De Amerikaanse president Donald Trump heeft talloze doelwitten van de Houthi’s in Jemen laten bombarderen. Van beide kanten klonk spierballentaal. Maar wie van de twee ook de langste adem heeft in deze oorlog, de gewone Jemeniet is vrijwel zeker de dupe.
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Amman.
Hij is terug van nooit weggeweest, de luchtoorlog tussen de Verenigde Staten en de Jemenitische Houthi-regering. Na de zware Amerikaanse bombardementen van afgelopen weekend waarbij zeker 53 doden werden gemeld, zwoeren de Houthi’s wraak. Zondag beschoten ze een Amerikaans vliegdekschip in de Rode Zee met drones en raketten, zonder dat dit tot schade leidde.
De directe aanleiding voor de escalatie is, zo lijkt het, tweeledig. Enerzijds wil Trump de diplomatieke druk opvoeren op Iran, de belangrijkste bondgenoot van de Houthi’s, om Teheran ertoe te bewegen zijn vergevorderde nucleaire programma te staken.
Tegelijkertijd hoopt Washington een aangekondigde nieuwe reeks Houthi-aanvallen op de scheepvaart in de Rode Zee in de kiem te smoren. Blijven de Houthi’s daarin volharden, zo dreigde Trump in kapitalen via zijn kanaal Truth Social, ‘dan zal de hel op jullie neerdalen’.
Of het bewind in de Jemenitische hoofdstad Sana’a van die woorden onder de indruk zal zijn, is echter twijfelachtig. Dreigementen en bommen hebben de Houthi’s nooit van koers doen veranderen.
Integendeel: hoe harder de spierballentaal uit de VS, hoe gemakkelijker het voor de Houthi’s is om zichzelf in hun propaganda neer te zetten als stoere anti-imperialisten. Hoe meer bombardementen, hoe meer erkenning. Hun houding lijkt wat dat betreft als twee druppels water op de aloude leus van de Britse voetbalclub Millwall: No one likes us. We don’t care.
‘Als zij hun agressie voortzetten, zullen wij blijven escaleren’, beloofde hun 45-jarige leider Abdul Malik al-Houthi zondag in een tv-toespraak. ‘We zullen niet zwijgen in het aangezicht van de arrogantie, tirannie, agressie en misdaden van de Israëlische en Amerikaanse vijand.’ Volgens al-Houthi zijn Trumps bombardementen puur bedoeld om Jemen te straffen voor de getoonde solidariteit met de Palestijnen.
Sinds het begin van de Gaza-oorlog, anderhalf jaar geleden, hebben de Houthi’s zeker honderd internationale schepen onder vuur genomen, met ontwrichtende gevolgen voor de mondiale handel. Na het ingaan begin dit jaar van het staakt-het-vuren tussen Hamas en Israël, stopten ze daarmee. Nu het Israëlische leger het bestand echter schendt en weigert hulpgoederen toe te laten tot de bezette Gazastrook, dreigen de Houthi’s verder te gaan met waar ze gebleven waren.
Het roept de vraag op wie de langste adem heeft: al-Houthi of Trump. Het verschil in militaire slagkracht is vanzelfsprekend groot. Volgens de Amerikaanse legerleiding waren de bombardementen van afgelopen weekend onder meer gericht op Houthi-leiders.
Of sommigen van hen daadwerkelijk zijn omgekomen, valt niet te achterhalen – vrije pers is er niet in het door de Houthi’s gecontroleerde noordwesten. ‘Maar ik heb de Houthi’s nog nooit zo geschokt zien als nu’, aldus de in Amerika gevestigde analist Mohammad al-Basha. Hij zegt dat de groepering gezinnen van hooggeplaatste regimefiguren haastig heeft laten evacueren uit de wijk Jeraf in hoofdstad Sana’a.
Ook financieel proberen de Amerikanen de Houthi’s af te knijpen. Trump heeft de groepering begin deze maand op de terrorismelijst gezet, nadat zijn voorganger Biden hen daar juist vanaf had laten halen.
Het is een besluit met mogelijk grote gevolgen voor het bancair verkeer en zal de toch al catastrofale humanitaire situatie voor veel Jemenieten verergeren, al is nog onduidelijk hoe de Amerikanen invulling willen geven aan het terrorismelabel. Zo’n 80 procent van de Jemenitische bevolking is afhankelijk van voedselhulp.
Beide maatregelen, de bombardementen en de plaatsing op de terrorismelijst, kunnen op de korte termijn effect hebben. Maar wat zijn de gevolgen op de lange termijn? ‘De Houthi’s hebben bewezen zich altijd te kunnen aanpassen aan de omstandigheden’, zegt Osamah al-Rawhani, directeur van de onafhankelijke Jemenitische denktank Sana’a Center for Strategic Studies. ‘Ze hebben hun territorium, hun smokkelroutes en hun clandestiene financiering. Die zijn allemaal niet in het geding.’
Bij Trump valt nog geen langetermijnstrategie voor Jemen te ontdekken, zeggen critici, net zomin als bij zijn voorgangers Biden, Obama en Bush. Allemaal tekenden ze voor bombardementen op Jemen, maar zonder een duidelijke visie voor de toekomst van het land. ‘Dat maakt de Amerikaanse aanpak kortzichtig’, zegt al-Rawhani. ‘De vraag blijft: wordt Jemen een prioriteit, of blijft het een bijzaak?’
Bijkomend probleem is dat de Houthi’s een uitgesproken taaie vijand zijn; oorlog is voor hen brandstof en cynisch propagandamiddel. Ze kunnen er ook voor kiezen doelen te bestoken in Saoedi-Arabië of de Verenigde Arabische Emiraten, allebei bondgenoten van de Amerikanen.
De oorlog in Gaza heeft de Houthi’s de kans gegeven tienduizenden nieuwe strijders te rekruteren en indoctrineren, onder wie ook kindsoldaten. Als er al een voorlopige verliezer valt aan te wijzen, kortom, dan is dat niet zozeer het Houthi-bewind maar vooral de gewone Jemeniet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant