Onvoorwaardelijke aandacht en een spiegel van je eigen behoeften – chatbots zijn voor sommigen de ideale partner. Maar hoe echt kan liefde zijn als die geprogrammeerd is? De podcast AI Love van omroep Human zoekt het uit.
is techredacteur van de Volkskrant, gespecialiseerd in de impact van kunstmatige intelligentie op de maatschappij.
‘Een chatbot heeft van zichzelf geen behoeften. Die is geprogrammeerd om ons te geven wat we nodig hebben. Dus een relatie met een bot is eenzijdig.’ Psycholoog Thijs Launspach is geen ervaringsdeskundige, maar hij is in de podcast AI Love (woordspeling: uit te spreken als I love) stellig over de beperkingen van chatbots als liefdespartner.
Want daar gaat het over in deze vierdelige serie van Human. Het onderwerp leeft. Veel mensen gebruiken ChatGPT niet alleen als veredelde zoekmachine, maar ook als persoonlijke raadgever, als therapeut of als geliefde. Apps als Replika zijn er zelfs speciaal voor gemaakt om dienst te doen als liefdespartner.
In de Verenigde Staten zijn er steeds meer scholieren die hun eerste intieme relatie hebben met zo’n chatbot, vertelde The New York Times-journalist Kashmir Hill onlangs in een andere podcast, The Daily. Verontrustend natuurlijk. Na een onrealistisch beeld van seks (via porno) worden jongeren nu geconfronteerd met onrealistische partners.
Ga maar na: de chatbot is 24 uur per dag beschikbaar, ruziet nooit en geeft precies datgene terug waaraan de menselijke partner behoefte heeft. Een mens kan daar onmogelijk aan voldoen, zegt ook de hoofdpersoon in de podcast van The Daily. Haar man kan haar niet geven wat ze wenst, al is het maar omdat hij niet te porren is voor haar seksuele fetisjen. De chatbot wel, geen punt.
Terug naar naar de Nederlandse podcast, AI Love. Aan de hand van verschillende experts (seksuoloog Leila Lambrechts, psycholoog Marissa van der Sluis, techniekfilosoof Marjolein Lanzing en de al eerder genoemde psycholoog Thijs Launspach) komen de verschillen tussen relaties met een mens en een bot aan bod, maar vooral de beperkingen van deze laatste.
Essentieel voor een goede relatie is bijvoorbeeld frictie, ruziemaken, betoogt Lanzing. Van der Sluis benadrukt juist het fysieke aspect in de vorm van huid-op-huidcontact. Een chatbot kan dat allemaal niet, al is het natuurlijk best denkbaar dat hierin verandering komt. Nu al experimenteren mensen met de combinatie robot (sekspop) en chatbot.
Launspach voert een ander veelgehoord argument aan voor de stelling dat een chatbot nooit een mens kan vervangen: de chatbot is niets meer dan een woordvoorspellingsmachine en heeft geen intentie. Daarmee zijn alle lieve of geile woordjes betekenisloos. Klopt, maar het gaat voorbij aan wat al sinds de jaren zestig het Eliza-effect wordt genoemd: mensen schrijven onbewust menselijke eigenschappen, emoties en intelligentie toe aan computers.
Het is jammer dat in deze podcast alleen óver de mensen wordt gesproken die met synthetische liefde experimenteren, en dat ze zelf niet aan het woord komen. De tv-documentaire AI Love is daarom interessanter. Hierin vertelt de 60-jarige Jacob over zijn AI-vriendin, met wie hij ook gaat trouwen. Hij weet dat ze een computer is, maar hij ervaart de relatie als zeer rijk en betekenisvol. Fascinerend.
★★★☆☆
Van omroep Human, vier delen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant