Het Nederlandse I Am not a Robot won in de nacht van zondag op maandag de Oscar voor beste korte film. Op het podium bedankte regisseur Victoria Warmerdam haar productie- en levenspartner Trent (in het vak alleen bekend met die naam): „Wij nuchtere Nederlanders zeggen dit niet vaak, maar ik houd van je!” Nina Gantz’ Wander to Wonder was ook genomineerd, voor beste korte animatiefilm, maar verloor van het Iraanse In the Shadow of the Cypress.
Dit waren de spannendste Oscars in jaren. Relletjes en kritiek vloerden koploper Emilia Pérez (13 nominaties). Voorspellingen en favorieten van gokkantoren veranderden met de week. Toch was uiteindelijk één film soeverein. Anora, een zwarte komedie over een sekswerker die trouwt met een Russische oligarch, won vijf Oscars, waaronder die voor beste film.
De in Hollywood geliefde Sean Baker kreeg er vier op zijn naam: beste film, regie, scenario en montage – de eerste persoon die zoveel Oscars krijgt voor één film. En passant liet hij zien hoe je charmant en gericht speecht. Drie speeches verdeelde hij over sekswerkers („ze hebben hun verhalen met mij gedeeld […] en hebben mijn diepste respect”), de staat van ‘de bioscoop’ („een gemeenschappelijke ervaring die je niet thuis krijgt”) en zijn crewleden. De 25-jarige Mikey Madison won voor haar rol als sekswerker Anora, de eerste hoofdrol in haar carrière. Daarmee versloeg ze favoriet Demi Moore in bodyhorror The Substance. Presentator Conan O’Brien grapte: „Volgens mij is Amerika blij om te zien dat er eindelijk iemand op staat tegen een machtige Rus.” Het was zijn enige uithaal richting Trump van de avond.
Er bleven alleen restjes over voor andere favorieten. Runner-up The Brutalist, een architectenepos, won drie Oscars: cinematografie, muziek en mannelijke hoofdrol (Adrien Brody). Brody speechte en bedankte minutenlang. Toen de regie muziek aanzette om hem tot vertrek te bewegen, stak hij zijn hand op en vroeg hij om stilte. „Ik heb dit eerder gedaan!” Daarna sprak hij zich nog vagelijk uit tegen racisme en antisemitisme.
Emilia Pérez won slechts twee Oscars. De film brak een record met dertien nominaties; meer dan elke niet-Engelstalige film aller tijden. Maar de film raakte in opspraak door haattweets die hoofdrolspeelster Karla Sofía Gascón had verstuurd, en door kritiek uit Mexico. De film verzilverde slechts twee van de dertien nominaties (beste liedje en beste vrouwelijke bijrol). Zelfs de Oscar voor beste internationale film verloor-ie, aan het Braziliaanse I’m Still Here – dat leek maanden geleden ondenkbaar. Al zorgde Zoë Saldaña (beste vrouwelijke bijrol) wel voor een hoogtepunt met de meest emotionele speech. Ze begon door huilend „mommy!” te roepen en eindigde met: „Ik ben het trotse kind van immigranten!”
De grootste verliezer was Bob Dylan-biofilm A Complete Unkown, die niet één van de tien nominaties verzilverde.
Vorig jaar verblijde Oppenheimer publiek én critici door zeven Oscars te winnen. Eindelijk was er weer een publieksfilm die de grote prijs won. Maar dit jaar zette de Oscars weer op de koers die al jaren is ingezet: meer arthouse, internationaler, verder weg van de blockbusters van Hollywood.
Anora, een film met een productiebudget zes miljoen, won van publiekstrekkers als Dune: Part Two, Wicked en A Complete Unknown. En Flow – een dialoogvrije Letse film over een kat op een vlot, geanimeerd met gratis, open-source technologie – won beste animatiefilm van miljoenen en miljardenfilms als Inside Out 2 en The Wild Robot.
Het was ook om andere redenen een spannende avond. Hoe zouden presentatoren en winnaars omgaan met Trumps tweede termijn, voortdurende oorlogen en andere oplaaiende wereldproblematiek? En hoe zouden de Oscars de branden in LA een plekje geven in een ceremonie die toch vooral om goudbeklede egostreling gaat?
Het werd in beide opzichten een tamme en teleurstellende ceremonie. De branden waren vooral een voetnoot. De ceremonie opende met een clipshow van LA. Brad Pitt in een cabrio, Jeff Bridges vliegend door de lucht – eindigend met een toeristenslogan: „We love LA.” Daarna kwam er af en toe een qr-code in beeld waarmee gedoneerd kon worden, zoals eerder ook bij de muziekprijzen The Grammy’s. Halverwege kwamen er ook brandweermannen op het podium die allen één grap voorlazen.
Politiek was het grootste deel van de avond opmerkelijk afwezig. Dat is onverwachts. In 2017 was er harde kritiek op president Trump, toen in zijn eerste termijn. Twee jaar later vroeg Spike Lee het publiek nog te stemmen op Biden.
Nu werd de president niet direct (zelfs amper indirect) genoemd. Er waren wat speldjes: Guy Pearce droeg Free Palestine, scenarist Peter Straughan de Oekraïense kleuren. Daryll Hannah riep voordat ze een prijs uitreikte even: “Slava Ukraine!”
Alleen toen No Other Land de prijs voor beste documentaire won, werden impliciete boodschappen en verbale knipogen uitgesproken. De film legt wreedheden van Israëlische militairen en kolonisten in Masafer Yatta vast. Opmerkelijk genoeg heeft geen enkele grote Amerikaanse distributeur de film durven uit te brengen in de VS. Co-regisseur Basel Adra zei dat er „serieuze acties” nodig zijn om de „de etnische zuivering van het Palestijnse volk” te stoppen. Daarna richtte zijn Israëlische co-regisseur zich op de VS: „buitenlandbeleid in dit land helpt bij het blokkeren” van het pad naar rechten voor Palestijnen. „Zien jullie niet dat wij verbonden met elkaar zijn?” Staande ovatie, met een ondertoon van verbazing. Daarna werden boodschappen weer apolitiek of vaag („blijf elkaar liefhebben!”).
Het was deel van de reden dat het uitliep op een heel erg lange, en saaie avond. Presentator Conan O’Brien bleek een ongemakkelijke match met de Oscars. Soms pakte zijn absurdisme goed uit: zoals tijdens de opening waarbij hij uit de rug van The Substance’s Demi Moore klom en zijn schoen kwijtraakte. Maar hij oogde vaak nerveus en leek er niet op te hebben gerekend dat zijn grappen telkens onderbroken werden door applaus. Hij miste warmte, charme, en toch ook wat lef: zo’n spannend, politiek en rommelig jaar had meer aandacht moeten krijgen.
Daarnaast duurde de ceremonie veel te lang. Na een uur sloeg bij de wanhoop toe: slechts vijf van de 24 prijzen waren uitgereikt. En dan moest de kwartierlange, emotionele ode aan kostuumontwerp nog komen. En de medley van James Bond-nummers van Lisa, Doja Cat en Raye – die zo gek en misplaatst voelde dat je je begon af te vragen of ervoor betaald was door Amazon.
Hoogtepunten waren er wel: Ben Stiller die op een defect podium de prijs voor beste setontwerp presenteerde. Of Mick Jagger die onder luid applaus opkwam om de Oscar voor beste lied te presenteren: „Bob [Dylan] wilde het niet doen. Hij zei dat de beste liedjes van de film overduidelijk in A Complete Unknown zaten.”
En je zou het ook geruststellend kunnen noemen. Ook al raken films in opspraak, woeden er branden in de stad, en razen oorlogen rustig door… de Oscars slagen er tóch in om saai te zijn.
Beste Film: AnoraBeste Vrouwelijke Hoofdrol: Mikey Madison (Anora)Beste Mannelijke Hoofdrol: Adrien Brody (The Brutalist)Beste Regisseur: Sean Baker (Anora)Beste Vrouwelijke Bijrol: Zoë Saldaña (Emilia Pérez)Beste Mannelijke Bijrol: Kieran Culkin (A Real Pain)Beste Originele Scenario: Anora (Sean Baker)Beste Editing: Anora (Sean Baker)Beste Geadapteerde Scenario: Conclave (Peter Straughan)Beste Buitenlandse Film: I’m Still HereBeste Geanimeerde Film: FlowBeste Documentaire: No Other LandBeste Cinematografie: Lol Crawley (The Brutalist)Beste Muziek: The Brutalist (Daniel Blumberg)Beste Liedje: ‘El Mal’ (Emilia Pérez)Beste Make-Up en Hairstyling: The SubstanceBeste Production Design: WickedBeste Kostuums: WickedBeste Visuele Effecten: Dune: Part TwoBeste Geluid: Dune: Part TwoBest Documentary Short: The Only Girl in the OrchestraBeste Korte Film: I Am not a Robot (Victoria Warmerdam)Beste Korte Animatiefilm: In the Shadow of the Cypress
Een nieuwsbrief voor echte filmliefhebbers. Lees iedere week mee over de laatste ontwikkelingen, de beste recensies en interviews.
Source: NRC