad, geeft een paar voorbeelden. "Zondag kwamen meerdere burgers om door een luchtaanval van Turkije in het noorden van Syrië. Maandag bombardeerde Israël het zuiden van Syrië. Ook is terreurgroep IS nog steeds actief."
En dan zijn er de berichten over sektarisch geweld tegen alawieten in de kuststreek. Daar kwamen al zeker duizend mensen om, meldt het Syrisch Observatorium voor Mensenrechten (SOHR). "De grote oorlog die meer dan tien jaar heeft geduurd, is misschien voorbij", stelt Morad. "Maar het conflict is lang niet afgelopen."
Nora Stel, universitair docent conflictstudies aan de Radboud Universiteit, omschrijft de situatie in Syrië als "instabiel en fragiel". Naast de militaire confrontatie tussen het oude en nieuwe regime en aanvallen van gewapende burgers, ziet ze ook de dreiging van gewapende partijen en criminele organisaties.
Het Rode Kruis maakt zich daarom grote zorgen over de veiligheid van burgers in Syrië. Deze maand staken al 100.000 mensen de grens over naar Libanon, liet de hulporganisatie dinsdag weten. Daar verblijven ze in tenten en zijn ze afhankelijk van hulpgoederen en voedselpakketten.
Een Nederlandse Midden-Oostendeskundige die NU.nl sprak begrijpt goed waarom mensen nu weer vluchten uit Syrië. Vanuit veiligheidsoverwegingen wil ze op dit moment liever niet met haar naam in de media. Haar naam is wel bekend bij de redactie.
Vooral voor minderheden is het volgens haar "levensgevaarlijk onder de nieuwe machthebbers". Ze noemt de alawieten, de druzen en de christenen.
"Al weken zie ik video’s en berichten voorbijkomen van verschrikkelijke standrechtelijke executies aan de kust en afgelegen dorpjes", zegt ze. Ze hoorde via het SOHR ook over over soldaten van het Assad-regime die in goedertrouw hun wapens inleverden en vervolgens toch werden geëxecuteerd. "Je kunt niet zeggen dat het veilig is om terug te gaan naar een land terwijl daar een etnische zuivering plaatsvindt."
Ook het Nederlandse reisadvies voor Syrië is duidelijk. "Wat uw situatie ook is: reis niet naar Syrië", staat op de website. "Het is er te gevaarlijk. De Nederlandse ambassade is gesloten en kan u niet helpen als u in de problemen komt."
Toch erkennen de experts dat dit schrikbeeld niet voor iedereen geldt. "Over wiens veiligheid gaat het?", stelt Morad. Veel soennieten zijn juist erg blij met HTS, de partij van de nieuwe president Ahmed Al Shara. Ook de expert die niet bij naam wil worden genoemd ziet "mensen die het fantastisch vinden om terug te gaan en hun ogen sluiten voor dit leed".
Precies die tegenstelling leidt volgens haar tot een enorme polarisatie in het land. Dat is tot op het bot verdeeld, stelt ze, en zelfs meer gepolariseerd dan onder Assad. "Er worden alawieten aangepakt die al lang afstand hebben genomen van de de gevluchte dictator."
Toch blijven er ondanks alles ook Syriërs naar hun land terugkeren. Volgens de VN zijn er sinds december 2024 ongeveer 300.000 Syrische vluchtelingen teruggekeerd. "Voor binnenlands ontheemden zijn de cijfers minder duidelijk, maar ook daarvan zijn sinds de val van het regime meer mensen teruggekeerd", zegt Stel. Ze verwacht wel dat mensen na de recente geweldsuitbarstingen terughoudender zullen zijn.
Er is ook een onderscheid tussen mensen die vrijwillig terugkeren of onder druk worden gezet, stelt de onderzoeker van de Radboud Universiteit. Dat was in sommige gastlanden al voor de val van Al-Assad te zien. "Syriërs werd het leven zo onmogelijk gemaakt dat er geen andere optie overbleef dan terugkeer."
Behalve veiligheid spelen nog andere factoren een rol, zegt Stel. "Zo is er amper werkgelegenheid en is de armoede ongekend. Grote delen van Syrië liggen in puin en zullen zonder grootschalige internationale hulp niet worden opgebouwd. Sommige Syriërs hebben het gevoel dat zij in deze fase daarom meer vanuit het buitenland kunnen betekenen voor hun land."
Source: Nu.nl algemeen