Europa sloeg deze week direct terug toen Trump zijn tarieven op staal en aluminium afkondigde. Andere landen deden dat juist niet. Wat is wijsheid?
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
De lijst van Amerikaanse ‘producten’ waarvoor Europa vanaf half april importtarieven gaat heffen, begint met CN-nummer 01051111:‘Grootouder- en oudervrouwtjeskuikens van de soort Gallus domesticus met een gewicht van onder de 185 gram.’
Op deze vrij nauwkeurige definitie van jonge legkippen volgen 99 pagina’s van vergelijkbare beschrijvingen achter Europese productcodes. Slotnummer is 97019100: ‘Schilderijen, bijvoorbeeld olieverfschilderijen, aquarellen en pastels, en geheel met de hand uitgevoerde tekeningen. (Met uitzondering van tekeningen die ouder zijn dan 100 jaar, technische tekeningen en met de hand beschilderde of met de hand versierde, vervaardigde artikelen.)’
De lijst volgde donderdag direct nadat Amerika importtarieven had ingesteld op Europees staal en aluminium (beide 25 procent). In de toelichting benadrukt de Europese Commissie dat de goederenstroom waarop de tarieven van toepassing zijn, oploopt tot 26 miljard euro. Precies de waarde van de staal- en aluminiumproductie die vanuit Europa de Atlantische Oceaan over gaat.
De boodschap is helder: ‘Jij slaat ons, onze counter is precies even hard.’ Die oudtestamentische doctrine van ‘oog om oog, tand om tand’, komt rechtstreeks uit het ‘handboek handelsoorlogen’, zegt hoofdeconoom Marieke Blom van ING. ‘Al is deze vergelding veel minder emotioneel en wraakzuchtig dan die Bijbelse kreet suggereert. Het is meer een een logische reactie omdat uit analyses van onderhandelingen blijkt dat onbuigzaamheid op langere temijn loont. Direct even hard vergelden, schrikt de tegenpartij uiteindelijk af.’
Daarom benadrukt de EU ook dat ze specifiek producten belast die belangrijk zijn voor de achterban van Trump in swing states. Met als belangrijk voorbeeld een heffing van 25 procent op Harley-Davidson, het masculiene motormerk uit het Midden-Westen. Typisch vervoermiddel voor Trump-gezinden, is het idee.
Toch houden lang niet alle landen zich dezer dagen aan het handboek handelsoorlog. Het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld, zoekt de wijsheid eerder in het Nieuwe Testament en keert Trump de andere wang toe. Ook Zuid-Korea en Australië hebben vooralsnog geen tegentarieven opgelegd.
Die reactie, of eigenlijk het uitblijven van een reactie, is op het eerste gezicht misschien slap. Maar economisch gezien is ook best te begrijpen. Want terwijl Trump de nadruk legt op het feit dat hij met importtarieven het Amerikaanse bedrijfsleven stimuleert, pakken zijn importheffingen voor zijn eigen burgers slecht uit.
Landen importeren namelijk ófwel omdat ze een product niet in eigen land maken, ófwel omdat het elders goedkoper is. In het eerste geval zullen consumenten de buitenlandse spullen gewoon blijven kopen, maar dan voor een hogere prijs. In het tweede geval wint ‘Made in America’ misschien aan binnenlandse klandizie. Maar die klanten moeten dan dus wel meer betalen.
‘Trumps importtarieven tarten elke economische logica’, benadrukt ING-econoom Blom. ‘Zeker die tegen Canada en Mexico schaden de Amerikaanse economie.’
‘Datzelfde geldt voor tarieven die Europa oplegt. Daarom is de reactie van de Britten ook verstandiger’, stelde hoogleraar monetaire economie Lex Hoogduin deze week. ‘Door Trump met gelijke munt terug te betalen, drijf je de prijzen in Europa alleen maar op. En schiet je dus jezelf in de voet.’
Wie de lijst met producten doorneemt, beseft hoezeer de Europese Commissie probeert te verhinderen wat Hoogduin beschrijft. Want meer nog dan het uitgangspunt dat de heffingen pijn moeten doen bij de Trump-achterban, lijkt de selectie ingegeven door de wens de schotwond in eigen voet zo klein mogelijk te houden.
Hetzij door luxeproducten te belasten waar de gemiddelde Europeaan best zonder kan (zoals Amerikaanse olieverfschilderijen), hetzij doordat er een goed Europees alternatief voorhanden is (zoals de legkippen).
Dat geldt ook voor de Harley-Davidsons – die trouwens al meer dan honderd jaar worden geproduceerd in de Democratische stad Milwaukee: dat met dat tarief de Trump-achterban wordt getroffen, lijkt betrekkelijk. Het minder smeuïge argument om de iconische motoren op de lijst te zetten, is dat het luxespul is waarvoor in Europa alternatieven voorhanden zijn. Al zullen hardcore motorrijders de motoren van BMW mogelijk niet als zodanig bestempelen.
Naast afschrikking is er nog een ander argument voor tegentarieven. Namelijk dat je daardoor aan de onderhandelingstafel met Trump niet met lege handen staat. Ondanks vele speculaties weet niemand welke deal Trump precies met zijn spervuur van tarieven wil afdwingen. Maar feit is dat Europa bij gesprekken over een eventueel akkoord nu zelf ook tarieven heeft om weg te strepen.
Het dilemma of je Trumps tarieven nu wel of niet moet vergelden, komt zo bezien bekend voor. Het is de vraag waar iedereen die op welke manier door Trump wordt aangepakt mee worstelt: moet je een narcistische pestkop terugpesten of pleasen?
Trump is zo wispelturig dat daar onmogelijk een eenduidig antwoord op te teven is, stelt Blom. Maar zij verwacht dat er uiteindelijk maar één stem is die echt indruk op hem maakt: die van de financiële markten. En die stem klinkt voor Trump sinds deze week een stuk onheilspellender.
De Amerikaanse beurskoersen gingen behoorlijk onderuit. ‘Als de chaos die Trump met zijn tarieven veroorzaakt bedrijven en beleggers begint af te schrikken, bereikt hij precies het tegenovergestelde van wat hij zijn kiezers beloofd heeft. Als dat indaalt, zou best weleens de game changer kunnen zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant