Op mijn kamer heb ik een Dammit Doll, een cadeautje van mijn vrouw uit Los Angeles. Het is een pop in een blauw pak met een rode stropdas, oranje gelaatskleur, blauwe ogen en geel haar. Inderdaad, Trump. Als ik me opwind over de Amerikaanse president, kan ik mijn woede koelen door de pop bij de benen te grijpen en dat slappe lijf tegen de muur te slaan. Dammit! Dammit! Zo ver is het nog niet gekomen. Wel vroeg ik me deze weken af hoe lang ik me nog kon inhouden. Totdat ik iets las dat me uitdaagde uit mijn emotie te komen.
Het was een stuk uit de Neue Zürcher Zeitung, de respectabele Zwitserse krant, 245 jaar oud en conservatief in opvatting en opmaak. Het artikel heeft het niet over ‘verraad’ (zoals ik pas deed om Trumps houding jegens Oekraïne en Europa te typeren). Er is geen gescheld en geen verwijzing naar Hannah Arendt als onze inmiddels plat geciteerde gids in het kleine en grote Kwaad. In plaats daarvan ademt de analyse van hoofdredacteur Eric Gujer over het geostrategische touwtrekken tussen Amerika, Rusland, China en Europa, de rust en concentratie van het schaakbord. Geen woord over Trumps persoonlijkheid.
In de wereldpolitiek draait het voor de Amerikanen nu allereerst om de confrontatie met China als hun grootste rivaal en uitdager. Alles is daaraan ondergeschikt. Gujer citeert Marco Rubio, Trumps minister van Buitenlandse Zaken: ‘Het Grote Verhaal van de 21ste eeuw is de Amerikaans-Chinese verhouding. Wanneer Rusland voor langere tijd de junior-partner van de Chinezen wordt, staat Amerika tegenover twee atoommachten.’ Dus is het in het Amerikaanse belang om Rusland los te weken van China en zo een vijandelijk overwicht te voorkomen. Als daarvoor concessies nodig zijn in Oekraïne, moet dat maar.
Deze manier van denken past naadloos in de logica van de grootmachten. Het bereiken van een machtsevenwicht als beste middel om een oorlog tussen de groten te voorkomen, is belangrijker dan het lot van de kleintjes. ‘Dat is niet fraai, dat is zelfs amoreel, maar het is Realpolitik’, stelt Gujer droog.
In de Koude Oorlog zagen we iets dergelijks. Om zich niet te laten overvleugelen door Sovjet-Rusland steunden Amerikaanse regeringen in tal van landen dictatoriale regimes, mits ze het communisme maar op afstand hielden. Ook toen was het niet fraai en zelfs amoreel, maar nooit kwam het tot een allesvernietigende kernoorlog tussen de supermogendheden. Ook niet onbelangrijk.
Ik zag destijds de ratio in van het aloude geopolitieke recept van het machtsevenwicht en accepteerde die op stabiliteit gerichte politiek, ook al moest daar soms in moreel opzicht een prijs voor worden betaald. Nu heb ik er in het geval van Oekraïne grote moeite mee en fulmineer ik tegen ‘verrader’ Trump. Waarom?
Ik snap het geostrategische spel dat Amerika speelt als wereldmogendheid met wereldwijde belangen. Ik begrijp dat zijn blik en acties verder reiken dan alleen Europa en Oekraïne. Ik vind het ook van levensbelang dat een botsing tussen kernmogendheden wordt vermeden. Ik besef dat ik me niet moet laten verblinden door emotie en oog moet houden voor de Great Game.
Allemaal waar, maar… speel dat Grote Spel dan goed.
Trump houdt nu alleen Oekraïne onder water en schoffeert Europa. Fout. Oefen ook maximale druk uit op de Russische president Poetin om een zo eerlijk mogelijke, duurzame vrede te bereiken. Laat niet de geringste twijfel bestaan aan Amerika’s steun voor de Europese veiligheid en de Navo. Blijf wel de Europeanen pressen meer aan de eigen defensie te doen om zo Amerika meer ruimte te geven op het wereldtoneel. Maar besef dat Rusland paaien en Europa verliezen, een niet zo slimme deal is in het licht van de confrontatie met China.
Met wat minder emotie en meer realiteitszin zouden Trump en Europa zo’n verstandige middenweg kunnen vinden. Zeker is dat allerminst. Hal Brands schrijft in Foreign Affairs dat Trump intuïtief begrijpt dat orde voortvloeit uit macht en dat machtsevenwicht nodig is om rivalen in te dammen. Maar als hij zijn destructievere instincten volgt, creëert hij wereldwijd chaos en helpt hij zijn vijanden de door Amerika geleide liberale orde te vernietigen. In dat geval verliezen we meer dan ons lief kan zijn. Dammit.
Over de auteur
Arie Elshout is journalist en columnist voor de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in de VS en Brussel. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant