Zorgverzekeraar VGZ investeert 100 duizend euro in een TikTok-kanaal dat desinformatie onder jongeren moet tegengaan. Maar waarom uitgerekend op het platform dat in verband wordt gebracht met mentale problemen bij jongeren? Drie vragen.
Wat gaat VGZ precies doen?
Heb ik ADHD of autisme? Wanneer heb je een eetstoornis? Wat is het verschil tussen een depressie en een baaldag? Met korte video’s vol wetenschappelijk onderbouwde informatie moet Mijn Hoofd Vandaag een tegengeluid bieden aan medische desinformatie op sociale media.
De filmpjes zijn zo simpel en duidelijk mogelijk, om misvattingen en paniek te voorkomen. Het TikTok-kanaal is een samenwerking tussen (zorg)verzekeraars en huisartsen en richt zich specifiek op geestelijke gezondheidszorg.
Het concept is niet nieuw. Op het TikTok-kanaal en het Instagram-account van Dokters Vandaag beantwoorden artsen van alle disciplines de meest gestelde medische vragen. De accounts hebben respectievelijk rond de 32 duizend en 22 duizend volgers.
In korte uitlegvideo’s staat steeds een vraag centraal die de betreffende arts – klassiek gehuld in witte jas, het gezicht prominent in beeld – beantwoordt. Die formule gaat de producent, Prappers Media Group, nu ook gebruiken voor Mijn Hoofd Vandaag. Het bedrijf gaat het komende jaar op grote schaal videocontent produceren: drie posts per week.
Sociale media als TikTok worden toch zelf in verband gebracht met mentale problemen bij jongeren? Waarom dan uitgerekend daar zo’n campagne?
Jongeren gebruiken voornamelijk sociale media om op de hoogte te blijven van wat er speelt in de wereld. Maar liefst 78% van de jongeren zegt het nieuws uitsluitend via die digitale platforms tot zich te nemen. Ze nemen onjuiste informatie daarbij gemakkelijk voor waar aan, blijkt uit onderzoek.
Autisme, borderline, narcisme: wie eenmaal in het ‘mental health'-algoritme van TikTok terechtkomt, wordt overspoeld met mogelijke diagnoses. Huisartsen en zorgorganisaties zien steeds vaker jongeren en jongvolwassenen die zichzelf diagnosticeren op basis van TikTok-content.
Hedda van ‘t Land, directeur behandelzaken kind en jeugd bij GGZ-instelling Mentaal Beter: ‘Snelle, niet-wetenschappelijk onderbouwde testjes leiden tot zelfdiagnoses, gevolgd door adviezen over hoe ze psychologische hulp moeten krijgen.’
Dat vergroot niet alleen de druk op de GGZ, maar leidt dus ook tot verkeerde diagnoses. Het TikTok-kanaal is dan ook vooral bedoeld als preventie, benadrukt een woordvoerder van VGZ. ‘We zien bijvoorbeeld een enorme toename in het aantal aanvragen voor ADD-analyses van mensen die die problematiek helemaal niet hebben, en dat zijn vooral jongeren. Op sociale media staan filmpjes vol tips om zo’n aanvraag succesvol in te dienen.’
Behalve het tegengaan van medische desinformatie hebben de zorgverzekeraars ook een eigenbelang. ‘We hebben natuurlijk enorme wachtlijsten in de GGZ’, aldus de woordvoerder. ‘Die willen we zo snel mogelijk terugbrengen.
Is TikTok het beste platform om jongeren hierover aan te spreken?
Tiktok heeft ruim 4,3 miljoen gebruikers in Nederland, waarvan er 2,6 miljoen dagelijks actief zijn. De keuze voor dit platform lijkt ingegeven door de populariteit van deze app onder jongeren: niet alleen is TikTok het op drie na grootste sociale medium in Nederland, het aantal gebruikers blijft ook toenemen.
Jongeren nemen het grootste aandeel voor hun rekening: de leeftijdsgroep 12 tot 27 jaar is 44 procent van alle gebruikers. Tegelijkertijd zouden de verslavende algoritmes van TikTok een bedreiging zijn voor het mentale welzijn van jongeren. Is TikTok dan wel het juiste platform voor Mijn Hoofd Vandaag?
Hoewel Esther Rozendaal het debat over TikTok snapt, benadrukt ze hoe lastig het is om te bepalen of en hoe sociale media schadelijk zijn. ‘De mentale gezondheid van jongeren wordt door zoveel factoren beïnvloed, sociale media is daar slechts een van. Als er echt sprake is van heel excessief gebruik, dan leidt dat zeker tot verminderd mentaal welzijn. Maar dat ligt ook erg aan wat ze zien. Aan welke beelden worden ze blootgesteld? Welke informatie krijgen ze online?’
De hoogleraar digitale weerbaarheid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam begrijpt de keuze voor dit platform dan ook goed. ‘Het is een heel slimme keuze om in plaats van de zoveelste massacampagne via traditionele media, te kiezen voor een platform als TikTok: dit is de plek waar je jongeren kunt bereiken, waar ze hun informatie vandaan halen. Niet alleen om een tegengeluid te bieden, maar juist ook om actief informatie te delen.’
Ook Van ‘t Land vindt TikTok een logisch platform om jongeren te bereiken. ‘Maar het debat over de impact van sociale media op het welzijn en de mentale gezondheid van jongeren blijft natuurlijk relevant. Jongeren moeten niet alleen correcte informatie krijgen over psychische problemen, maar bijvoorbeeld ook over een gezonde hoeveelheid schermtijd en de invloed van sociale media op hun zelfbeeld.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant