In 2024 zijn er opnieuw meer meldingen binnengekomen over vermoede misstanden op het werk. Het gaat in totaal om 467 mensen die om advies vroegen bij het Huis voor Klokkenluiders, blijkt vrijdag uit het jaarverslag van de organisatie. In 2023 was er ook al een toename.
De meeste meldingen gaan over sociale onveiligheid op de werkvloer, zoals intimidatie en machtsmisbruik door leidinggevenden. Daarnaast wordt melding gemaakt van racisme en discriminatie, pesten en sociale isolatie.
Ook kwamen er meldingen binnen over fraude, aanbestedingen, veiligheid van materialen, naleving van voorschriften, omgang met persoonsgegevens, academische vrijheid en de kwaliteit van zorg of publieke dienstverlening.
Niet elke melding geldt als klokkenluiderszaak. In de wet is vastgelegd wat daaronder valt. Zo moet iets meerdere mensen (kunnen) raken, langere tijd spelen en "een gevaar voor de maatschappij kunnen zijn", zegt een woordvoerder van het Huis voor Klokkenluiders tegen NU.nl. Van de 467 meldingen zijn er 81 als klokkenluiderszaak in behandeling genomen.
De woordvoerder geeft een paar voorbeelden die als klokkenluidersmelding kunnen gelden. Ze begint met een geval uit de zorg waarbij een intimiderende chirurg ervoor zorgde dat verpleegkundigen zich niet veilig voeledn in de operatiekamer. Ze schreven zich massaal uit als ze met de chirurg moesten werken, waardoor operaties niet doorgingen.
Een ander voorbeeld - dit haalde het nieuws - zijn de bakfietsen van Babboe waarvan het frame spontaan brak. "Die fietsen vielen gewoon uit elkaar op straat, en dat was bekend bij de fabrikant." Toen een interne melding niks opleverde, meldde een werknemer zich bij het Huis, dat hem in contact bracht met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Die organisatie onderzocht de misstand.
In het jaarverslag delen twee melders hun ervaringen. Hun namen zijn vanwege privacy veranderd. Linda merkte als handhaver bij een openbaarvervoersbedrijf dat collega's mensen uitlachten en kleineerden die hulp nodig hadden.
Soms gebruikten ze zelfs geweld of lieten ze het expres escaleren. Ze probeerden boosheid uit te lokken. "Omdat je als medewerker in uniform een vergoeding van 250 euro ontvangt wanneer je wordt uitgescholden." Haar leidinggevende zag het vanwege personeelstekort door de vingers.
Suzanne werd genegeerd na haar melding van gesjoemel met declaraties. "Het ging om wel 300.000 euro aan belastinggeld", zegt de ambtenaar. Volgens haar werd laconiek met haar melding omgegaan. Ook bij andere afdelingen wilde niemand in actie komen. "De materie zou te complex zijn om uit te zoeken."
Na inmenging van het Huis werd bij beide werkgevers een intern onderzoek gestart. Het valt op dat Linda en Suzanne nu niet meer voor die werkgevers werken. Suzanne nam zelf ontslag en Linda trof een vaststellingsovereenkomst. Dat betekent dat ze in overleg met haar leidinggevende besloot om het dienstverband te beëindigen.
"Bij de adviesverzoekers die ons benaderen komt het inderdaad vaker voor dat ze niet bij de werkgever blijven werken waarover ze hun melding doen", zegt de woordvoerder. "Soms kiezen melders er bewust voor om pas een melding te doen als ze al weg zijn bij de werkgever, omdat ze zich niet veilig genoeg voelden."
Volgens de organisatie ondervindt het merendeel van de mensen die een melding doen nare gevolgen. Ze krijgen bijvoorbeeld te maken met pestgedrag, sociale isolatie en intimidatie. In sommige gevallen wordt hun dienstverband gestopt en in een enkel geval worden ze bedreigd. Desondanks neemt het aantal meldingen bij het Huis toe.
"We kunnen niet zeggen dat er meer misstanden plaatsvinden", benadrukt de woordvoerder naar aanleiding van de toename van het aantal meldingen. "Mensen weten ons beter te vinden en durven zich meer te uiten."
Het Huis merkt dat onder meer berichten in de media invloed hebben. "Andere mensen durven dan óók op te staan." Bijvoorbeeld na aandacht voor een misstand bij een gemeente, waardoor wethouders opstapten. "Dan merken we dat mensen uit andere gemeenten opeens gaan bellen."
Daarnaast denkt ze dat mensen sneller melden, omdat het Huis vanaf februari kan doorverwijzen naar de Raad voor Rechtsbijstand. Zo kunnen mensen gratis rechtsbijstand of bemiddeling krijgen. Het moet natuurlijk wel gaan om een vermoede misstand die als klokkenluidersmelding geldt.
Source: Nu.nl economisch