Bij de NTR, de omroep achter tv-programma’s als Nieuwsuur, het Sinterklaasjournaal en Het verhaal van Nederland, is jarenlang sprake geweest van falend en soms ook destructief leiderschap. Daardoor is een ‘angstcultuur’ ontstaan en zijn medewerkers gepest, buitengesloten en genegeerd.
is mediaverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
Dit blijkt uit een onafhankelijk onderzoek naar de werkcultuur bij de NTR. Het onderzoek volgt op het vorig jaar verschenen rapport van de commissie-Van Rijn, over de werkcultuur bij de publieke omroep in het algemeen. Toen daaruit bleek dat NTR-medewerkers hun leidinggevenden relatief vaak een onvoldoende hadden gegeven, besloot de raad van toezicht (rvt) van de NTR opdracht te geven tot een apart onderzoek. Het bureau Decoz & Co sprak met 121 medewerkers van de omroep – ongeveer een derde van het totale personeelsbestand – en met 24 oud-medewerkers.
‘Ik wil hier graag excuses maken voor wat kort geleden, maar ook in de periode iets langer geleden is misgegaan’, zei Koos van der Steenhoven, de voorzitter van de rvt, bij een medewerkersbijeenkomst op maandag – de dag waarop ook het overlijden van NTR-presentator Dieuwertje Blok werd bekendgemaakt. ‘Er zijn wonden geslagen die bij velen niet gemakkelijk kunnen worden geheeld.’
Dit zijn de vijf belangrijkste conclusies:
‘Alle respondenten die zich over het (ontbreken van) leiderschap hebben uitgesproken, leggen het begin daarvan bij het aantreden van de voormalige mediadirecteur’, schrijven de onderzoekers.
Ze doelen daarbij op Willemijn Francissen, die in 2017 begon. Onder haar leiding werd twee jaar later een herinrichting doorgevoerd, waarbij ze vijftien hoofdredacteuren aanstelde en evenzoveel redacties in het leven riep.
Andere afdelingen verdwenen. Medewerkers daarvan die moesten vertrekken, kregen dat vaak onverwachts te horen. De houding van Francissen hierbij is omschreven als ‘intimiderend’ en ‘mensonwaardig’.
De periode heeft niet alleen de vertrokken medewerkers geraakt, maar ook collega’s die niet voor hen zijn opgekomen en daar spijt van hebben. Ongeveer de helft van de respondenten zegt door de hervorming tot op de dag van vandaag te kampen met ‘stress, verdriet, trauma en rouw’.
Francissen is op 1 februari gestopt als mediadirecteur, nadat het onderzoeksbureau Decoz & Co in een tussentijdse rapportage had gemeld dat er veel klachten over haar handelswijze waren binnengekomen. Als gevolg daarvan stapte ook de gehele raad van toezicht van de omroep op, omdat die ‘onvoldoende in beeld’ had gehad wat er binnen de NTR speelde.
In een reactie schrijft Francissen dat de onderzoekers niet met haar hebben gesproken, omdat er binnen de opzet van het onderzoek geen ruimte was voor hoor en wederhoor. Ze is ‘teleurgesteld en geschokt’ over de wijze waarop het rapport tot stand is gekomen, schrijft ze. ‘Maar nu is allereerst zelfreflectie op zijn plaats.’ De uitkomsten stemmen haar ‘verdrietig’.
Veel respondenten begonnen uit zichzelf over de spreekwoordelijke ‘bontkraag’ van Francissen. De onderzoekers schrijven: ‘Het beeld dat ze hiermee opriepen was dat van een machtige mediadirecteur die zich met een kring van loyale personen op eveneens hoge posities had omringd, waar de mediadirecteur zich achter verschuilde.’
De ‘bontkraag’ van Francissen, die deels bestaat uit de door haar aangestelde hoofdredacteuren, zou zich ook zelf schuldig hebben gemaakt aan ‘manipulatief of zelfs destructief leiderschap’, zoals het bedrijven van vriendjespolitiek en een verdeel-en-heersstrategie, en het negeren van ernstige persoonlijke omstandigheden.
De onderzoekers hebben ‘meerdere uitgebreide meldingen’ gekregen over misdragingen en grensoverschrijdend gedrag ‘van enkele presentatoren’. De respondenten zeggen dat ze meermaals eindredacteuren en/of de directie hebben gevraagd om de presentatoren hierop aan te spreken. ‘Daarbij kwam het voor dat dit tot nadelige gevolgen voor respondenten heeft geleid.’ De onderzoekers schrijven dat de presentatoren, die door respondenten als heilig worden getypeerd, moeten worden gecoacht op hun gedrag. Wat er nu met de meldingen gebeurt, is onduidelijk.
De organisatie van de NTR zou geen oog hebben voor diversiteit. Enkele medewerkers hebben gezegd dat collega’s met een andere achtergrond zich door het ‘witte frame’ genegeerd voelen.
Waar de leiding wél inzet op een diverser personeelsbestand, leidt dit ook tot kritiek. Enkele respondenten zeggen dat goed functionerende collega’s zijn ontslagen en vervangen door mensen van kleur zonder ervaring. ‘De intenties worden onderschreven, maar omdat er niet goed over is gecommuniceerd heeft dit tot weerstand en ongenoegen geleid’, schrijven de onderzoekers.
Ook aan de raad van toezicht zijn signalen afgegeven over misstanden, schrijven de onderzoekers, maar die heeft niet ingegrepen. De onderzoekers bevelen aan dat de rvt zich meer met de werkcultuur gaat bezighouden, bijvoorbeeld door er met de vertrouwenspersoon, de ondernemingsraad en de directie over te vergaderen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant