De regio Koersk is bijna geheel heroverd door Russische troepen. Het geeft de Russische president Vladimir Poetin een gunstige uitgangspositie als hij dinsdag belt met zijn Amerikaanse evenknie Donald Trump. Kyiv ziet de vredesbesprekingen met angst en beven tegemoet.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland en de VS.
Alles wijst erop dat de Oekraïense militaire operatie in de Russische grensregio Koersk is uitgelopen op een debacle. Oekraïense troepen vielen de provincie vorig jaar binnen en wisten aanvankelijk een reeks plaatsen in te nemen, maar de afgelopen dagen hebben ze zich vrijwel volledig moeten terugtrekken. ‘Alles is afgelopen in de regio Koersk… de operatie is niet succesvol geweest’, meldde een Oekraïense soldaat aan de BBC.
De inval in de regio Koersk kwam als een schok voor de Russen en was een flinke vernedering voor de Russische president Vladimir Poetin, zeker toen bleek dat de Oekraïners zonder al teveel moeite zo’n 400 vierkante kilometer terrein in handen wisten te krijgen. Kyiv hoopte met de operatie de druk te verminderen op de Oekraïense troepen elders langs het front, maar in de praktijk haalde Moskou daar maar weinig troepen weg.
In plaats daarvan dirigeerde de legerleiding vooral verse troepen naar Koersk, aangevuld met commando-eenheden die Noord-Korea naar Rusland had gestuurd om Poetin te helpen de Oekraïners te verjagen.
Kyiv hoopte het bezette gebied bij mogelijke vredesonderhandelingen te kunnen ruilen voor een deel van het gebied dat de Russen onder de voet hebben gelopen sinds de Russische invasie drie jaar geleden. Maar die kans lijkt definitief verkeken nu de Oekraïners nog maar een smalle strook langs de grens met Oekraïne in handen hebben.
Vooral de afgelopen week is de Russische opmars snel verlopen, nadat de Oekraïners hun voornaamste bolwerk, de provinciestad Soedzja, moesten prijsgeven. Daarbij speelde mee dat de Oekraïense troepen het moesten doen zonder inlichtingen van de Amerikanen. President Donald Trump had de levering van satelliet-informatie laten stopzetten om Kyiv onder druk te zetten om concessies te doen.
Oekraïense militairen beschrijven de terugtrekking tegenover de BBC als een ‘horrorfilm’, waarbij ze voortdurend onder vuur werden genomen door complete zwermen Russische drones. De weg van Soedzja naar de de Oekraïense grens lag bezaaid met brandende wrakken die de aftocht van de Oekraïense troepen hinderden.
De herovering van Koersk kostte Rusland ruim zeven maanden: een tijdlijn.
Het ziet ernaar uit dat de Russische troepen in Koersk, naar schatting zo’n 70 duizend man plus 12 duizend Noord-Koreaanse soldaten, het offensief de komende dagen met volle kracht zullen voortzetten met het oog op de vredesbesprekingen met de Verenigde Staten over Oekraïne. Trump wil dinsdag per telefoon met Poetin overleggen om te zien ‘of we een einde kunnen maken aan de oorlog’. ‘Misschien lukt het ons, misschien niet, maar ik denk dat we een goede kans hebben’, zei hij maandag tegen verslaggevers aan boord van het presidentiële vliegtuig op weg naar Washington.
‘We gaan praten over grondgebied, we zullen praten over krachtcentrales’, zei Trump. Volgens hem is er al veel besproken met Rusland en Oekraïne. ‘We zijn al bezig te praten over de verdeling van bepaalde bezittingen.’
De Oekraïners zien de gesprekken tussen Trump en Poetin ongetwijfeld met angst en beven tegemoet, temeer daar hun president, Volodymyr Zelensky, daarbij buitenspel staat. Tot nog toe heeft Trump alleen op Zelensky druk gezet om akkoord te gaan met een staakt-het-vuren, terwijl Rusland bezig lijkt tijd te rekken door nu al vergaande concessies van Kyiv te eisen.
De Oekraïners zijn vooral bang dat Trump zal zwichten voor de eis van het Kremlin dat Kyiv bij een staakt-het-vuren onmiddellijk de mobilisatie van nieuwe troepen stopzet. Ook moet er volgens Poetin meteen een einde komen aan de westerse wapenleveranties en is Moskou onder geen beding akkoord met de komst van Europese troepen om de veiligheid van Oekraïne te garanderen na een eventueel bestand. Dat is juist iets waarop Kyiv staat. De Russische onderminister van Buitenlandse Zaken Aleksandr Groesjko liet echter dreigend weten dat de Europese troepen in dat geval als een partij in het conflict zullen worden beschouwd, ‘met alle risico’s van dien’.
Groesjko hamerde er ook nog eens op dat Rusland alleen zal instemmen met een vredesakkoord als het ‘keiharde veiligheidsgaranties’ krijgt: Oekraïne moet een neutrale status krijgen en mag geen lid van de Navo worden. Wat dat laatste betreft kreeg hij alvast een concessie van Trumps gezant Steve Witkoff. Hij noemde een Navo-lidmaatschap voor Oekraïne ‘uiterst onwaarschijnlijk’.
Eerder had de nieuwe Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth al laten weten dat Oekraïne bezette gebieden aan Rusland zal moeten afstaan in het kader van een vredesakkoord. Maar Zelensky liet afgelopen weekeinde weten dat hij in ieder geval niet zal buigen voor de Russische eis dat Rusland het volledige grondgebied krijgt van de vier Oekraïense provincies die Moskou heeft geannexeerd. Dat zou betekenen dat Kyiv ook stukken zou moeten opgeven die nu nog in handen zijn van Oekraïne.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant