De Filipijnse oud-president Rodrigo Duterte zit in het vliegtuig naar Nederland en moet zich voor het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag verantwoorden voor zijn drugsoorlog. De man vergelijkt zichzelf met Adolf Hitler en noemde de paus "de zoon van een hoer".
Nog voordat Duterte in 2016 aantrad als president maakte hij duidelijk wat zijn plannen waren. "Vergeet wetten over mensenrechten", zei hij tijdens zijn campagne. "Als ik het presidentiële paleis haal, doe ik precies wat ik als burgemeester deed." Daarmee doelde hij op zijn meedogenloze strijd tegen drugsgebruik.
Als burgemeester van Davao City, de grootste stad in het zuiden van de Filipijnen, vestigde hij zijn reputatie als onverschrokken strijder tegen criminaliteit en drugs. Dat maakte hem populair. Davao werd een van de veiligste steden van het land. Maar het ging gepaard met grootschalige vervolgingen en executies.
Human Rights Watch beschreef zijn burgemeesterschap zelfs als een "doodseskader". De mensenrechtenorganisatie gaat ervan uit dat in die periode meer dan 1.000 mensen zonder proces ter dood zijn veroordeeld. In 2016 gaf Dutarte toe dat hij als burgemeester zelf drie mensen had doodgeschoten.
Met de strijd tegen drugs en criminaliteit als belangrijkste thema won Duterte in 2016 met 40 procent van de stemmen de presidentsverkiezingen. Wie dacht dat hij op landelijk niveau zijn toon zou matigen, had het mis. "Ik dump jullie allemaal in de Baai van Manilla om de vissen vet te mesten", zei hij nog voor zijn aantreden, gericht aan druggebruikers en -handelaars.
Als pas aangetreden president maakte hij een controversiële vergelijking met Hitler. "Hitler heeft drie miljoen Joden afgeslacht", zei Duterte toen. "Nu zijn er drie miljoen drugsverslaafden. Ik zou ze graag afslachten."
Volgens de Filipijnse overheid werden tijdens het presidentschap van Duterte zeker 6.284 drugdealers en -gebruikers om het leven gebracht. Maar volgens het ICC zijn het er veel meer. Het strafhof denkt dat er minimaal 12.000 en maximaal 30.000 slachtoffers van Dutertes strijd tegen drugs zijn. Vaak werden lichamen op straat gevonden of doken menselijke overblijfselen op vuilnisbelten op.
Wie kritiek had op zijn beleid, moest het ontgelden. Na berichten dat Barack Obama hem tijdens een ontmoeting zou aanspreken op mensenrechten, noemde Duterte de toenmalige president "een zoon van een hoer". Obama annuleerde de meeting en zei liever "constructieve gesprekken" te voeren. Duterte beledigde paus Franciscus ooit met dezelfde woorden, al bood hij later zijn excuses aan op het Vaticaan.
Duterte omschreef Europese landen als "koloniale machten die uit schuldgevoel de Filipijnen bekritiseren". Tijdens een persmoment stak hij ooit zijn middelvinger op naar de EU.
Toch bleef Duterte tijdens zijn presidentschap erg populair. Ook na zijn ambtstermijn van zes jaar kon hij nog op de steun van meer dan 50 procent van de bevolking rekenen, wat hoog is voor een aftredend president. In de Filipijnen moeten presidenten na één ambtstermijn verplicht aftreden.
Na zijn presidentschap trok Duterte, die binnenkort tachtig jaar wordt, zich terug uit de politiek. Maar tijdens een hoorzitting in het Filipijnse congres vorig jaar toonde hij zich nog steeds strijdvaardig. Van berouw was geen sprake. "Ik heb niets te verbergen", zei hij. "Wat ik deed, deed ik voor mijn land en voor de jongeren. Geen excuses."
Ook gaf hij aan klaar te zijn om de cel in te gaan. "Als dit mijn lot is, dan is dat oké en zal ik het accepteren. Ik kan er niets aan veranderen", zei hij kort voor zijn arrestatie. De oud-president houdt vol dat hij de politie destijds de opdracht gaf om alleen te doden als het ging om zelfverdediging.
Het ICC deed al sinds 2021 onderzoek naar de drugsoorlog die Duterte voerde. Dinsdagochtend werd de oud-leider gearresteerd op de luchthaven van Manilla. Een paar uur later stapte hij onder begeleiding van agenten in een privéjet naar Nederland.
In Den Haag zal Duterte zich moeten verantwoorden voor moorden waarvoor hij de opdracht zou hebben gegeven tussen 2011 en 2019. Hij wordt het eerste voormalige staatshoofd uit Azië dat terechtstaat voor het ICC.
Vermoedelijk landt de jet met Duterte woensdagochtend rond 7.00 uur op Rotterdam The Hague Airport. Dan zal de oud-leider worden overgebracht naar het detentiecentrum van het ICC in Scheveningen. Zodra Duterte daar vastzit, wordt een eerste hoorzitting gepland.
Source: Nu.nl algemeen