‘Het hoofd koel houden’ en ‘geen blinde paniek.’ De bezweringsformules rond het pauzeren van de Amerikaanse steun aan Oekraïne laten dinsdag zien hoezeer de Tweede Kamer is overvallen door het besluit van de VS. Woensdag is er een ingelast debat over de EU-hulp voor Oekraïne.
zijn allebei politiek verslaggever van de Volkskrant.
President Donald Trump heeft met zijn beleid rond Oekraïne voor elkaar gekregen dat de coalitie dinsdag voor even ongekend eensgezind is. Of het nu Geert Wilders (PVV), Dilan Yesilgöz (VVD), Pieter Omtzigt (NSC) of Henk Vermeer (BBB) is: ze zijn het er over eens dat alles op alles moet worden gezet om de Amerikanen weer betrokken te krijgen bij Oekraïne.
‘We hebben de Amerikanen keihard nodig’, zo spreken de politieke tegenpolen Wilders en Omtzigt elkaar woord voor woord na. ‘Zonder de hulp van de Amerikanen lopen we vrij snel vast’, stelt Yesilgöz enigszins somber vast. ‘Amerika is wat mij betreft nog steeds onze bondgenoot’, zegt Vermeer.
Alles over politiek vindt u hier.
Al even eensgezind roepen de coalitiekopstukken dat iedereen nu het ‘hoofd koel’ dient te houden nu de liefde niet meer wederzijds lijkt. Wat te doen als de Amerikanen zich helemaal terugtrekken en de tijdelijke stopzetting van steun aan Oekraïne definitief wordt? ‘Ik kan die als-dan vragen over het zwartste scenario nu niet beantwoorden, maar het laatste wat we nu moeten doen is in blinde paniek raken’, zegt Yesilgöz.
Het besluit van de Amerikanen kan desondanks catastrofale gevolgen hebben voor Oekraïne, weet ook GL-PvdA-leider Frans Timmermans. ‘Het afweergeschut van de Amerikanen kan op korte termijn niet vervangen worden’, zegt Timmermans. ‘Dat betekent dat Oekraïense steden heel kwetsbaar worden voor Russische luchtaanvallen. Wil Amerika dat op z’n geweten hebben?’
Als de Amerikanen echt hun poot stijf houden en hun handen aftrekken van Oekraïne, heeft Timmermans er net als enkele andere oppositiepartijen fiducie in dat Europa op termijn de rol van Amerika kan overnemen – als er maar voldoende politieke wil is. Volgens hem zit er niks anders op: ‘Het is duidelijk dat Trump en Poetin samen Europa willen verdelen. Ik maak me meer zorgen over onze veiligheid dan ik in mijn hele 35-jarige loopbaan heb gedaan.’
De coalitie kan zich juist geen wereld zonder Amerika als bondgenoot voorstellen en hoopt dat Trump alleen maar even de ‘pauzeknop’ heeft ingedrukt (dixit BBB’er Vermeer). Volgens de regeringspartijen is het nu bovenal zaak om de VS weer gunstiger te stemmen en weer aan tafel te komen.
‘Dat kan, als je als Europa zegt: dit is wat we te bieden hebben. Dat calimerogedrag van Europa moet ook klaar zijn. We zijn niet een of ander klein continent zonder geld of capaciteiten’, zegt Yesilgöz (VVD).
Wat haar betreft steken Nederland en Europa samen de hand uit naar Amerika om samen verder op te trekken. ‘We moeten voorkomen dat dit escaleert, voorkomen dat het huidige scenario permanent wordt.’
Yesilgöz hoopt dat Europese leiders snel met concrete plannen komen om extra geld in defensie en Oekraïne te steken – mogelijk al bij de ingelaste EU-top donderdag in Brussel. Woensdag debatteert de Kamer over de Nederlandse inzet bij die top. Yesilgöz zelf wil daarbij geen taboes opleggen. ‘Ik ga op geen enkel punt tegen het kabinet zeggen: dit is een lijstje met rode punten waarover je niet mag praten.’
De VVD blijft tegen gemeenschappelijke leningen om in de Europese defensieindustrie te investeren – de door de liberalen verafschuwde eurobonds – maar Yesilgöz erkent ook dat ‘die discussie momenteel wordt gevoerd’. ‘Dat wachten we af.’
Ook Wilders trekt dinsdag niet langer strepen in het zand. In het verleden keerde hij zich sterk tegen het leveren van Nederlandse troepen voor een eventuele vredesmissie in Oekraïne, maar inmiddels is zijn taal minder resoluut.
Wel noemt Wilders discussies over extra geld of een vredesmissie naar Oekraïne irrelevant zolang de Amerikanen zich afzijdig houden. Schoof en andere Europese regeringsleiders moeten er wat hem betreft eerst voor zorgen dat de relatie tussen de VS en Oekraïne beter wordt.
Volgens de leider van de grootste Nederlandse regeringspartij moeten alle inspanningen nu ‘op één ding zijn gericht’: ‘Help op wat voor manier dan ook om Zelensky en Trump weer samen om tafel te krijgen. Dat er weer vertrouwen komt en dat Trump denkt: ‘Okay, laten we vrede proberen te sluiten’. We kunnen niet zonder de Amerikanen. Er zal niemand met Poetin onderhandelen die geen Trump heet. Zonder de Verenigde Staten is er geen vrede mogelijk’, aldus Wilders.
Een permanente breuk met de Amerikanen is volgens de PVV-leider ondenkbaar. ‘Als de Amerikanen zich helemaal terugtrekken, is het einde zoek. Als je kijkt naar de inlichtingencapaciteit, de satellietcapaciteit, de lange afstandsraketten, noem maar op. Ik kan nu twintig voorbeelden noemen waar wij nog tien jaar dat gat niet kunnen vullen. Het is dus niet alleen in Oekraiens belang, het is ook in het Nederlands belang dat die relatie met de Verenigde Staten snel wordt hersteld.’
Premier Schoof kwam aan de vooravond van het Kamerdebat met een vergelijkbare boodschap. Volgens Schoof zijn alle inspanningen erop gericht om de Amerikanen betrokken te houden. ‘Daar moeten we in blijven investeren. We moeten samen met de Amerikanen de veiligheid in Europa blijven garanderen.’
Als onderdeel daarvan moet de ruzie tussen Trump en Zelensky worden beslecht, meent Schoof. ‘Het is heel belangrijk dat het weer goed komt tussen die twee.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant