De Nederlandse waterkwaliteit is slecht, en daar lijdt de natuur flink onder. De Dommel is daar een voorbeeld van. NU.nl bezocht de Brabantse beek, waar te veel chemische stoffen, bestrijdingsmiddelen en af en toe zelfs poep en wc-papier in stromen.
"Ik hoop dat je al gegeten hebt", waarschuwt Koen Jellema, beheerder van Natuurmonumenten. Hij loopt over een stukje gras langs de Dommel, een beek die vanuit België door Noord-Brabant loopt.
Als Jellema stopt bij een zogeheten riooloverstort, wordt duidelijk waarom hij waarschuwde. Er ligt een plasje met vieze bruin-zwarte drab en in de struiken ervoor hangen half vergane stukken wc-papier, zoals op de foto hieronder te zien is.
Als het riool heftige regenbuien niet kan verwerken, wordt de riooloverstort gebruikt. Alles wat wij door het toilet spoelen, verdwijnt dan met een plons in de Dommel. De beek en de gebieden eromheen ruiken dan naar riool.
De Dommel is een van de wateren in Nederland waarvan de waterkwaliteit ondermaats is. Natuurmonumenten publiceerde vorige week een onderzoek waaruit bleek dat de waterkwaliteit in elf natuurgebieden slecht is. Vorige maand kreeg Nederland al een tik op de vingers van de Europese Commissie vanwege te vieze sloten, rivieren en meren.
En dat terwijl Nederland in 2027 moet voldoen aan de eisen van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Er mogen dan niet te veel chemische stoffen in het water zitten. Ook moet het goed gaan met de planten en dieren in het water.
Dat is nu niet het geval in de Dommel, vertelt Jellema. Als rioolwater in de beek wordt geloosd, gaan bacteriën hard aan het werk om de stoffen in dat water af te breken. Dat kost ze veel zuurstof, waardoor vissen en larven van allerlei kleine insecten die zuurstof niet kunnen gebruiken.
"Een paar jaar geleden is de gaffellibel (zie foto hieronder, red.) hier waargenomen. Een hele mooie, zeldzame libel, die houdt van zuurstofrijk water. Als je een paar keer per jaar alle zuurstof wegneemt, zit die hier niet meer."
Tijdens die heftige regenbuien overstroomt de Dommel. Normaal gesproken is dat niet erg, omdat de natuur eromheen wel tegen wat nattigheid kan. Maar doordat het rioolwater vervolgens de grond in trekt, groeien bepaalde planten heel hard door de vele voedingsstoffen in het water. De plantensoort pitrus drukt soorten als blauwe zegge, koekoeksbloem en allerlei orchideeën weg.
Het water in de Dommel is ook vervuild door lozingen van een Belgische zinkfabriek in het verleden. Giftige stoffen worden nu niet meer geloosd, maar de zinkfabriek loost nog altijd zouten in het zoete beekwater. Ook meststoffen en bestrijdingsmiddelen uit de landbouw maken het water viezer.
Door dat vieze water staat het hele ecosysteem volgens Jellema onder druk. Daar hebben we als mensen uiteindelijk ook last van. "Hoe minder soorten in je ecosysteem, hoe fragieler het is", legt Jellema uit. "En in wat voor kale wereld leven we als al die soorten weg zijn? Wat we in feite zeggen is: we vinden een IKEA-schilderijtje ook mooi, dus waarom zouden we het Rijksmuseum in stand houden?"
De Europese Commissie schat in dat in 2027 slechts een kwart van het water in Nederland in goede chemische staat is, ook al wordt er gewerkt aan verbetering.
"Er moet veel meer gebeuren dan we nu doen", vindt Jellema. "Want hoe raar is het eigenlijk dat we het heel normaal vinden dat je dit water niet kunt drinken?", vraagt hij zich af, terwijl hij naar de stromende beek kijkt. "Waarom accepteren we dat we onze leefomgeving zo kapot maken dat we dat niet kunnen? En dat we miljoenen euro's moeten investeren om het weer drinkbaar te maken?"
Source: Nu.nl algemeen