De VS voeren de druk op Iran fors op om Teheran ertoe te dwingen zijn nucleaire programma aan banden te leggen. President Donald Trump hintte al herhaaldelijk op militaire actie, zondag dreigde zijn nationale veiligheidsadviseur Mike Waltz dat nu ‘alle opties op tafel liggen’.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
De Amerikaanse dreigementen komen op een moment dat ook in Israël steeds meer stemmen opgaan om de Iraanse nucleaire installaties te vernietigen, eventueel samen met de VS. Vorige maand werd bekend dat de Amerikaanse inlichtingendiensten rekening houden met een preventieve Israëlische aanval, mogelijk al medio dit jaar.
De VS en Israël maken zich steeds meer zorgen nu Iran zijn voorraad verrijkt uranium, dat nodig is om een atoombom te maken, snel uitbreidt. Volgens de laatste cijfers van de atoomwaakhond van de VN, het IAEA, is Iran bezig met een ‘drastische’ versnelling van de verrijking van uranium tot een zuiverheid van 60 procent. Voor een kernwapen is hoogverrijkt uranium nodig dat is opgewerkt tot 90 procent.
‘De president heeft herhaalde malen gezegd dat Iran geen kernwapen kan hebben’, aldus Waltz. ‘Alle opties liggen op tafel om ervoor te zorgen dat het geen kernwapen heeft. Het gaat om alle aspecten van Irans programma: de raketten, de bewapening, de verrijking. Ze kunnen het overhandigen of ze kunnen te maken krijgen met een reeks andere consequenties. Hoe dan ook, we kunnen geen wereld hebben waarin de ayatollahs hun vinger op de nucleaire knop hebben.’
Trump begon twee weken geleden ‘maximale druk’ uit te oefenen op Teheran met een brief aan Irans hoogste leider, vergezeld door economische sancties en dreiging met militaire actie. ‘Binnenkort gaat er iets gebeuren, heel snel’, waarschuwde de president. Hij stelde ayatollah Ali Khamenei nieuwe onderhandelingen voor om het nucleaire programma aan te pakken.
Trump trok de VS in 2018 terug uit een internationaal akkoord dat het programma aan banden moest leggen. Dat deed hij om Iran harder te kunnen aanpakken. De president gaf Teheran de afgelopen dagen een nieuw signaal door de Houthi-strijders in Jemen, een belangrijke bondgenoot van Iran, zwaar te bombarderen. Ook waarschuwde Trump Iran de militaire steun aan de Houthi’s te stoppen.
Khamenei heeft nog niet gereageerd op Trumps brief. Wel zei de hoogste leider van Iran in een toespraak dat Teheran niet zal toegeven aan ‘regeringen die intimideren’. Teheran ontkent al jaren dat het nucleaire programma bedoeld is om van het land ’s werelds tiende kernmacht te maken.
Maar sinds Trump de nucleaire deal heeft opgezegd, voelt Iran zich niet gebonden aan de beperkingen die het land waren opgelegd in dat akkoord. Volgens de nucleaire deal mocht Iran uranium verrijken tot zo’n 3,7 procent. Ook mocht het een voorraad hebben van slechts 300 kilo. Deze hoeveelheid is nu gegroeid tot bijna 8.300 kilo. Door het hogere zuiverheidsgehalte van het uranium is het nog maar een kleine stap voor Teheran om aan uranium te komen dat geschikt is voor een kernwapen.
Behalve Trump dreigt ook Israël met militaire actie. Premier Benjamin Netanyahu zinspeelt al jaren op een preventieve luchtaanval op de verrijkingsfabrieken in Nattanz en Fordow om de Iraniërs van een atoombom af te houden. Tijdens Trumps eerste termijn kreeg Israël de VS niet zo ver om tot militaire actie over te gaan.
De fabriek in Fordow is gebouwd in een berg. Alleen de VS beschikken over een bom, de 14 duizend kilo zware Massive Ordnance Penetrator (MOP), die krachtig genoeg zou zijn om de fabriek te vernietigen. Omdat Israël vorig jaar de Iraanse luchtverdediging zware schade toebracht, als vergelding voor Iraanse raket-en drone-aanvallen op Israël, zou een aanval op de nucleaire installaties nu makkelijker zijn geworden.
De Israëlische minister van Defensie Israël Katz zei eind vorig jaar dat Iran nog nooit zo kwetsbaar is geweest. ‘Er is een kans om het belangrijkste doel te bereiken’, aldus Katz. ‘Namelijk het dwarsbomen en verwijderen van de dreiging van vernietiging die boven de staat Israël hangt.’
Een rapport, opgesteld in januari door onder andere de Amerikaanse militaire inlichtingendienst DIA, waarschuwde dat Israël mogelijk al in de eerste helft van 2025 zou kunnen toeslaan. De Washington Post meldde dat volgens de spionagedienst een Israëlische aanval het nucleaire programma niet zou vernietigen, maar hoogstens maanden vertragen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant