Na weken van politieke strijd heeft de Duitse Bondsdag dinsdag ingestemd met een enorm leningenpakket voor investeringen in defensie en infrastructuur. ‘Duitsland is er weer. Het is een teken aan vriend en vijand, dat bondskanselier Friedrich Merz bereid is een leidende politieke rol in Europa te spelen.’
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
De inkomende Duitse regering zet de geldsluizen wagenwijd open. Staatsleningen ter waarde van honderden miljarden euro’s moeten Duitsland helpen het hoofd te bieden aan interne en externe bedreigingen voor de stabiliteit en veiligheid van het land, van sociale onrust tot Russische agressie.
Met maar liefst 500 miljard euro aan staatsleningen moet de Duitse infrastructuur drastisch gemoderniseerd worden. Voor uitgaven aan defensie en veiligheid wordt de grondwettelijke rem op staatsleningen, de Schuldenbremse, geschrapt. Deelstaten mogen in de toekomst zelfstandig geld lenen, tot maximaal 1 procent van het eigen bnp.
‘Europa slaakt een zucht van verlichting’, schrijft Der Spiegel. Vóór deze stemming was Duitsland volgens het weekblad het land dat aarzelde, niet voor de troepen uit wilde lopen, nauwelijks in defensie investeerde en leiderschap overliet aan andere landen.
‘Het gigantische schuldenpakket toont: Duitsland is er weer. Het is een teken aan vriend en vijand, dat toekomstig bondskanselier Friedrich Merz bereid is een leidende politieke rol in Europa te spelen.’
Het leningenpakket is het fundament onder de coalitiegesprekken die gaande zijn. Verkiezingswinnaar CDU en de sociaal-democratische SPD willen voor Pasen een regering rond hebben. Beide partijen willen onder meer fors investeren in de Duitse strijdkrachten.
Nu Amerika’s veiligheidsgarantie dreigt weg te vallen moet Duitsland, gezien zijn economische macht proberen het vacuüm op te vullen, zei CDU-leider Merz. ‘Van onze beslissing vandaag hangt niet alleen de verdedigingscapabiliteit van ons land af, de komende jaren en misschien decennia’, aldus Merz in de Bondsdag dinsdag. ‘Wat wij vandaag doen is niets minder dan de eerste grote stap zetten naar een nieuwe Europese Defensie-unie.’
Onder druk van De Groenen, die CDU en SPD nodig hadden om voldoende steun te krijgen voor de vereiste grondwetswijziging, komen er ook miljarden beschikbaar voor inlichtingendiensten, cyberafweer, civiele bescherming en internationale organisaties.
Alleen een maatschappelijk stabiel en economisch krachtig Duitsland kan militair sterker worden, is de overtuiging van de beoogde coalitiepartners CDU en SPD. Zij zien de 500 miljard voor infrastructuur als een investering in sociale cohesie, politieke stabiliteit, en economisch vermogen.
Het Duitse democratische midden loopt leeg. Bij de laatste Bondsdagverkiezingen stemde een op de vijf Duitsers op op de uiterst rechtse AfD (21 procent). Nog eens 9 procent stemde op de radicaal-linkse Die Linke. In twee deelstaten zit de Rusland-vriendelijke links-populistische partij BSW in de regeringscoalitie.
Zorgen over migratie en geweld zijn een belangrijke aanjager voor populistisch links en rechts. Maar minstens even groot is de frustratie over publieke en sociale voorzieningen, van de kwaliteit van de zorg tot de pensioenen. Steeds meer mensen zijn ervan overtuigd dat de ‘oude partijen’ geen oplossingen brengen.
De 500 miljard euro ‘bijzonder vermogen’ die de regering nu leent, wordt de komende tien jaar breed ingezet. De CDU wil een drastische opwaardering van de verouderde Duitse (digitale) snelwegen, de spoorwegen en het stroomnet. Betere infrastructuur en minder regeldruk moeten de leegloop van de Duitse industrie stoppen.
Maar het geld zal ook gaan naar onderwijs, klimaat, ziekenhuizen en digitalisering, benadrukte SPD-voorzitter Lars Klingbeil dinsdag. ‘Dit is in de eerste plaats een gigantisch pakket voor de burgers, tegen tweespalt en polarisering, voor veiligheid en modernisering. En een signaal, dat wij hier in het democratische midden in staat zijn oplossingen te vinden, in tegenstelling tot vele andere landen in de wereld.’
Het pakket moet nog één hindernis nemen. De Bondsraad, de Duitse Eerste Kamer, dient vrijdag ook met tweederdemeerderheid in te stemmen. De Bondsraad bestaat uit vertegenwoordigers van de deelstaatregeringen, die eigen parlementen hebben. Deelstaten waar de liberale FDP of de linkse BSW en Die Linke meeregeren, stemmen tegen het pakket.
Even leek het ook in de Bondsraad spannend te gaan worden. Voor een tweederdemeerderheid daar is de conservatieve deelstaat Beieren nodig, waar de lokale rechtse partij Freie Wähler tegen de staatsleningen is. Maandagavond meldde de Beierse regeringsleider CSU, zusterpartij van de CDU, dat Freie Wähler-voorzitter Hubert Aiwanger in het gelid was gebracht. ‘Beieren stemt vrijdag voor.’
De politieke omwenteling haalde het op het nippertje: de Bondsdag kwam dinsdag voor het laatst in zijn huidige samenstelling bij elkaar. De nieuwe Bondsdag treedt op 25 maart aan.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant