Voor het eerst sinds het begin van de Russische invasie in Oekraïne komt een staakt-het-vuren in zicht. De barst in de relatie tussen Donald Trump en Volodymyr Zelensky is gelijmd. Toch lijkt de positie van Oekraïne aan de onderhandelingstafel onveranderd.
"Het is goed om je te realiseren dat Oekraïne op hetzelfde punt staat als een maand geleden", zegt hoogleraar Frans Osinga (Oorlogsstudies) tegen NU.nl.
De hoogleraar aan de Universiteit Leiden doelt op de ruzie tussen de Oekraïense president en zijn Amerikaanse ambtgenoot. De twee zouden een mineralendeal ondertekenen, maar het bezoek van Zelensky aan het Witte Huis eindigde vroegtijdig. "Dat is nu weggemasseerd en de relatie is min of meer hersteld", stelt Osinga.
Ook hoogleraar Annette Freyberg-Inan (Theorie van de Internationale Betrekkingen) ziet ontwikkelingen in de relatie tussen Trump en Zelensky. In de afgelopen week liet Zelensky zien dat zijn land wel degelijk geïnteresseerd is in een bestand, nadat Trump hem ervan beschuldigde dat dit niet zo was.
"Maar het zal voor Zelensky niet moeilijk zijn geweest om in te stemmen met een staakt-het-vuren als hij in ruil daarvoor weer Amerikaanse steun kreeg", vervolgt de hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam.
Toch zijn beide experts niet positief over de vorderingen in de onderhandelingen. "We zijn nog niet veel verder", vindt Osinga. "Hoewel de ontwikkelingen goed zijn en sneller gaan dan verwacht, kan alles nog in duigen vallen. Als Zelensky opnieuw niet akkoord gaat met de grondstoffendeal, zal er hoogstwaarschijnlijk geen akkoord komen."
Zelensky is positiever. Hij heeft meermaals gezegd dat hij bereid is om de grondstoffendeal te tekenen en noemt de gesprekken in Saoedi-Arabië van eerder deze week "vooruitstrevend". De president denkt dat een eventueel bestand gebruikt kan worden om een vredesplan op te stellen.
Freyberg-Inan ziet bij een staakt-het-vuren op de korte termijn lichtpuntjes voor beide partijen. Militairen kunnen dan uitrusten en hergroeperen. Osinga benadrukt dat de situatie op het slagveld niet is veranderd. "Maar het is natuurlijk positief dat Oekraïne weer wordt gesteund met Amerikaanse wapens en inlichtingen. Daardoor kunnen de troepen het langer volhouden aan het front", zegt hij.
Overigens staan de Oekraïense strijdkrachten op het slagveld onder druk. In de Russische grensregio Kursk rukken de Russen op. Oekraïense troepen dreigen daar te worden omsingeld. Ook in Oost-Oekraïne boekten de Russen in de afgelopen maanden mondjesmaat terreinwinst, maar het offensief daar lijkt vertraging op te lopen.
Mochten alle partijen aan de onderhandelingstafel plaatsnemen, dan is het nog de vraag hoe ze tot een akkoord kunnen komen. Volgens Osinga is het beste scenario iets "Korea-achtigs". Daarbij is er geen vrede, maar een permanent bestand waarbij Oekraïne gebied moet afstaan.
"Dat is voor Zelensky onverteerbaar, maar misschien dat hij akkoord gaat als hij NAVO-lid mag worden en harde veiligheidsgaranties krijgt", vervolgt Osinga. "Mogelijk zal Oekraïne enige grond afstaan, maar absoluut niet zonder garanties", beaamt Freyberg-Inan. De relatie tussen Zelensky en Trump zal dus verder op de proef worden gesteld.
Freyberg-Inan denkt dat de Verenigde Staten waarschijnlijk meer concessies van Oekraïne gaan eisen dan Zelensky bereid is te doen. Mogelijk leunt de VS meer richting Rusland dan Oekraïne. Dat maakt dat de onderhandelingspositie van Oekraïne nog niet enorm is veranderd, vervolgen de experts.
Bovendien zal Vladimir Poetin er "alles aan doen om er het meeste voor zichzelf uit te halen", stelt Freyberg-Inan. Als hij meedoet aan de onderhandelingen, zal de Russische president eerst een "maximale eis op tafel leggen. En als Trump gaat steigeren, kan hij nog altijd minderen."
Kortom, een staakt-het-vuren kan positief zijn. "Maar voor de rest zijn ze geen stap verder om op een voor hun acceptabele manier uit de oorlog te komen."
Source: Nu.nl algemeen