In zeer roerige tijden bezocht Rutte donderdag Trump voor het eerst sinds hij Navo-chef is. Wat wist hij te bewerkstelligen? ‘Het was soms wat ‘cringe’, maar ik vermoed dat Rutte het als een succes ziet’, zegt diplomatiek redacteur Arnout Brouwers.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Arnout, wat heeft de ontmoeting tussen Rutte en Trump concreet opgeleverd?
‘We weten niet wat er ná het persmoment is besproken, in het Witte Huis en daarna bij de werklunch. We weten wel dat het overleg lang duurde. Dat is positief, want er zijn weinig Europeanen die het luisterend oor van Trump hebben. Het is toch een heel belangrijk moment in de Oekraïne-diplomatie, en ook voor de Navo. De Amerikanen moeten een aantal belangrijke besluiten nemen, zeker richting de Navo-top in Den Haag in juni. ’
In het Oval Office klonk niets dan lof, Rutte en Trump overlaadden elkaar met complimenten, zo schreef je. Vond je het soms ietwat gênant?
‘Dat voert de boventoon in sommige reacties, het was ook wel een beetje cringe. Maar ik vond het niet gênant. Ik vermoed dat Rutte het als een succes ziet. Als je de gelegenheid hebt om een paar uur de Amerikaanse president te overtuigen van zulke belangrijke punten voor Oekraïne en de Navo, dan is het de prijs van dit vrolijke gedrag waard.
‘Dit is ook het poppentheater dat wij en de kijker van Fox News krijgen voorgeschoteld. Een paar weken geleden was het nog de vraag of Europa überhaupt een rol zou spelen. De Franse president Emmanuel Macron en de Britse premier Keir Starmer zijn direct opgestaan, zij hebben een persoonlijke relatie met Trump. Maar Rutte hoort er ook bij. Hij heeft, met regeringsleiders als Macron, Starmer en Meloni de beste toegang tot Trump.
Rutte lachte wat schaapachtig toen Trump weer begon over het inlijven van Groenland, wat bij Denemarken tot irritatie heeft geleid. Hoe keek je daarnaar?
‘Trump suggereerde dat Rutte en de Navo instrumenteel konden zijn bij een annexatie. Rutte zei er niet bij betrokken te zullen zijn, maar gaf Trump gelijk dat het een strategisch belangrijk gebied is.
‘Het is de kern van Ruttes probleem. Hij heeft deze baan gekregen omdat de Amerikanen het graag wilden en hij met Trump overweg kan. Hij teert daarbij op de relatie uit Trumps eerste termijn, toen hij Trumpfluisteraar was en een paar goede interventies heeft gedaan.
‘Maar tijdens Trump-1 was het pleisters plakken, nu staat Trump met een zaag in de aanslag bij de ledematen. Dit is van een totaal andere orde. Trump wil Canada en Groenland inlijven, we weten niet hoeveel Artikel 5 van de Navo nog waard is en hoe Trump naar Oekraïne kijkt. Helpt pleisters plakken dan nog wel?
‘Ruttes methode was voorheen effectief, maar je kunt je afvragen of je alleen met een lachend gezicht naast Trump wil zitten als die zegt dat de annexatie van Groenland gaat gebeuren. Soms is meer gravitas nodig. Rutte loopt tegen de randen van zijn aanpak op.’
Hoe beïnvloedde Poetins reactie op het Amerikaanse voorstel tot een staakt-het-vuren de ontmoeting?
‘Hij wees het niet formeel af, want Poetin is slimmer dan dat. Hij omhelsde het Amerikaanse idee, want hij is positief naar Trump. Die heeft Poetin net een hele reeks diplomatieke overwinningen gegeven.
‘Maar hij voegde er allerlei voorwaarden aan toe die zo’n wapenstilstand voor Oekraïne onaanvaardbaar maken. Bijvoorbeeld dat Oekraïne geen troepen meer mag laten bewegen en hulp mag ontvangen. Dat is volstrekt ridicuul en heel moeilijk serieus te nemen. Maar goed, veiligheidsadviseur Michael Waltz sprak toch voorzichtig optimisme uit, en Trump toonde hetzelfde optimisme.’
Met Trumps terugtrekkende beweging uit Oekraïne en het initiatief van Macron en Starmer om een vredesmissie op poten te zetten, moest Rutte ook het gewicht van de Navo bewijzen. Is dat gelukt?
‘Ik zie het niet zozeer als een competitie. Ik denk dat Europeanen de afgelopen weken collectief vreselijk geschrokken zijn van deze existentiële dreiging. Er wordt tussen bepalende Europese leiders juist goed samengewerkt en de mensen die toegang hebben tot Trump proberen die toegang volledig te benutten.
‘Rutte was woensdag misschien niet in Parijs, waar een soort militaire top voor een vredesmissie in Oekraïne was, maar de Navo was wel vertegenwoordigd. Wat je alleen ziet, is dat midden in zo’n hete crisis de reguliere instellingen niet meer voldoen. Binnen de EU heb je dwarsliggers als Hongarije en Slowakije die aan de rem trekken. Grote landen als het VK, Frankrijk en Polen trekken het helemaal naar zich toe en passeren de instituties. En binnenkort heeft Duitsland ook weer een stabiele, pro-actieve regering.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant