Het klinkt als het scenario voor een griezelfilm: met een groep poolonderzoekers overwinteren, terwijl een van de aanwezigen steeds grilliger en gewelddadiger gedrag vertoont.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Toch is dat de situatie op Sanae IV, een Zuid-Afrikaanse poolbasis boven op een rots op Antarctica, op 160 kilometer van zee. Het Zuid-Afrikaanse milieuministerie moest bemiddelen, nadat de situatie er vorige maand zodanig uit de hand was gelopen dat een van de tien aanwezige poolwetenschappers om hulp smeekte.
Een teamlid zou een collega seksueel hebben belaagd en de groepsleider zijn aangevlogen. Volgens milieuminister Dion George heeft de aanstichter inmiddels ‘berouw’ getoond en onderwerpt hij zich vrijwillig aan een psychologisch onderzoek.
Dat neemt niet weg dat het team waarschijnlijk nog tien maanden vastzit met de herrieschopper. Op de zuidpool is de winter in aantocht. Het laatste bevoorradingsschip is inmiddels vertrokken. Alleen in uiterste medische nood kan men hulp inroepen bij de buren, een Duitse poolbasis op 300 kilometer afstand. Rond de poolbasis kan het ’s winters -80 graden Celsius worden, met extreme wind en permanente duisternis.
De zaak kwam dit weekeinde aan het rollen toen de Zuid-Afrikaanse Sunday Times inzage kreeg in de noodkreet vanaf de basis. De e-mail lijkt rechtstreeks afkomstig uit een Hollywoodscript: ‘Zijn gedrag is steeds erger geworden. Ik heb grote moeite om me veilig te voelen in zijn aanwezigheid’, staat er. ‘Het is absoluut noodzakelijk dat er onmiddellijk actie wordt ondernomen om mijn veiligheid en de veiligheid van alle werknemers te waarborgen.’
En: ‘Helaas is [zijn] gedrag geëscaleerd tot een zeer verontrustend punt. Hij heeft [naam achtergehouden] fysiek aangevallen, wat een ernstige schending is van de persoonlijke veiligheid en de normen op de werkplek. Bovendien dreigde hij [naam] te vermoorden, waardoor er een sfeer van angst en intimidatie is ontstaan. Ik maak me nog steeds grote zorgen over mijn eigen veiligheid en vraag me af of ik het volgende slachtoffer word.’
Al in december zouden de teamleden ‘talloze’ keren hebben gewaarschuwd voor het onprettige gedrag van de oproerkraaier. Tevergeefs, klaagt de verstuurder van de e-mail: ‘Ze staken het hoofd in het zand in de hoop dat het allemaal wel voorbij zou gaan.’
Inmiddels erkent het milieuministerie de problemen wél. In een verklaring tegen de Britse pers geeft de minister aan dat de bonje ontstond na ‘een geschil over een taak die de teamleider wilde dat het team zou doen’. De minister zou nu ‘opties overwegen’, aldus het ministerie, zonder in te gaan op wat voor opties dat zouden zijn.
Het gebeurt vaker dat er gedoe ontstaat op een afgelegen basis. In 2017 ging een expeditielid een ander te lijf met een braadpan op de Prins Edward-eilanden, tussen de punt van Zuid-Afrika en Antarctica. Daarna ging de heethoofd op de spullen van zijn rivaal los met een bijl.
Een ander berucht voorbeeld speelde zich in 1999 af tijdens een nagebootste reis naar Mars, waarbij zes mannen en de 32-jarige Canadees Judith Lapierre werden opgesloten in een nagebouwd ruimteschip in Rusland. Met oudjaar ging het fout. Enkele mannen gingen met elkaar op de vuist, waarna een van de ‘astronauten’ de Canadese probeerde te kussen ‘als experiment’. Uiteindelijk kwamen er sloten op de ‘luchtsluizen’ tussen de compartimenten.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant