De groeiende ruzie tussen de Verenigde Staten en andere Navo-landen heeft ertoe geleid dat Canada bekijkt of het de koop van de F-35, Amerika’s modernste gevechtsjager, moet doorzetten. Ook Portugal twijfelt openlijk of het de luchtvloot moet moderniseren met het toestel.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
De twijfels van beide landen dreigen de Amerikaanse defensie-industrie, die wereldwijd juist in trek is door de Oekraïne-oorlog, mee te zuigen in de tarievenoorlog die president Donald Trump is begonnen tegen Canada en Europa. Ook Trumps dreigement dat hij Navo-partners niet zal verdedigen als ze niet genoeg aan hun defensie besteden, leidt ertoe dat de VS als een onbetrouwbare bondgenoot worden gezien.
Canada maakte vrijdag bekend dat het kijkt naar alternatieven voor de F-35, de stealth-gevechtsjager die is ontwikkeld om onder andere de F-16 te vervangen. De Canadezen besloten in 2023, na een jarenlange strijd in het parlement, 88 F-35’s te kopen voor zo’n 12 miljard euro. Net als in Nederland, dat 55 F-35’s kocht, waren de Canadese luchtmachtgeneraals sterk voorstander van het hypermoderne gevechtsvliegtuig.
De nieuwe Canadese premier Mark Carney, die een hardere koers voorstaat tegen Trump, heeft een bom gelegd onder het miljardencontract. Hij gaf minister van Defensie Bill Blair opdracht te kijken of de koop moet worden herzien vanwege de ‘veranderende situatie’, een verwijzing naar het conflict met de VS. Behalve over de tarievenoorlog zijn de Canadezen boos dat Trump blijft herhalen dat het land Amerika’s 51ste staat moet worden.
‘Wij kijken ook naar andere alternatieven’, aldus Blair. ‘Moeten al die gevechtsjagers F-35’s zijn? De premier heeft mij gevraagd om dit te onderzoeken en gesprekken te voeren met andere fabrikanten.’
Een dag eerder liet Portugal een soortgelijk geluid horen. ‘Wij kunnen de geopolitieke situatie niet negeren in onze keuzes’, aldus minister van Defensie Nuno Melo. ‘Het moet ons aan het denken zetten wat de beste opties zijn. Wij moeten geloven dat, in alle omstandigheden, bondgenoten aan onze kant staan.’
De kans is groot dat beide landen de miljardencontracten gebruiken om Trump onder druk te zetten. Lockheed Martin, fabrikant van de F-35, is gevestigd in de Republikeinse staat Texas. De defensiegigant wil inhoudelijk niet reageren maar wees erop, nu Canada dreigt met andere toestellen, dat de F-35 nog altijd ‘de meest geavanceerde gevechtsjager in de wereld is’.
Dat twee trouwe Navo-bondgenoten openlijk hun twijfels uiten over de aankoop van de F-35, uitgerekend met Trump in het Witte Huis, zal het bedrijf niet lekker zitten. Als het Canada menens is, wordt het nog een heidens karwei om van het miljardencontract af te komen. De eerste zestien F-35’s, waarvan een deel volgend jaar wordt afgeleverd, zijn al betaald. Ottawa zal een boete moeten betalen als het de rest annuleert.
De woorden van Blair duiden erop dat Canada onderzoekt, tot grote schrik van de eigen luchtmacht, of het de komende decennia kan opereren met een mix van vliegtuigen. Naast de kleine groep F-35’s zouden er dan Europese alternatieven moeten worden gekocht. Dit is zeer kostbaar, omdat er voor twee gevechtsvliegtuigen aparte infrastructuren moeten worden aangelegd: van hangars en wapensystemen tot de opleiding van piloten.
Bovendien heeft Canada de nieuwe gevechtsvliegtuigen in de komende jaren nodig om de verouderde Amerikaanse F-18’s te vervangen. De nieuwe luchtvloot moet tussen 2032 en 2034 volledig operationeel zijn en de vraag is of Europese wapenfabrikanten zo snel kunnen leveren. De Zweedse Gripen moest het afleggen tegen de F-35 en Blair liet blijken dat Ottawa nu opnieuw gaat praten met fabrikant Saab.
‘Wij kijken vooral of er mogelijkheden zijn om deze gevechtsvliegtuigen in Canada te produceren’, zei Blair. Saab had dit eerder voorgesteld. Ook Portugal, dat 28 F-16’s wil vervangen, zal kijken naar de Gripen, een toestel dat al sinds de jaren negentig in gebruik is bij de Zweedse luchtmacht. Andere alternatieven zijn de Franse Rafale en de Europese Eurofighter. Die zijn wel fors duurder dan de 78 miljoen euro die de F-35 Canada moet gaan kosten.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant