Er is veel aan te merken op de oude bestuurspartijen, maar hun structuren garandeerden ruim een eeuw lang wel een zekere politieke continuïteit.
Terwijl in Washington, Moskou, Parijs en Brussel aan vele tafels koortsachtig werd vergaderd over de grote besluiten die nu zeer binnenkort moeten worden genomen, brachten onze eigen regeringspartijen de week weer eens door met hun onderlinge grensgevechten. Veel meer bleef er uiteindelijk immers niet van over. De motie-Eerdmans, die dinsdag de steun kreeg van PVV, NSC en BBB, was nog helder van toon: het verzoek aan Dick Schoof was onomwonden om Nederland ‘niet te laten deelnemen’ aan ReArm Europe, het ambitieuze Europese herbewapeningsprogramma waar de premier vier dagen eerder al ja tegen had gezegd.
Dat beloofde een daverende politieke botsing te worden. Maar na twee dagen gemor, anoniem geroddel en zenuwachtig crisisberaad was het eind van het liedje dat Nederland gewoon akkoord gaat met het commissievoorstel, maar dat Schoof daarbij zal aantekenen dat hij bezwaar heeft tegen giften aan landen of extra garantstellingen door Nederland.
Die worden op dit moment ook niet gevraagd, dus dat komt mooi uit. Het is een compromis dat slechts dient om het gezichtsverlies te beperken van politieke leiders die de neiging maar niet kunnen onderdrukken om het land per motie te besturen en dan vervolgens steeds moeten terugkrabbelen als ze worden geconfronteerd met de consequenties.
Hier wreekt zich niet alleen de gebrekkige kabinetsformatie, waarin veel dingen onvoldoende zijn uitgesproken, maar ook het karakter van de partijen die nu het land besturen. In drie van de vier regeringspartijen worden alle beslissingen genomen door een select groepje mensen dat daarbij niet of nauwelijks kan terugvallen op het eigen partijkader, congresuitspraken, ledenreferenda, overleg met de afdelingen of advies van de eigen wetenschappelijke bureaus. PVV, NSC en BBB hebben geen diep doorvoelde ideologische basis om op te bouwen, geen ‘zo doen wij dat nou eenmaal’-besef.
Niemand heeft op de BBB heeft gestemd wegens Van der Plas’ geopolitieke visie. Ze moet nu toch iets met die buitenlandse politiek, maar op welk kompas vaart ze? Door die leegte gaan de emoties alles domineren: op woensdag allemaal nog kwaad op Schoof, op donderdag weer alles koek en ei omdat de premier zich kennelijk nederig genoeg heeft getoond.
Volwassen ledendemocratie kan vervelend zijn voor politieke leiders die zich daardoor soms ingesnoerd voelen, maar het geeft die leiders ook een mandaat: als een beslissing eenmaal collectief genomen is, kan de aanvoerder er weer even mee vooruit. Er is veel aan te merken op de oude bestuurspartijen, maar hun structuren garandeerden ruim een eeuw lang lang wel een zekere politieke continuïteit.
Maar wie weet. Er zijn tekenen dat het CDA onder leiding van Henri Bontenbal zich weer mag verheugen in de groeiende aandacht van de kiezers. Intussen maken de PvdA en GroenLinks werk van hun nieuwe brede volkspartij, die moet worden voorzien van een stevige ideologische basis en ongetwijfeld ook van volop inspraakmogelijkheden voor de vele tienduizenden leden.
Daarover zal, in vele zaaltjes in het land, nog heel veel worden gediscussieerd, soms met hoogoplopende emoties. Maar na acht maanden kabinet-Schoof is het geen gewaagde conclusie dat juist daarin de kracht van een nieuwe beweging kan liggen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant