Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Wie denkt dat op televisie alleen nog wordt gekletst (de vermaledijde talkshows) en geflirt (de bizarre realityprogramma’s met BN’ers of ON’ers) heeft het mis. Er zijn nog pareltjes te zien, zoals de VPRO-serie The Corridors of Power. Die geeft een onthutsend beeld van de westerse interventie in wereldwijde conflicten sinds de val van de Muur: Joegoslavië, Irak, Rwanda, Libië, Darfur en Syrië. IJdele pogingen een einde te maken aan dictatoriale regimes en bloedvergieten leidden tot nog meer bloedvergieten en chaos.
De westerse leiders waren in al die gevallen vooral geïnteresseerd in het omverwerpen van een onwelgevallig regime, in veel gevallen dat van een wrede dictator. Maar ze hadden geen interesse in het opvullen van de leemte. Meestal speelden de VS en Europa elkaar de bal toe. De VS wilden als mondiale politieman graag militair meehelpen met een coup tegen het regime van de Libische dictator Muammar Gaddafi in 2011. Maar de Franse president Nicolas Sarkozy en de Britse premier David Cameron moesten daarna het land zien te stabiliseren.
Het werd een fiasco. Libië veranderde in een complete anarchie, waarbij milities elkaar op leven en dood bevochten. Er was geen bestuur meer, geen rechtssysteem, geen politie. Iedere burger had minimaal één vuurwapen. Gaddafi zou tijdens zijn 42-jarige periode aan de macht tienduizend burgers de dood hebben ingejaagd. In de vier jaar na Gaddafi verloren meer dan vijftigduizend Libiërs het leven door politiek geweld.
Uit alle afleveringen kwam één conclusie naar voren. De westerse landen leren niets van het verleden. Wat misging in Rwanda en Joegoslavië ging ook mis in Afghanistan, Irak en vervolgens in Libië. Nooit werd er nagedacht over wat moest gebeuren als de oude dictator het veld had geruimd. Er was geen plan voor na de generaals. Het was naïviteit ten top. Telkens werd dezelfde fout gemaakt. Oorlog voeren met Amerikaanse hulp was gemakkelijk, maar vrede bewerkstelligen zonder die hulp was onmogelijk. Inmiddels lijkt het in Syrië weer mis te gaan.
Europa werd gestraft met een onafzienbare stroom van vluchtelingen. ‘Wir schaffen das’, riep Merkel. Maar de Britten geloofden er op voorhand niet in. Ze stapten vanwege het vluchtelingenprobleem zelfs uit de EU. Het Europese blok verloor zijn economische macht. De gevolgen zijn enorme verdeeldheid en de opkomst van populistische groeperingen die nu de macht grijpen.
Niemand weet hoe het met de oorlog in Oekraïne afloopt. Misschien verdwijnt de Russische president Vladimir Poetin, misschien de Oekraïense leider Volodymyr Zelensky. Maar ook nu is er geen plan voor de periode daarna. De politici hebben dat niet en de Rusland- en Amerika-deskundigen in de kletsprogramma’s nog minder.
Is een democratie in Rusland mogelijk met de slechte herinneringen aan de voormalige president Boris Jeltsin? Zijn de Oekraïners bereid de rechten van de Russische minderheid te respecteren? En halen de Navo en de EU met Oekraïne geen paard van Troje binnen?
Als er al een poging tot stabilisatie wordt gedaan, is er wel een president in de VS die dat in de kiem zal smoren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns