Kan een kapsel kunst zijn? Jazeker, vindt het Van Eesteren Museum in Amsterdam Nieuw-West waar het bezoeken van Fades te combineren valt met een knipbeurt.
Het museum is net open, als de eerste klant plaatsneemt in de kappersstoel van Rayn Ramkishun (32), barbier en cultureel antropoloog, om een nieuwe fade te laten knippen. Het knipschema zit op deze zondagmiddag ramvol met jonge mannen van rond de 30, en de argeloze bezoeker van het Van Eesteren Museum in Amsterdam Nieuw-West die zich afvraagt wat hier gebeurt, kan bij verschillende informatiebronnen terecht.
Ten eerste bij de met tekst gedrukte doeken die om de kappersstoel heen hangen en waarop uitgebreid beschreven staat wat een fade, ook wel een overloopkapsel genoemd, eigenlijk is. Kort gezegd: een coupe waarin het gaat om een ‘vloeiende overgang van kort naar lang’, met heel ‘precieze overgangen en naadloze blending’, afkomstig uit de Afro-Amerikaanse en hiphopcultuur. Denk Big Daddy Kane en Will Smith in de jaren tachtig, en later vooral voetballer Cristiano Ronaldo, zijn korte haar strak naar de zijkant met een dun, weggeschoren lijntje ernaast. Het werd een universele rage.
Ook fotograaf en regisseur Patrick Tarek Kenawy (33, Egyptische achtergrond) kan je dat vertellen. Hij maakte onder meer de frisse fotoportretten die hier hangen en waarop wel veertig verschillende soorten fades te zien zijn. Kenawy is tevens de art director van deze kleine maar fijne pop-uppresentatie; niets ontsnapt aan zijn kritische blik. Hij en Ramkishun groeiden op in Amsterdam Nieuw-West, ze raakten bevriend op de middelbare school.
Voor het lange antwoord moet je ten slotte bij de Hindoestaanse Ramkishun zelf zijn. Die stopt gerust even met knippen en scheren om begeesterd te vertellen dat een fade zoveel meer is dan alleen een kapsel – behalve wanneer hij net even bezig is met de line-up, de haarlijn boven het voorhoofd die echt krankjorum strak moet zijn. ‘Als ik díe verpest..’, zegt hij. Hij maakt zijn zin niet eens af en heel het museum houdt de adem in wanneer hij met een mesje piepkleine haartjes wegsnijdt van het hoofd van Dwayne Ritfeld (32).
‘Pray for me’, zegt Ritfeld, onbeweeglijk. Een grapje. De toezichthouder bij Waternet AGV is niet alleen de eerste klant van de dag, maar ook klant van het eerste uur. Al veertien jaar laat hij zich knippen door Ramkishun, die begon in de slaapkamer bij zijn moeder thuis (‘niet handig: al dat haar in bed’) en later een garagebox huurde, op loopafstand van het museum. Daar runt hij sindsdien een succesvolle kapperszaak met een loyale clientèle, die dus vooral uit mannen en slechts zelden uit vrouwen bestaat.
Ritfeld hecht aan zijn bezoekjes aan The Box. Voor mannen van Surinaamse afkomst zoals hijzelf, zegt hij, is een strakke coupe een belangrijk onderdeel van de cultuur, een teken dat je jezelf goed verzorgt. Bovendien is zo’n knipbeurt voor hem een ‘rustmoment’.
‘Surinaamse mannen praten niet gemakkelijk over hun gevoelens’, zegt hij, ‘maar bij Rayn in de stoel praten we ineens over alles. Ik kijk er echt naar uit.’
Museumdirecteur Jorn Konijn (47) kijkt tevreden toe. Zelf liet hij (nog) geen fade knippen, maar hij vond het project van Kenawy en Ramkishun zo aanstekelijk dat hij er meteen ruimte voor vrijmaakte in het jaarprogramma. Het Van Eesteren Museum, dat het erfgoed van architect Cornelis van Eesteren (1897-1988) en de Amsterdamse Tuinsteden beheert, richt zich nadrukkelijk op het multiculturele Nieuw-West, waar volgens Konijn ‘heel veel talent en creativiteit’ zit.
‘Voor deze jongens is de kapper veel meer dan alleen de kapper’, zegt hij. ‘Dit is hun cultuur, hun stem. Als museum midden in deze wijk vinden wij het belangrijk om die stem te laten horen.’
Of, zoals Kenawy later tegen een nieuwsgierige bezoeker zegt: ‘Het líjkt een kapper, maar er zit een hele wereld achter.’
Fades – Rayn Ramkishun & Patrick Kenawy. T/m 23/03 in het Van Eesteren Museum Amsterdam. Open do t/m zo 12-17u. Knippen? Vrij t/m zo.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant