Coalitiepartijen en de oppositie verschillen fundamenteel van mening over de vraag of premier Schoof in internationaal overleg over Europese herbewapening en Oekraïne nu wel of niet ‘aan een touwtje’ hangt. De VVD en PVV houden vol van niet, tegenover een oppositie die zeer sceptisch is over de ‘achterhoedecoalitie’.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Een vloedgolf van hoon krijgen de coalitiepartijen over zich heen als ze zich dinsdagavond in de Kamer verantwoorden voor de gang van zaken rond het Nederlandse standpunt inzake het EU herbewapeningsprogramma ReArm Europe. Eerst ging premier Dick Schoof in Brussel akkoord met de uitwerking van plannen hiertoe, inclusief een tijdelijke versoepeling van de Europese begrotingsregels en 150 miljard aan gezamenlijke leningen. Toen werd hij, ook door drie coalitiepartijen, teruggefloten met een motie. En uiteindelijk rolde er na crisisoverleg een lange kabinetsbrief uit die volgens de oppositie verhult dat het kabinet gewoon instemt met ReArm Europe, terwijl de coalitie er allerlei waarborgen en criteria in leest.
Dit is een coalitie van ‘boekhouders en ruziemakers’, zet Rob Jetten (D66) de aanval in. Laurens Dassen (Volt) somt een spervuur aan initiatieven op om juist de hulp aan Oekraïne én de herbewapening te versnellen, en zet dat af tegen het kabinetsbeleid dat komt met ‘politiek op zijn allerkleinst’. Henri Bontenbal (CDA) spreekt zelfs van de ‘beschamende politieke situatie in ons land’. Hij wijst op het contrast met Duitsland. ‘Daar springen christendemocraten en sociaaldemocraten over hun eigen schaduw heen om snel grote stappen te zetten om de Duitse defensie op orde te brengen.’ Tegenover Duitse daadkracht ziet hij Nederlands voortmodderen.
Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA) verwijst naar het telefoontje tussen presidenten Donald Trump en Vladimir Poetin. ‘Ik kan me niet heugen dat over ons lot wordt gesproken zonder dat wij er enige invloed op hebben.’ Ook hij noemt Duitsland als voorbeeld, waar politici nu zeggen ‘we zijn nu bereid ons lot in gezamenlijke Europese handen te leggen’.
De coalitiepartijen schetsen daartegenover een heel ander beeld, waarbij ze stuk voor stuk onderstrepen dat ze Oekraïne volop steunen en dat ze Europese herbewapening wel degelijk nodig vinden. Het is de manier waarop die ter discussie staat. Geert Wilders (PVV) voert de hoogmis van het dualisme op en stelt dat premier Schoof in Europa ‘volledige vrijheid’ heeft. ‘We leggen hem geen strobreed in de weg. Hij heeft maximale ruimte om onderhandelingen te voeren. De premier is zo vrij als een vogel en wij zijn zo vrij als een vogel om daarna er wat van te vinden.’
Dilan Yesilgöz bestrijdt te vuur en te zwaard dat Nederland ‘isolationistisch’ is, zoals Bontenbal beweert. Integendeel, zegt ze, Nederland loopt voorop en is een ‘leidende partner’, en dat heeft president Zelensky nog tegenover haar bevestigd, vorige week in Kyiv. Als Jetten haar vraagt waarom de VVD in een kabinet blijft met partijen die zich volgens Yesilgöz ‘onverantwoord en onvolwassen’ hebben opgesteld, antwoordt ze: ‘Ik heb wel vaker een coalitiepartner gehad waar ik het fundamenteel mee oneens was.’
Ook Pieter Omtzigt (NSC) noemt het telefoongesprek tussen Trump en Poetin ‘pijnlijk’. ‘Het laat zien dat we in Europa afgedaald zijn.’ Hij ziet ‘zeer moeilijke besluiten’ onze kant op komen, herhaalt zijn grote steun voor Oekraïne en legt nogmaals uit dat hij niet tegen alle onderdelen van ReArm Europe is. ‘Je hebt een goed veiligheidsplan nodig en je moet zorgen dat we financieel stabiel blijven, die beide dingen moeten in balans blijven.’
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant