Het zijn historische tijden voor de Duitse politiek. De twee formerende partijen, SPD en CDU, willen alle financiële remmen losgooien. Dat kan alleen met medewerking van De Groenen. Gaan zij de formatie vandaag blokkeren? We bellen erover met Remco Andersen, correspondent in Berlijn.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie.
Hoi Remco. De verkiezingen in Duitsland waren een paar weken geleden. Hoe staat het met de formatie?
‘De conservatieven van de CDU en de sociaaldemocraten van de SPD zeiden al heel snel: wij gaan samen een regering vormen. Dat willen ze doen met een enorm financieringspakket, iets wat nooit eerder gezien is in Duitsland. De schuldenrem gaat eraf, ze willen 500 miljard euro aan leningen voor infrastructuur. Daarbovenop gaat de rem op defensie volledig van tafel, waarmee er nog eens honderden miljarden bijkomen. Met zoveel geld wordt de formatie natuurlijk een stuk makkelijker.
‘Het probleem is: om zoveel te kunnen lenen moet je de grondwet aanpassen. De Duitse grondwet kent een Schuldenbremse, een schuldenrem. Die rem kun je tijdelijk uitschakelen, maar alleen met een meerderheid van twee derde in beide kamers van het parlement.
‘Die meerderheid is er in het nieuwe parlement bijna niet te krijgen. Op de rechterflank is AfD tegen het steunen van Oekraïne, op de linkerflank voelt Die Linke er niet voor meer geld te steken in defensie. Nu is er dus een list verzonnen: het oude parlement moet dit nog snel even gaan regelen. Dat kan tot maximaal 30 dagen na de verkiezingen. Donderdag komt de oude Bondsdag samen.’
Hebben CDU en SPD in het oude parlement wel de benodigde meerderheid?
‘Nee, ook niet. Maar als De Groenen ermee instemmen, dan wel. Zij hebben nu de kaarten in handen; zonder hulp van De Groenen geen financiële basis voor regeringsvorming. Dat zou Europa’s grootmacht Duitsland in heel woelig water brengen, juist nu de wereld op zijn kop staat.
‘Friedrich Merz, de leider van de CDU, gebruikt als argument dat dit ongekende tijden zijn; de nood is hoog, er zijn drastische ingrepen nodig. We zitten met een onvoorspelbare VS: ineens werd de Oekraïense president Zelensky het Witte Huis uitgeschopt en werd de militaire steun aan Oekraïne stopgezet, al is die nu weer hervat.’
En, zijn De Groenen gevoelig voor dat argument? Zullen ze CDU en SPD uit de brand willen helpen?
‘Dat is zeer de vraag. De afgelopen dagen hebben De Groenen in allerlei toonhoogten en formuleringen laten weten: wij gaan niet zomaar meedoen.
‘Zelf hechten De Groenen eigenlijk helemaal niet zo aan de Schuldenbremse. Ze hebben de afgelopen jaren juist steeds gepleit voor meer geld voor klimaatbeleid. Maar toen zei de rechterkant van het politieke spectrum honderd keer nee. Dus nu denken De Groenen: moeten we CDU en SPD dan wel gaan helpen bij het uitdelen van honderden miljarden euro’s? Dan willen we op z’n minst ook investeringen in klimaatbescherming.’
Zie jij ergens een uitweg?
‘Nou, er zijn eigenlijk drie onderdelen in dat financieringspakket. Het eerste is 500 miljard euro voor infrastructuur; het tweede de uitgaven aan defensie, die deels buiten de begrotingsregels moeten gaan vallen; het derde is het vergroten van de leencapaciteit voor deelstaten.
‘CDU en SPD willen dat allemaal als één pakket door het parlement loodsen. Maar De Groenen zeggen: knip het maar op. De uitgaven aan defensie vinden wij urgent – al hebben De Groenen hun eigen wensen, zoals meer geld voor inlichtingendiensten, cyberveiligheid en internationale organisaties – maar die aan infrastructuur niet.
‘Ik zie eigenlijk twee mogelijkheden: óf De Groenen steunen alleen het defensiedeel, óf ze doen ook mee met de andere delen, maar eisen er wel extra zonnepanelen en windturbines voor terug. In elk geval verwacht ik dat ze het hard zullen spelen.’
Waarom?
‘De conservatieven, en dan vooral de CSU (zusterpartij van CDU, red.), geven De Groenen al jaren de schuld van alles wat er misgaat in Duitsland. Steeds kwam het verwijt dat die partij een obsessie heeft met warmtepompen, dat ze een puinhoop maakten van de begroting. Ze hebben die partij alleen maar geschoffeerd toen die in de regering zat. Een paar dagen geleden zei CSU-leider Markus Söder nog hatelijk tegen Grünen-leider en uitgaand economieminister Robert Habeck: ‘Goodbye, gute Reise, auf nimmer Wiedersehen!’ Nu keert die houding zich tegen de conservatieven.’
Hoe kijken de gewone Duitsers die jij ontmoet naar deze politieke discussies?
‘Met verbazing, dit is allemaal onontgonnen terrein. En uiteindelijk gaat het hier over grote kwesties: de regeerbaarheid van Duitsland, de positie in Europa, de slagvaardigheid van de EU. Merz heeft gezegd dat hij voor Pasen een regering wil vormen. Dat is allesbehalve een gedane zaak.
‘Als de financiering al door de Bondsdag komt, dan is er nog de Bundesrat, de Eerste Kamer, waarin regeringen van de deelstaten zich ermee gaan bemoeien. En dan moeten de coalitiegesprekken over het onderwerp ‘migratie’ nog beginnen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant