Brussel wil dat lidstaten zich herbewapenen en daar veel extra geld aan uitgeven. Voor Nederland kan de rekening oplopen tot zeker 15 miljard euro per jaar. Economen waarschuwen dat die defensiemiljarden prijzen opdrijven en het personeelstekort nog groter maken.
De Europese Commissie (EC) kwam dinsdag met plannen waarmee 800 miljard euro beschikbaar moet komen voor de Europese defensie. Dat is volgens Brussel nodig om Oekraïne te helpen en de Europese veiligheid te garanderen. Ook Nederland wordt geacht daaraan bij te dragen.
Dat is een optelsom van twee bedragen. Ten eerste 150 miljard euro aan leningen onder de vlag van de EU, waarover later meer. Daarnaast kunnen EU-landen hun defensiebudget met 1,5 procent verhogen, wat nog eens 650 miljard euro oplevert.
Dat percentage is niet uit de lucht gegrepen; het houdt verband met de NAVO-norm. Die stelt dat landen 2 procent van hun rijksuitgaven moeten besteden aan defensie. Maar er gaan veel stemmen op om dit te verhogen naar 3,5 procent. De Amerikanen zouden die norm zelfs willen optrekken naar 5 procent, al komen ze daar zelf op dit moment ook niet aan.
Nederland voldoet sinds kort aan de eerdergenoemde norm van 2 procent. Dit betekent dat ons land momenteel ruim 20 miljard euro per jaar uitgeeft aan defensie. Als het Nederlandse budget inderdaad omhooggaat naar 3,5 procent, betekent dat ruim 15 miljard euro erbij.
Economen vrezen voor hoge inflatie (prijsstijgingen) als Nederland dat geld uitgeeft in eigen land, bijvoorbeeld aan extra soldaten. Er zijn namelijk grote personeelstekorten op de arbeidsmarkt. Als defensie bijvoorbeeld tienduizend extra medewerkers aantrekt, krijgen andere bedrijven nog meer moeite om hun vacatures te vervullen.
"Veel bedrijven zullen lonen verhogen om personeel te behouden en dat werkt door in de prijzen van goederen en diensten", legt Rabobank-econoom Frank van Es uit. "En als personeel wel naar defensie vertrekt, betekent het dat bedrijven minder kunnen produceren. Daardoor komt meer schaarste, wat prijzen ook opdrijft."
Extra druk op prijzen kan Nederland niet gebruiken. Maandag bleek uit cijfers van statistiekbureau Eurostat dat de inflatie in ons land hardnekkig is. Ten opzichte van januari waren de prijzen vorige maand 1,4 procent hoger. Alleen België deed het slechter. "Nederland zit tegen de grenzen aan van wat het economisch aankan", stelt Van Es, die benadrukt niet tegen extra defensie-uitgaven te zijn als dat zorgt voor vrede en veiligheid.
Om te voorkomen dat personeelstekort en inflatie oplopen, kan het kabinet besluiten bijvoorbeeld defensiematerieel te importeren. Dat kan onder meer in Frankrijk of Duitsland, die een stevige defensie-industrie hebben. Ook de Britten hebben met BAE Systems een van de grootste defensiebedrijven van Europa.
Lidstaten gaan over hun eigen defensiebudget, dus Brussel kan niets opleggen. Wel staan Nederland en veel andere landen onder druk - vooral vanuit de VS - om hun defensiebudget te verhogen. Daarbij is ons land niet het slechtste jongetje van de klas. Verschillende andere EU-landen, waaronder België en Italië, halen zelfs de 2 procent niet.
Leningen zijn de meest realistische optie, vindt Van Es, die eraan toevoegt dat beleggers momenteel graag geld lenen aan de Nederlandse overheid. "Hier komt bij dat onze staatsschuld relatief laag is, dus we komen niet snel in de gevarenzone."
Europese regels stellen dat landen geen staatsschuld mogen hebben die hoger is dan 60 procent van de eigen economie. Nederland zit iets boven de 40 procent, dus dat vormt geen probleem.
"Zeker op korte termijn zijn leningen de meest realistische optie. Anders zou het kabinet belastingen moeten verhogen of extra moeten bezuinigen, maar het is moeilijk om hier snel een akkoord over te bereiken."
Daar komt bij dat Brussel dinsdag bekendmaakte de begrotingsregels te versoepelen. Dit betekent dat landen de 60 procent mogen overschrijden, mits dat komt door defensie-uitgaven.
Nederland kan op eigen houtje geld lenen, maar kan dat ook in Europees verband doen. Het gaat dan om die eerdergenoemde 150 miljard euro, waarvoor Brussel garant staat. Voor Nederland heeft dat weinig zin, omdat Nederland in zijn eentje een lagere rente betaalt dan onder de Brusselse paraplu.
Er staat inderdaad behoorlijk wat Russisch geld in Europa. Vooral in België, waar Russen zo'n 190 miljard euro hebben uitstaan bij het bedrijf Euroclear, dat Europese transacties regelt. Die tegoeden zijn al een tijdje bevroren, waardoor Rusland er niet bij kan. De opbrengsten van dat geld gaan naar Oekraïne.
Maar de Nederlandse minister van Financiën Eelco Heinen is terughoudend om het gehele vermogen van de Russen af te pakken. "We zijn een rechtsstaat in Nederland en in Europa. Dus ik kan niet zomaar geld van mensen afpakken", zei de bewindsman deze week in tv-programma Buitenhof. Hij vreest dat investeerders van buiten de EU hierdoor voorzichtiger worden om geld in Europa te stallen.
Diverse politieke partijen hebben aangegeven dit wel te willen en ook premier Dick Schoof zei dinsdag dat extra geld naar defensie onvermijdelijk is. Vandaag, tijdens een debat in de Tweede Kamer over dit onderwerp, moet er meer duidelijkheid komen. Donderdag volgt een EU-top, waarbij regeringsleiders praten over defensie-uitgaven en de financiering ervan.
Source: Nu.nl algemeen