Donald Trump gaat alle Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne tijdelijk stopzetten na zijn ruzie met Zelensky. NU.nl-lezers vroegen zich af: waarom kan Europa Oekraïne niet beschermen zonder de VS? Europa kan wel wat, maar Amerikaanse steun maakt de opdracht eenvoudiger.
De ruzie tussen de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en Trump onderstreepte vrijdag de nieuwe houding van de Verenigde Staten nog maar eens. Amerikaanse militaire steun onder Trump was al twijfelachtig geworden en dat geldt niet alleen voor Oekraïne, maar ook voor de rest van Europa.
De boodschap op de geplande top met Europese leiders in Londen was zondag duidelijk: Europa moet het zelf gaan doen. "We moeten Europa dringend herbewapenen", zei Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen. Makkelijker gezegd dan gedaan, want Europa is nog erg afhankelijk van de Amerikanen.
"We missen een aantal militaire zaken, waaronder het ultieme wapen", zegt Sabine Mengelberg van de Nederlandse Defensie Academie. Daarmee doelt de universitair docent Internationale Veiligheidsstudies op kernwapens. "We hebben wel nucleaire wapens in Europa, maar die zijn eigendom van landen zelf."
In Europa hebben alleen de regeringsleiders van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk kernwapens tot hun beschikking, terwijl je volgens Mengelberg liever "één kapitein op het schip" hebt. De VS en Rusland hebben bovendien veel meer kernwapens. Kernmachten zouden hun wapens het liefst nooit gebruiken, maar ze vormen een belangrijk afschrikmiddel.
Europa is ook om andere redenen afhankelijk van de VS. Dat geldt tevens voor militaire sleuteltaken zoals communicatie, satellietwaarnemingen, langeafstandsraketten en tankvliegtuigen.
"Volgens schattingen hebben we nog maar 5 procent van de luchtverdedigingscapaciteit die nodig is als je kijkt naar wat Oekraïne te incasseren heeft", zegt Frans Osinga, hoogleraar oorlogsstudies aan de Universiteit Leiden. "Het helpt gewoon als je kunt samenwerken met de VS."
Als de VS tóch mee blijft doen, kan Europa militair een "sterkere vuist maken" en operaties veel langer volhouden. Aan de andere kant nemen de Amerikanen "politiek gewicht" mee. Dat zorgt ervoor dat Rusland een coalitie serieuzer neemt. Daarom heeft samenwerken met de VS de "absolute voorkeur", zegt Osinga.
Het overwicht van de VS betekent niet dat Europa niks voorstelt. Na de top kondigde de Britse premier Keir Starmer een 'coalitie van bereidwillige landen' aan. Deze coalitie zou aan een Europees vredesvoorstel gaan werken. Daarnaast is het de bedoeling dat deze landen ervoor zorgen dat een toekomstig staakt-het-vuren standhoudt.
"Europa is geen calimero", zegt Osinga. Volgens de hoogleraar hebben we bijvoorbeeld honderden gevechtsvliegtuigen. Die zijn niet allemaal even modern als bijvoorbeeld die van Nederland, dat de modernste toestellen heeft. "Maar het zijn er alsnog best veel die je effectief kunt inzetten."
Mengelberg vult aan dat we in totaal meer beroepssoldaten in Europa hebben dan Rusland, China en de VS. Maar die soldaten blijven onderdeel van nationale legers, en vormen geen gezamenlijk Europees leger. Eerdere pogingen om zo'n Europees leger op te zetten, bleken vruchteloos.
Toch is het wel degelijk mogelijk om Rusland te weerstaan, benadrukt Osinga. De oorlog in Oekraïne is daar het directe bewijs van. Rusland vecht daar al drie jaar en verliest gemiddeld 30.000 mensen per maand. Daarnaast gaat 40 procent van de uitgaven van het land op aan de oorlog. En Rusland heeft te maken met een inflatie van 10 procent. Dat is niet oneindig vol te houden. "Rusland kan een directe confrontatie met Europa nu niet aan", zegt Osinga.
Maar voor een langdurig, serieus Europees antwoord is veel meer nodig. Oekraïne heeft Europa "strategische ademruimte" gegeven. "Maar dat betekent niet dat we achterover kunnen leunen. We moeten als de wiedeweerga investeren in defensie", stelt Osinga. Van het maken van wapens tot meer mankracht. Die boodschap lijkt na jaren van Russische agressie en een herverkiezing van Trump eindelijk door te dringen bij de Europese leiders.
Jaap de Wilde ziet als emeritus hoogleraar Internationale Betrekkingen en Veiligheidsvraagstukken meer in een diplomatieke koers. "Bereidheid om te investeren in defensie is natuurlijk ook een diplomatiek signaal. Maar de vraag is: hoe gebruik je het", zegt De Wilde. Europese landen geven volgens hem al veel uit aan defensie. "Het gaat vooral om eensgezindheid."
Daarnaast benadrukt De Wilde dat er meer landen baat hebben bij vrede. Zo spelen Turkije, Saoedi-Arabië en Qatar ook een rol. De Turkse minister Hakan Fidan van Buitenlandse Zaken was niet voor niets aanwezig bij de top van afgelopen weekend. "Ik vertrouw erop dat daar hard gewerkt wordt aan zaken die niet de publiciteit halen."
Ook praten met de Russen hoort erbij, zegt De Wilde. Hij noemt dat een "tweesporenbeleid". Europa moet eensgezind grenzen aangeven, maar daarnaast praten. "Vroeg of laat moeten we toch een goede verstandhouding krijgen." Daarom vindt hij het ook goed dat de Amerikanen met de Russen praten.
Ondanks de uitspraken van Trump en zijn vicepresident JD Vance vindt De Wilde het belangrijk om ook contact te blijven zoeken met de VS. "Ik ben er nooit zo voor om gedrag te spiegelen", zegt de emeritus hoogleraar. "Waarom zouden wij daar meteen in moeten meegaan?"
Het is duidelijk dat de Europese regeringsleiders ook voor die koers kiezen. Zo hintte Starmer erop dat hij de plannen die op de top zijn bevestigd al met Trump had besproken. Hij zei dat hij geen details uit een telefoongesprek zou delen. "Maar ik zou deze weg niet inslaan als ik niet dacht dat het tot een positief resultaat zou leiden, in de zin dat Oekraïne, Europa, het Verenigd Koninkrijk en de VS samen naar een duurzame vrede bewegen."
Source: Nu.nl algemeen