Ook oud-ambassadeur in Oekraïne Robert Serry keek met verbijstering naar de ontmoeting tussen Volodymyr Zelensky en Donald Trump vrijdag. Toch blijft hij hoopvol. ‘Ik zie in Europa groeiend bewustzijn dat we moeten werken aan beleid dat in ons eigen belang is.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Had Volodymyr Zelensky anders moeten reageren op de aanval van Donald Trump en JD Vance?
‘Trump stelde zich uitermate onbeschoft op, dus nee. Het was niet om aan te zien en gelukkig zijn er ook behoorlijk wat Amerikanen die er zo over denken. Maar Zelensky zal zeker terug willen keren naar het Witte Huis, als er veiligheidsgaranties voor Oekraïne op tafel komen.’
Navo-baas Rutte riep Zelensky zaterdag op de relatie te ‘herstellen’. Hij leek hem terug te fluiten, is dat terecht?
‘Ik heb met enige gefronste wenkbrauwen gekeken naar het advies van Rutte, laat ik het zo zeggen. Hij heeft natuurlijk het belang van de alliantie voor ogen, maar in mijn ogen moet Europa nu veel meer het heft in eigen handen durven te nemen en dus ook durven zeggen: ‘Nee, we trappen niet in Trumps blufpoker.’
‘Trump speelt altijd een kaartspelletje, met iedereen. Hij denkt dat hij, als machtigste man van de wereld, iedereen op de knieën kan krijgen als dat nodig is. Maar dat is niet zo. En dat moet zeker niet de relatie worden tussen ons en Washington.’
Hoe kijkt u naar de situatie in de VS, als oud-ambassadeur in Oekraïne en voormalig VN-gezant voor het Midden-Oosten?
‘Het land dat we beschouwden als de leider van de liberaal-democratische wereld is een illiberale democratie aan het worden. Ik zie de gevolgen daarvan direct in mijn werk, neem bijvoorbeeld het sluiten van Usaid. Dat heeft betekend dat in Oekraïne alle humanitaire hulp in één keer is stopgezet en dat leidt tot schrijnende situaties.
‘Ik werk voor de Nederlandse Stichting Open Door Ukraine, die onder meer actief is in Cherson, een stad aan de frontlinie. Er wonen voornamelijk nog oudere mensen, die daar geheel afhankelijk zijn van hulp. Wij proberen in het gat te springen dat Usaid heeft achtergelaten. Zodat oude mensen nog steeds voedsel krijgen, de medicijnen die ze nodig hebben, et cetera. Mensen hier moeten begrijpen dat Trumps decreten heel concrete gevolgen hebben.’
Vance schoffeerde Europa al tijdens de recente veiligheidsconferentie in München. Wat moet Europa doen?
‘We moeten beseffen dat het niet alleen Poetin is die eigenlijk heel weinig op heeft met dat gouden Europa, het vredesproject dat de EU heet. Het is ook Trump. Hij ziet het alleen maar als concurrent, als sta-in-de-weg.
‘Europa moet veel meer het heft in eigen hand nemen en met een eigen plan komen. De situatie is heel ernstig, dat is een feit. Dat betekent dat er snel een Europese defensiemacht moet komen. En we moeten heel snel het bloedgeld van Poetin dat op de banken staat, gaan aanwenden voor Oekraïense militaire steun.
‘Meer steun aan Oekraïne hoeft niet ten koste te gaan van de Nederlandse belastingbetaler, als we die bevroren tegoeden gebruiken. Het is van belang dat Emmanuel Macron, Keir Starmer en Friedrich Merz (de Franse president, de Britse premier en de beoogde Duitse bondskanselier, red.) dat leiderschap op zich gaan nemen. Merz heeft al gezegd dat we moeten denken aan een onafhankelijk Europees leger.
‘Overigens is het interessant dat Turkije naar Europa toetrekt. Het ambieert een bemiddelende rol op het geopolitieke toneel en heeft een goede relatie met Poetin. Als Europa meer eigen initiatief wil tonen, los van Amerika, is het belangrijk dat het ook toenadering zoekt tot bijvoorbeeld andere Navo-partners als Turkije.’
U klinkt nog betrekkelijk hoopvol.
‘Dat ben ik ook. We moeten helemaal niet zo bang zijn. Een Europese defensiemacht is er niet zomaar morgen, dat klopt. Maar de Amerikaanse steun aan Oekraïne is ook niet zomaar weg, al blijft de situatie onvoorspelbaar.
‘Maar ik zie in Europa tekenen van een groeiend bewustzijn, van het besef dat we stap voor stap moeten werken aan een beleid dat in ons eigen belang is. Dus nee, we verhogen onze defensieuitgaven niet omdat Trump het wil, maar omdat we het zelf willen en nodig hebben. Als we dat niet doen, worden we buitenspel gezet op het wereldtoneel.
‘Ik zie de toekomst nog niet zo zwart. We moeten wel goed beseffen wat er aan de hand is. De veiligheidsconferentie in München was de eerste wake-upcall, dit weekend volgde de tweede. Ik hoop niet dat er nog een derde nodig is.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant