Woensdag bezoekt premier Dick Schoof zijn ambtsgenoot Giorgia Meloni in Rome. Zij is bezig aan een subtiele evenwichtsoefening tussen aanzwellende antioorlogsgeluiden in haar thuisland en loyaliteit aan de Europese bondgenoten.
is correspondent Italië, Griekenland en de Balkan van de Volkskrant. Ze woont in Rome.
Dick Schoof heeft woensdag in Rome grote schoenen te vullen. Mark Rutte groeide de afgelopen jaren namelijk uit tot een welkome gast in Italië, met wie Giorgia Meloni in Brussel graag espresso dronk en zelfs afreisde naar Tunesië voor een akkoord over migratie.
Meloni en Rutte legden beiden nadruk op hun warme band, die allerminst vanzelfsprekend was. In de jaren ervoor hadden Italië en Nederland juist vaak ruzie over financieel beleid. Nederland staat bekend als zuinig en als tegenstander van gedeelde Europese schulden, Italië als het tegenovergestelde.
Als parlementariër had Giorgia Meloni weinig begrip voor de Noord-Europese houding, die ook veel Italiaanse kiezers beleven als krenterig. Toen weekblad Elsevier Italië en Spanje in 2020, midden in de pandemie, afschilderde als luie verkwisters, vond ze dat de Nederlandse ambassadeur op het matje moest worden geroepen.
Maar sinds Meloni zelf in het pluche zit, is haar toon een stuk diplomatieker geworden. Dat is niet alleen te merken aan haar prima verhouding met Nederland, maar ook aan de rest van het buitenlandbeleid. Zo is de Italiaanse lijn tegenover Oekraïne amper gewijzigd ten opzichte van de koers die haar voorganger Mario Draghi had ingezet.
Steun aan Oekraïne is woensdag een belangrijk agendapunt tijdens het gesprek met Schoof. Italië is zuiniger met wapenleveringen dan veel andere Europese landen en heeft al laten weten niets te voelen voor het sturen van Italiaanse soldaten naar Oekraïne. Aan die houding zal het gesprek met de Nederlandse premier niets veranderen: daarvoor is het binnenlandse draagvlak simpelweg te klein.
In Italië klinkt al sinds het begin van de oorlog zowel op de verre linker- als rechterflank – die beiden een sterke historische band hebben met Rusland – een fel pacifistisch en antiwapengeluid. Sinds het aantreden van Donald Trump als president van de Verenigde Staten klinkt het luider, en kreeg het zelfs binnen Meloni’s eigen coalitie een stem, bij monde van Matteo Salvini.
In de oppositie profileert voormalig premier Giuseppe Conte, leider van de populistische Vijfsterrenbeweging, zich als fel tegenstander van het ‘herbewapenen van Europa’. Ook een deel van de Partito Democratico, de Italiaanse PvdA, is tegenstander van meer wapenleveringen.
Meloni, die op dit thema vooral stemmen aan Salvini zou kunnen verliezen, ziet zich ondertussen gedwongen tot een evenwichtsoefening. Enerzijds bezocht ze als enige Europese leider de inauguratie van Donald Trump in januari en onderhoudt ze een warme vriendschap met Elon Musk. Anderzijds reisde ze na de botsing tussen Trump en de Oekraïense president Zelensky zonder aarzelen af naar de acuut ingelaste Europese top in het Verenigd Koninkrijk.
Tot nu toe bleef Meloni, anders dan Hongaarse premier Viktor Orbán, trouw aan de rest van de EU in haar steun aan Oekraïne. Ze toont zich daarmee op het internationale toneel pragmatischer dan in eigen land, waar ze haar hardrechtse ideologische gezicht vaak laat zien.
Zo voerde ze wetgeving in die draagmoederschap wereldwijd verbiedt, een hoogst symbolische maatregel, vooral gericht tegen de lhbti-gemeenschap. Ook blijft ze hameren op de migratiedeal met Albanië, al bleek dat tot nu toe een juridisch onuitvoerbaar plan.
Desondanks blijft de Europese interesse voor het migratiebeleid van Italië groot. Ook dat onderwerp zal woensdag aan bod komen, en is misschien de enige bron van onmin tussen beide premiers. Met name rechts Nederland hamert al jaren op strengere naleving van het Dublinverdrag, dat zegt dat een asielzoeker zijn aanvraagprocedure moet doorlopen en afwachten in het eerste EU-land van aankomst. Bij rechts Italië is dat geen populaire boodschap.
Maar afgezien van ‘Dublin’ liggen de regeringen van Schoof en Meloni niet ver uit elkaar. Bovendien ontpopt de Italiaanse premier zich op het internationale podium tot een flexibele diplomaat, buigzaam zover als haar positie in eigen land dat toelaat. Tot nu toe weet ze daarmee iedereen te vriend te houden: niet alleen Trump en Musk, maar ook premier van het Verenigd Koninkrijk Keir Starmer en Zelensky. Na vandaag mag vermoedelijk ook Dick Schoof zich definitief tot dat bonte gezelschap rekenen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant