Opgewonden standjes met weinig zelfkennis en een hang naar zelfdestructie: in drie series die Danny McBride voor HBO Max schreef, speelde hij mannen die eigenlijk op zoek zijn naar erkenning. Bij het laatste seizoen van The Righteous Gemstones graaft hij nog een laagje dieper.
is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Toen regisseur, schrijver en acteur Danny McBride in 2019 zijn derde HBO-serie The Righteous Gemstones aankondigde, stelde hij grappend dat zijn ‘trilogie van verkeerd begrepen, boze mannen’ nu eindelijk ten einde zou komen.
En inderdaad, de door McBride zelf gespeelde protagonisten in zijn series zijn vaak opgewonden standjes, die vrijwel altijd boos zijn op de wereld om hen heen, vaak vooral omdat ze zichzelf nauwelijks begrijpen.
Dat gaat bijvoorbeeld op voor Kenny Powers in Eastbound and Down (2009-2013), een voormalig professioneel honkballer die na een burn-out terugkeert naar zijn geboortestad. Powers is arrogant, grofgebekt en onuitstaanbaar, en heeft een neiging tot zelfdestructie (precies dat maakt hem in zekere zin ook onweerstaanbaar).
Het gaat ook op voor Neal Gamby in Vice Principals (2016-17): een gescheiden vader en rector die diep wordt gehaat door al zijn leerlingen, naasten en collega’s, vooral omdat hij veel te graag de autoritaire leider wil zijn (terwijl hij ondertussen vooral op zoek is naar liefde en respect).
En dan is er nog Jesse Gemstone in The Righteous Gemstones, de serie waarvan het vierde en laatste seizoen nu te zien is op HBO Max. Waren de eerste twee series van McBride vooral karakterkomedies, The Righteous Gemstones is meer een ensembleserie, in dit geval over een familie van tele-evangelisten en uitbaters van megakerken.
Jesse is de oudste zoon, zuchtend onder het juk van vader Eli (John Goodman), voortdurend in de clinch met broer Kelvin (Adam DeVine) en zus Judy (Edi Patterson), en (stiekem) nog rouwend om de dood van zijn moeder. Ook hier geldt weer dat een McBride-personage voortdurend op zoek is naar erkenning en een schouderklopje van iemand die zegt ‘het is goed, jongen’.
De personages van McBride zijn vaak de wandelende onmacht, zonder dat ze dat zelf al te vaak doorhebben. Het zijn diep onzekere mannen, die voortdurend denken te moeten uitstralen dat ze ‘mannen’ zijn die hun emoties niet mogen laten zien. Terwijl ze in wezen vooral zoeken naar aansluiting.
Wat de drie series van McBride tot cultklassiekers maakt, is die wonderlijke mix tussen karakterstudie, krankzinnige actie én een flinke dosis extreem lompe humor (geen serie heeft een hoger piemelpercentage dan The Righteous Gemstones). Het is fascinerend hoe McBride die jongensachtige, geestige en soms ontzettend flauwe humor altijd perfect laat samengaan met de emotionele leegte in zijn personages. Hoe zelfzuchtig, lomp en dom zo’n Jesse Gemstone – en zijn broer en zus met hem – ook is: uiteindelijk ga je tóch van hem houden, net zoals van Kenny Powers en Neal Gamby.
Tijdens een videogesprek, begin maart, over het vierde en laatste seizoen van The Righteous Gemstones, zegt hij daar zelf over: ‘Toen ik ooit begon met Eastbound & Down, wilde ik vooral de spot drijven met een bepaald type alfaman. Ik ben zelf nooit echt zo’n gast geweest, maar was altijd gefascineerd door dat soort clowns, die zich altijd vreemd of overdreven macho gedroegen omdat ze zich geen raad wisten met hun eigen onzekerheden. Ik vind het leuk om daarin wat tegenstellingen op te zoeken, om ervoor te zorgen dat je de pathetische clowns toch een beetje gaat omarmen.
‘Het is belangrijk dat de personages nooit te irritant worden, of alleen maar hansworsten zijn. Door ze gemankeerd en egoïstisch te maken en ze vaak precies het verkeerde te laten doen, kan iedereen om ze lachen. Maar uiteindelijk geeft dat je ook de mogelijkheid om iets interessants te vertellen over menselijke gebreken. Ik wil niet zeggen dat wij zijn als de Gemstones, of zoals Kenny Powers, maar er zijn denk ik wel elementen in de personages waarmee mensen zich kunnen identificeren, hoe overdreven sommige dingen ook zijn.’
Toch is het ook altijd zaak om een zekere balans te houden, zegt McBride. ‘Je wilt het liefst zo ver mogelijk gaan, maar moet ook altijd blijven nadenken over hoeveel je het publiek kunt aandoen. Zeker met dit laatste seizoen willen we toch ook emotionele voldoening geven, en dat kan alleen als het publiek iets blijft voelen voor de personages.
‘Mijn hoofdpersonages zijn zelf altijd het mikpunt van de grap. Dat was in The Righteous Gemstones ook het belangrijkst: ik wilde niet dat de grappen ten koste zouden gaan van religie, of van mensen die geloven. We lachen juist om de familie die op schaamteloze wijze kan profiteren van religie. We zijn dol op uitbundige gekkigheid, maar het moet wel altijd het verhaal dienen.’
Danny McBride (48) is opgegroeid in Virginia, waar hij – in zekere zin vooruitlopend op zijn werk voor The Righteous Gemstones – met zijn ouders veel tijd doorbracht in de kerk. ‘Ik haatte het als kind! Maakte alleen maar spottende schetsen van de pastoor. Maar kijkend naar deze serie is er blijkbaar toch iets blijven hangen. Ik heb zelfs de Bijbel gelezen om inspiratie op te doen voor verhaallijnen.’
Zijn doorbraak in Hollywood kwam relatief laat, in de jaren nul, beginnend met zijn hoofdrol als taekwondodocent in The Foot Fist Way. Hij maakte die film met de crew waarmee hij ook zijn latere series voor HBO maakte. Later speelde McBride vooral bijrollen in komische films als Tropic Thunder, Pineapple Express en This Is the End. Ook speelde McBride een wat serieuzere rol in Ridley Scotts Alien: Covenant en was hij als schrijver betrokken bij de meest recente trilogie van Halloween-films.
Met de drie HBO-series bewees hij zich als eigengereide maker in een heel eigen hoekje: dat van de min of meer falende mens die zich door een mix van zelfzuchtigheid en emotioneel onvermogen altijd verliest in zelfdestructie (en dat dan gecombineerd met lompe humor).
Dat McBride graag zijn eigen ding doet, met vaak dezelfde crew, blijkt ook wel uit het feit dat hij met een paar van zijn vaste vrienden en collega’s van Los Angeles naar Charleston in South Carolina is verhuisd. Daar nemen ze sinds Vice Principals al hun projecten op. Series gemaakt in de eigen achtertuin zien we de laatste tijd vaker; ook de succesvolle maker Taylor Sheridan draait populaire series als Yellowstone en Landman zo veel mogelijk op zijn eigen ranch in Texas.
Voor de acteurs in The Rigtheous Gemstones was het een verademing om steeds richting South Carolina te trekken. Tony Cavalero, die in de serie ex-satanist Keefe speelt: ‘Charleston is echt een gemeenschap: iedereen kent elkaar, en mensen zijn blij als we komen draaien. De sfeer is gezellig en ontspannen, en dat is echt een immens verschil met Los Angeles, waar mensen altijd boos zijn en alles moeilijk gaat. Hier gingen we in het weekend met de hele cast en crew naar een honkbalwedstrijd, of met de boot het water op. Dat familiegevoel is er in Hollywood een stuk minder.’
Dat familiegevoel druppelt ook door in de serie. Adam DeVine, die Gemstone-broer Kelvin speelt: ‘Vergeleken met alles wat Danny heeft gemaakt, heeft deze serie veel meer een hart. Natuurlijk is het nog steeds enorm grappig, maar wat vooral blijft hangen, is hoe oprecht het is.’
Edi Patterson, die Gemstone-telg Judy speelt en tevens een van de schrijvers is van The Righteous Gemstones: ‘Danny’s humor is extreem specifiek en raar, maar zijn personages hebben altijd iets echts. Hij laat ze zien zonder ze voortdurend te veroordelen, waardoor ze de karikatuur ontstijgen die ze op het eerste gezicht wel altijd lijken.’
In The Righteous Gemstones zie je uiteindelijk vooral kinderen in het lichaam van volwassenen, voortdurend op zoek naar een schouderklopje van daddy. En ja, ze doen bijna altijd het verkeerde, ze zijn verwend en bij vlagen onuitstaanbaar, maar in de kern zijn het geen slechte mensen. Zijn personages missen altijd iets: liefde, erkenning, respect, vaak een combinatie van dit alles. Maar in plaats van aan zichzelf te werken, nemen ze vaak de domste beslissingen.
Daarbij helpt het dat McBride naast al die specifieke humor óók een behoorlijk sentimentele maker is. Hoeveel grappen, grollen en geweld er ook in zijn series zit: uiteindelijk weet hij in zijn personages altijd een zekere ontroering naar boven te halen.
McBride over hoe dat doorwerkt in het slotseizoen van The Righteous Gemstones: ‘Zoals bij meer personages die ik heb gespeeld, blijft het ego van Jesse zijn achilleshiel. Hij wil zó graag de baas zijn, in de hoop dat hij respect afdwingt bij zijn vader en oudste zoon. Maar daardoor mikt hij voortdurend veel te hoog, en blijft hij handelen als een domme dwaas.
‘Maar in dit slotseizoen wilden we toch iets van dat hele ego weghalen, ook bij de andere Gemstones. Uiteindelijk is de les dat Jesse en zijn broer en zus al dat zogenaamde stoere gedrag helemaal niet nodig hebben, waardoor ze misschien eindelijk een keer leren om te doen wat goed is.
‘De serie is uiteindelijk geëvolueerd richting een ensembleverhaal over familie. Dat had ik in eerste instantie ook niet helemaal gedacht. Nu ik erop terugkijk, is The Righteous Gemstones vooral een verhaal geworden over rouw, loslaten en wat we uiteindelijk allemaal doen voor de mensen van wie we houden. De verkeerd begrepen, boze mannen zijn daarin hooguit nog een onderdeel.’
Het vierde en laatste seizoen van The Righteous Gemstones is wekelijks te zien op HBO Max, waar ook alle seizoenen van Eastbound and Down en Vice Principals te streamen zijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant