De coalitie heeft het klimaatdoel voor 2030 dinsdag officieus laten varen, ondanks de afspraak in het hoofdlijnenakkoord. Na PVV en BBB vindt ook de VVD economie en geopolitiek nu belangrijker.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Silvio Erkens is de ster van de avond tijdens het Kamerdebat over de Klimaat- en Energieverkenning van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Het VVD-Kamerlid geniet zichtbaar van het spervuur van interrupties dat hem ten deel valt nadat hij de oppositie heeft verrast met de koerswijziging van zijn partij.
Het PBL stelde in oktober in zijn jaarlijkse klimaatrapport vast dat Nederland met het huidige kabinetsbeleid minder dan 5 procent kans maakt het klimaatdoel voor 2030 te halen. Daarvoor moet de broeikasgasuitstoot de komende vijf jaar met 16 tot 24 megaton CO2 méér dalen dan het PBL voorziet. VVD-minister Sophie Hermans (Klimaat) kondigde na die slechte kansberekening meteen aan dat ze in april extra maatregelen zou nemen om het klimaatbeleid weer op de rit te krijgen.
Dat ze daar een harde dobber aan zou krijgen, tekende zich al af. PVV-leider Geert Wilders en de klimaatwoordvoerder van de BBB, Henk Vermeer, zagen al enige tijd aan Hermans’ stoelpoten door openlijk hun afkeer van het klimaatbeleid te ventileren. Vermeer noemde het toewerken naar de klimaatdoelen in het AD ‘een rekenkundige exercitie die ons land naar de klote helpt’. Wilders verklaarde twee weken geleden op X ‘klaar te zijn met het klimaatgedram van de VVD’.
Het zal beide heren genoegen hebben gedaan dat VVD’er Erkens nu ineens dezelfde toon aanslaat. ‘Het voelt wrang om over megatonnen te praten zonder ons rekenschap te geven van de geopolitieke context’, zegt de hij tijdens het debat. Erkens doelt op het feit dat Nederland voor zijn gasvoorziening momenteel sterk afhankelijk is van de import van aardgas en LNG (vloeibaar aardgas) uit Rusland, Qatar en de VS. Landen waar Nederland niet – of in het geval van de VS: niet meer – van afhankelijk wil zijn.
Erkens pleit dan ook voor een ‘koerswijziging’ in het klimaatbeleid, met meer ruimte voor ‘schone fossiele winning’. Daarbij bedoelt hij het maximaal benutten van de aardgasvelden onder de Noordzee, waarin nog 100 miljard kubieke meter aardgas voor het grijpen ligt. Hermans moet dus meer vergunningen verstrekken aan olieconcerns die daar willen boren. De VVD’er pleit voor ‘meer realisme’ en hamert op het ‘betaalbaar houden van de energierekening’.
Ook de industrie moet volgens Erkens ontzien worden. Veel bedrijven moeten hun verduurzamingsplannen (elektrificatie) noodgedwongen in de ijskast zetten, omdat het stroomnet vol zit. ‘We moeten ervoor zorgen dat onze industrie in Nederland kan blijven produceren. Het klimaatbeleid moet de industrie niet de grens over jagen. We hebben de industrie keihard nodig voor onze economische welvaart.’
Het kabinet moet daarom ook veel meer inzetten op het ondergronds opslaan van CO2, in plaats van alleen maar aansturen op het gebruik van groene energie. Die CO2-opslag is ‘goedkoper’ en draagt daarom bij aan het verlagen van de energierekening voor huishoudens en bedrijven, meldt Erkens. Milieuorganisaties zijn kritisch op CO2-opslag, omdat dit industriële bedrijven niet stimuleert om over te stappen op niet-fossiele energiebronnen. CO2-opslag kan het uitfaseren van fossiele brandstoffen juist vertragen.
Erkens houdt desondanks vol dat de VVD nog steeds klimaatdoelen wil halen, zoals in het coalitieakkoord – op aandringen van de VVD – is afgesproken. De oppositie ruikt onraad. ‘Is de heer Erkens nog steeds voornemens aan te sturen op een voorjaarspakket waarmee we de klimaatdoelen gaan halen, en dat dus die 16 tot 24 megaton CO2-winst oplevert waar het PBL het over heeft?’ vraagt Ilana Rooderkerk (D66).
Erkens maakt duidelijk dat de VVD dat te ambitieus vindt. ‘We zullen een extra stapje moeten zetten. Maar ik vind de discussie over doelen en megatonnen niet de juiste. Volgens mij moet je kijken naar wat je wil bereiken.’ CU-Kamerlid Pieter Grinwis merkt op dat de coalitieafspraak om vast te houden aan de klimaatdoelen door de VVD toch ‘gevierd werd als een geweldige overwinning’, toen de formatie voorbij was. ‘Was dat achteraf een pyrrusoverwinning?’
Erkens toont zich een ware politicus door soepeltjes het onontkoombare feit te negeren dat de klimaatdoelen geformuleerd zijn als een vermindering van de uitstoot in megatonnen CO2. Dus wie zegt de klimaatdoelen te willen halen, zoals Erkens nog steeds doet, committeert zich onvermijdelijk aan een minimumaantal megatonnen CO2-reductie. En volgens het PBL moeten dat er dus minstens 16 meer zijn dan in de bestaande kabinetsplannen.
Joost Eerdmans (JA21), zelf bepaald geen fan van klimaatbeleid, trekt na Erkens’ bijdrage zijn eigen conclusie: ‘Ik denk dat de VVD een iets realistischer toon aanslaat dan de oppositie, maar dan moet de heer Erkens wel vaststellen dat het klimaatdoel niet gehaald wordt.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant