Vanaf zondag zullen meer dan een miljoen mensen weer meeleven met de gevederde variant van Goede Tijden Slechte Tijden. De wildcamera’s van Beleef de Lente gaan weer aan.
is verslaggever van de Volkskrant.
Vrijwel meteen nadat Luc Enting (67) zondagochtend vroeg werd gewekt door het getjilp van een zanglijster, voelde de natuurfilmer zich gespannen. Want vanaf deze dag is het weer zover: de camera’s van Beleef de Lente gaan aan, een initiatief van Vogelbescherming Nederland.
Afgelopen maanden controleerde Enting samen met collega’s van Vogelbescherming Nederland of alle nesten goed in beeld zijn. ‘Maar het blijft spannend. Als ’s nachts bijvoorbeeld een boommarter langs is geweest die een van de kabels heeft doorgebeten, dan is – poef – de verbinding met een nest weg. Als dat te dicht bij het vogelnest is gebeurd, kunnen we het dit broedseizoen niet meer repareren.’
Komende maanden zullen naar verwachting weer ruim een miljoen mensen meeleven met het dagelijks lief en leed van onder meer de ooievaar, kerkuil of slechtvalk. ‘Het hoogtepunt van vorig jaar was de gans die het nest van een visarend kaapte. Toen de visarend dat ontdekte, viel hij aan. Hij maakte 130 duikvluchten in een uur, maar droop uiteindelijk af’, zegt Rianne Pickert (30). Spectaculair vond de ecoloog, die als vrijwilliger blogt over de visarendavonturen, die beelden. ‘Maar aan de andere kant: de gans raakte zo in de stress dat ze geen enkel ei meer uitbroedde.’
En ook Enting, die camera’s in zijn tuin bij de bossen bij Bennekom heeft, herinnert zich zo’n ‘drama’. Een paar jaar geleden stapte hij samen met zijn vrouw op de fiets, en vrijwel meteen zag hij ‘zijn’ mannetjesmerel liggen op het fietspad. Dood.
‘Ik zag direct dat hij het was, ik herkende hem aan zijn atypische veren. Hij was aangereden. Je denkt op zo’n moment aan zijn nest, waar nog jongen in zitten. De moedermerel heeft het nog geprobeerd, maar via de camera zag je dat het haar alleen niet lukte om genoeg voedsel te vinden voor de merelkuikens.’ In de dagen erna zagen de kijkers hoe de jonge vogeltjes een voor een stierven.
‘Het is een soort Goede Tijden Slechte Tijden, een soap uit de natuur’, zegt Maarten Reesink van de Universiteit van Amsterdam. Als mediawetenschapper is hij gespecialiseerd in de relatie tussen mens en dier. ‘In een soap leef je dagelijks met de personages mee. Dat gebeurt hier ook.’
Bovendien worden de dieren van Beleef de Lente ‘ronde karakters’. ‘In traditionele natuurdocumentaires zie je bijvoorbeeld even een bepaald gedrag van een krokodil, en dan gaat de camera weer door naar een ander dier. Daar wordt het dierenleven letterlijk verknipt en blijven de dieren vlakke karakters. Hier zie je de dagelijkse saaiheid, maar ook alle hoogte- en dieptepunten. Je leeft mee met de pijn en de vreugde van zo’n vogel.’
Veel kijkers voelen daardoor een band met de vogels, en krijgen meer oog en begrip voor de natuur. Maar het kan nadelen hebben, zegt Timo Roeke, die als programmamanager werkt bij Vogelbescherming Nederland. ‘Mensen staan inmiddels zo ver van de natuur dat we veel beelden al snel aangrijpend vinden. Als bijvoorbeeld twee ooievaars hun snavels tegen elkaar leggen, dan is de reactie van kijkers vaak: wat romantisch. Maar wij weten niet precies waarom de ooievaars dat doen, en of het dan echte liefde is.’
Daarnaast krijgt Vogelbescherming geregeld het verzoek om in te grijpen als er iets naars gebeurt. ‘Enkele jaren geleden kregen we zelfs mails uit Italië en Spanje, omdat een jonge slechtvalk een oudere, zwakkere, vrouwtjesvogel uit haar nest wilde verjagen.’
Maar ingrijpen? Dat doet Vogelbescherming niet. ‘Het is eten of gegeten worden in de natuur. Daar mogen wij niets aan veranderen’, zegt Roeke, die soms zelf ook zijn hart vasthoudt als het stormt of heel hard regent. ‘Een nest van een zeearend is een gevaarte dat wel meer dan 100 kilo weegt, en het wordt elk jaar zwaarder doordat de vogel er nieuwe takken oplegt. Een paar jaar geleden denderde zo’n nest met jongen en al naar beneden. Dat kan elke storm weer gebeuren. Of als het heel hard regent, denk ik aan ‘onze’ ooievaars. Vorig jaar is het nest verregend.’
De populariteit van real life beelden uit natuur heeft nog een nadeel. Twee jaar geleden trokken boswachters aan de bel over het toenemend aantal illegale wildcamera’s die ze vonden diep in de bossen. ‘Die verhalen horen wij ook’, zegt Roeke. ‘Ongetwijfeld doen mensen dat met goede intenties. Maar het is niet de bedoeling. Wij doen het op zo’n manier dat de vogels er geen last van hebben. Maar als je ondoordacht zomaar camera’s ophangt op plekken waar mensen niets te zoeken hebben, kan dat negatieve effecten hebben.’
Een dier heeft de plek van zijn nest zorgvuldig uitgekozen, stelt ook natuurfilmer Enting, die als ‘pionier’ vanaf de eerste editie in 2007 betrokken was bij Beleef de Lente. ‘Alle camera’s die ik opgehangen heb, heb ik gedaan in opdracht van natuurorganisaties, gemeenten en onderzoekers. Maar je moet niet hebben dat mensen dit massaal gaan doen. Dan verstoor je de dieren.’
Bovendien zit niet elk dier op de camera’s te wachten. ‘Raven bijvoorbeeld. Dat zijn hele slimme dieren, die samenwerken met wolven’, zegt Enting. Acht jaar geleden probeerde hij drie nesten in beeld te brengen. Maar voordat hij echte camera’s ophing, wilde hij eerst weten hoe de dieren zouden reageren. ‘We hadden dummy’s opgehangen vlakbij de nesten waar ze elk jaar terugkeren.’ Maar de ravenstellen lieten zich hier niet voor lenen. ‘Ze bouwden vlak achter hun oude nest, een nieuw nest die buiten het zicht van de camera’s viel. Ze hadden het gewoon door.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant