Elke avond vertrekt op het megalomane treinstation van Milaan een onlogische slaaptrein naar Sicilië. Reisjournalist Sander Groen maakt de langste treinreis van Italië en vaart de zee over – met trein en al – op de laatste spoorpont van Europa.
is reisjournalist voor de Volkskrant en auteur van 'Tussen de rails: De 35 mooiste treinreizen van Europa'.
‘Logisch is het niet, nee. Maar wat in Italië is dat wel?’ Giuseppe moet er zelf om grinniken. Het zweet parelt op het voorhoofd van de 24-jarige Italiaan. Hij is druk in de weer met draaihendels, hefbomen, stroomkabels, remleidingen en koppelingen, maakt een handgebaar naar collega’s verderop langs het spoor, en springt aan boord terwijl de wagon begint te rollen. ‘Natuurlijk mag je toekijken’, zegt hij op het balkon, terwijl hij iets voor mijn voeten legt wat lijkt op een dikke zwarte tuinslang. ‘Maar blijf hiervan af, want er staat hoge druk op. Kom je er wel aan, dan bestaat de kans dat je het niet overleeft.’
Na in een avond, nacht en ochtend het hele land van noord tot zuid te hebben doorkruist, komt de slaaptrein uit Milaan tot stilstand in Villa San Giovanni, op het puntje van de laars. De zon staat hoog aan de hemel, de zee kleurt diepblauw en aan de overkant ligt een eiland, zo dichtbij dat ik er misschien wel naartoe zou kunnen zwemmen. Passagiers stappen uit, wandelen naar de kade en stappen op de veerboot Fata Morgana die niet veel later wegvaart. Een handvol toeristen blijft aan boord. Zij willen dit schouwspel niet missen; voor de overtocht naar Sicilië gaat de complete trein op de veerboot Iginia van de staatsspoorwegen. Dit is de laatste spoorpont van Europa.
Voordat het zover is, moeten Giuseppe en zijn collega’s aan de bak. De treinset van tien rijtuigen wordt in drie delen gesplitst, die over havensporen heen en weer worden gerangeerd en de veerboot op worden gerold. Tegen de tijd dat onze trein op de boot staat, zijn de eerder uitgestapte passagiers al aan de overkant en vermoedelijk alweer per trein onderweg naar hun eindbestemming. Ik klauter uit de wagon, beklim de stalen trappen van de veerboot en haal bij het buffet een arancino, een warme kegelvormige risottobal, en een koude Birra Messina. Vanaf het bovendek kijk ik uit op de blauwe Straat van Messina, terwijl Sicilië langzaam dichterbij komt.
Milano Centrale is misschien wel het mooiste treinstation ter wereld, waar de avond ervoor mijn vertrek een reisbelevenis op zich wordt. Het 200 meter brede stationsgebouw werd geopend in 1931 en is ontworpen door de Florentijnse architect Ulisse Stacchini. Aangemoedigd door Mussolini maakte hij er een megalomaan spoorwegpaleis van in een melange van stijlen, waaronder art nouveau en art deco. In die fascistische episode moest het de positie van Milaan als hoofdstad van de wereld onderstrepen. Tegenwoordig maken zo’n 120 miljoen passagiers per jaar gebruik van Milano Centrale. Op spoor 21 staat Intercity Notte nummer 1963 klaar, met bestemming Syracuse en Palermo op Sicilië – een treinreis van 21 uur.
‘Deluxe’ staat in grote letters op rijtuig 8. Na een lange dag in Milaan verheug ik me op een lekker bed en een zachte nachtrust. Mijn privécoupé is piepklein maar pico bello: een opgemaakt bed met knisperende witte lakens, het rolgordijn is al naar beneden, in de hoek een wasbakje en een doosje met een tandenborstel, zeepje, handdoekje en slofjes, maar geen slaapmasker of oordoppen. Als de trein door de Milanese buitenwijken rolt, brengt de treinsteward me de bestelde lasagne alla bolognese met een piccolo prosecco. Ter hoogte van Genua kruip ik in bed en knip het licht uit.
Maar het grootste deel van de reis legt deze nachttrein overdag af. Als ik het gordijn openschuif, komt de zon op boven Salerno. De trein kronkelt langs de kust van Calabrië, door Diamante, Paola, Lamezia Terme, Vibo en Rosarno. Aan de landkant zie ik meanderende rivieren, kleine dorpjes, olijfbomen, citrusstruiken, dadelpalmen en wijngaarden, her en der een middeleeuws kasteel, kapelletje of gehucht op een heuveltop, en aan de horizon de ruige bergen van Aspromonte. Aan de andere kant de kraakheldere Tyrreense Zee met goudgele zandstrandjes en kleine baaitjes met grillige rotseilandjes.
In de trein ontmoet ik geen andere passagiers; zij blijven tijdens de reis in hun kleine hotelkamertjes op wielen. Als ik op het bovendek van de veerboot mijn met mozzarella, erwten en gehakt gevulde risottobal naar binnen werk, vraagt een jonge Duitser me wat ik in hemelsnaam aan het eten ben. Thimo blijkt een fervent treinreiziger, die solo met een Interrailpas door Europa reist. ‘Het zit er bijna op, dit is mijn laatste trip. Ik heb heel wat meegemaakt, maar een complete trein die op een veerboot wordt geladen, dat heb ik nog nooit gezien. Das ist doch verrückt? Van alle treinreizen van de afgelopen drie maanden is dit de mooiste. Wat een avontuur!’
Het ziet er vreemd uit, zo’n veerboot op zee met treinwagons aan boord. Omslachtig is het ook, want een trein die de veerboot op gaat, moet er ook weer vanaf. Na de overtocht van nog geen half uur volgt weer een stief uur rangeren. De drie treindelen worden van de boot op de kade gerold, vervolgens worden de tien wagons heen en weer gerangeerd en er worden twee treinen samengesteld; vijf rijtuigen rijden zuidwaarts langs de oostkust naar Syracuse, de andere vijf langs de noordkust naar eilandhoofdstad Palermo. In totaal duurt die hele heisa, van de aankomst in Villa San Giovanni tot het vertrek uit Messina, zo’n drie uur.
Als het sneller is om een reguliere veerboot te nemen en in de eerstvolgende trein te stappen, waarom dan dit gedoe? Treinsteward Luca legt uit: ‘Politiek. Alles in Italië is politiek. De staatsspoorwegen zijn verplicht om naast populaire en rendabele ritten tussen de steden óók rechtstreekse verbindingen te onderhouden naar afgelegen regio’s, zoals Sicilië. Deze verbinding bestaat sinds 1899, zo lang wordt er ook al gepraat over een brug. De komende honderd jaar zal het wel zo blijven. Maar wie weet is het morgen ineens voorbij, dat weet je hier nooit.’ Nee, logisch is het niet, die Italiaanse spoorpont, maar hij staat garant voor een memorabele reiservaring. Profiteer ervan, nu het nog kan.
Heenreis
Reis van Amsterdam of Utrecht per ICE via Mannheim naar Basel, en stap ’s middags over op de Eurocity die ’s avonds arriveert in Milaan. Reisduur 12 uur, Amsterdam-Basel vanaf € 39; nsinternational.com, Basel-Milaan vanaf € 29, trenitalia.com
Slaaptrein
De Intercity Notte vertrekt dagelijks om 20.10 uur van Milano Centrale, wordt gesplitst in Messina en arriveert de volgende dag om 15.48 uur in Syracuse en om 16.55 uur in Palermo. Enkele reis vanaf € 50, trenitalia.com
Spoorpas
De Global Pass van Interrail is geldig in de ICE naar Basel en (met zitplaatsreservering) ook voor de Eurocity naar Milaan en de slaaptrein naar Sicilië. Vanaf € 283 voor 4 reisdagen binnen een maand; interrail.eu
Tickets
Wie alle tickets voor de hele treinreis graag op dezelfde plek boekt, kan tegen een kleine provisie terecht bij Rail Europe of The Trainline; raileurope.com, thetrainline.com. Bij Rail Europe boeken Interrailers hun zitplaatsreserveringen zonder provisie.
Meer informatie
enit.it, yesmilano.it, visitsicily.info
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant