Even een handtekening zetten en door naar een wapenstilstand. De verwachtingen van het bezoek van Volodymyr Zelensky aan Donald Trump waren hooggespannen. Maar wat zich ontvouwde in de Oval Office had niemand verwacht: "Het was beschamend. Ongekend. Ongehoord."
Een handdruk, schouderklopje en compliment over de kledingkeuze: Het bezoek van de Oekraïense president aan zijn Amerikaanse ambtgenoot begon vlekkeloos. Uit niets bleek dat de spanning in de onderlinge relatie, die ontstond nadat Trump Zelensky had weggezet als dictator, nog in de lucht zat. Toen het duo met Trumps vicepresident JD Vance plaatsnam in de Oval Office, werden zelfs nog grapjes gemaakt.
Veertig minuten later zou Zelensky vervroegd het Witte Huis verlaten. In de tussentijd werd hem onder meer verweten dat hij een nieuwe Wereldoorlog riskeerde, dat hij niet dankbaar was voor alle geleverde steun en dat hij respectloos was. Trump maakte ook maar weer eens duidelijk dat hij niet bij voorbaat aan de kant van de Oekraïners staat: "Ik ben voor zowel Oekraïne als Rusland."
Frans Osinga, hoogleraar Oorlogsstudies aan de Universiteit Leiden, is stelliger. "Hij heeft de kant van Poetin gekozen. Dat is nu duidelijk geworden, ook voor de mensen die het nog niet wisten. In zijn eerste presidentstermijn waren er al behoorlijk wat indicaties dat hij weinig met de NAVO en Europa had. Toen waren er al verdenkingen dat hij behoorlijke banden onderhield met het Poetin-regime."
Met als gevolg dat een mineralendeal tussen Oekraïne en de Verenigde Staten nu op losse schroeven staat. Want wanneer wordt er wél een handtekening gezet als Zelensky zondag alweer in Londen moet zijn?
"Zelensky is niet klaar voor vrede", foeterde Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social. "We gaan pas verder als Oekraïne een constructief gesprek wil voeren", voegden Amerikaanse overheidsfunctionarissen toe.
Osinga is sceptisch. "Analisten vermoeden dat dit een set-up was. Je moet je afvragen of alle gesprekken over een deal gemeend waren. Je kan niet uitsluiten dat Trump zulke hoge eisen heeft gesteld dat Zelensky er onmogelijk aan kon voldoen. En waardoor hij nu de schuld bij Zelensky kan leggen."
De hoogleraar is niet te spreken over hoe Zelensky werd ontvangen. "Dit was ongekend en ongehoord. Ik kan mij niet herinneren dat een andere Amerikaanse president een buitenlandse leider zo heeft behandeld. Laat staan een president van een land dat midden in een oorlog zit. Het is een ontzettende beschamende vertoning van het Witte Huis."
Daar sluit VS-historicus Jack Thompson zich bij aan. "Ik had te doen met Zelensky. Hij probeerde écht om Trump een kleine overwinning te geven. Hij was daar om die deal te ondertekenen, ook al is het oneerlijk. Ik schaam mij voor de wijze waarop mijn land hem probeert af te persen."
Het Kremlin lijkt de lachende derde. De Russen spraken van een "historische ontmoeting", met eveneens de nodige verwensingen aan het adres van Zelensky.
"Dit deert Trump niet", vervolgt Thompson. "In deze situaties zijn er ongeschreven regels rondom het verwachte gedrag. Maar Trump volgt die niet. Hij kent geen basale omgangsvormen en is onredelijk. Het kan hem niet zoveel schelen."
Volgens Thompson onderschrijft de ontmoeting dat Trump en zijn kabinet de blik op China hebben gericht. "Trump heeft zich omringd met een strategisch team. Het lijkt erop dat zij tot de conclusie zijn gekomen dat Rusland zo snel mogelijk geen issue meer moet zijn. Dan kunnen ze zich volledig richten op China."
Europese leiders waren er snel bij om zich als één blok te verenigen achter Zelensky na de ontwikkelingen in het Witte Huis. "Beste Zelensky, beste Oekraïense vrienden, jullie staan niet alleen", zei onder anderen de Poolse premier Donald Tusk.
Ook in de Republikeinse Partij van Trump leek niet iedereen onverdeeld enthousiast over het optreden van de president. Sommige senatoren spraken wel van "opkomen voor ons land", maar diverse Congresleden hadden het over "een slechte dag voor Amerikaans buitenlandbeleid".
Osinga stipt dat aan als het "enige lichtpuntje" van de avond. Hij wijst op de ontmoeting die voor zondag gepland staat. Dan woont Zelensky een overleg bij van Europese leiders. "De discussie over hoeveel Europese landen aan Defensie moeten spenderen is nu voorbij. De defensiecapaciteiten moeten heel snel worden versterkt en de Europese militaire industrie moet worden vergroot."
"Dat doe je door militaire orders te plaatsen, een groot Europees fonds op te richten en de uitgaven te verhogen. Er is heel veel werk te verrichten."
Zelensky plaatste na zijn trieste aftocht één bericht op sociale media: "Bedankt Amerika. Bedankt voor jullie steun. Bedankt voor het bezoek." De reactie lijkt enigszins sarcastisch, maar kan ook een handreiking zijn naar de Amerikanen. "Oekraïne heeft langdurige vrede nodig, en daarvoor werken we", besloot Zelensky.
Volgens Thompson móét Zelensky (en Europa) zich wel nederig blijven opstellen. "Als de Oekraïense regering morgen valt, is dat schadelijk voor de VS. Maar het is nog veel erger voor de Europeanen", legt hij uit. "Dus blijven ze het gedrag van Trump maar accepteren. De VS heeft alle macht, is verder weg van het conflict én is sterker."
De enige winnaar van de avond, is het Kremlin, zegt Osinga. "Je kan niet anders zeggen dat het de belangen van Poetin in de kaart speelt. Niemand anders is hier blij mee en Poetin zal zich gesterkt voelen."
"Voor ons in Europa betekent het één ding: er is een enorme scheur ontstaan in onze relatie. We kunnen niet meer vertrouwen op Amerika onder dit Witte Huis. Er is een scenario dat alle Amerikaanse steun zal wegvallen en de steun volledig op de rug van Europa komt. Trump heeft alle fundamentele belangen van internationale organisaties onderuitgehaald."
Source: Nu.nl algemeen