Uren na het uit de hand gelopen gesprek tussen Donald Trump en Volodymyr Zelensky lijkt een grondstoffendeal tussen de VS en Oekraïne verder weg dan ooit. Trump vindt dat Zelensky zijn hand heeft overspeeld. Zelensky weet niet waar het misging vrijdag, maar blijft hoopvol.
Wat een ceremoniële ochtend moest worden liep uit in een presidentiële ruzie. Na een gemoedelijk begin van het gesprek tussen Trump en Zelensky voor het oog van tientallen journalisten in de Oval Office mondde uit in gebekvecht tussen beide leiders. Ook de Amerikaanse vicepresident JD Vance bemoeide zich met de discussies, die met stemverheffing gevoerd werden.
Trump en Vance verweten Zelensky "ondankbaar" en "respectloos" richting de VS te zijn. Zelensky gaf meermaals aan dat hij geen compromis met de Russische president Vladimir Poetin wilde sluiten. Voor Trump betekende dit: Zelensky wil geen vrede. Kort na het gesprek besloot hij de Oekraïense president weg te sturen. In een bericht op zijn eigen Truth Social lichtte de Amerikaanse president een en ander toe.
"Ik ben tot de conclusie gekomen dat president Zelensky niet klaar is voor vrede als Amerika betrokken is, want hij denkt dat het hem een voordeel geeft in de onderhandelingen", schreef Trump. "Ik ben niet geïnteresseerd in onderhandelingen, ik wil VREDE." Later op de dag herhaalde de president zijn standpunt tegenover journalisten: ik wil vrede, Zelensky frustreert de boel.
Zelensky zou tegen zijn vertrek hebben geprotesteerd. De Oekraïense president wilde doorpraten om de gemoederen tot bedaren te brengen en de deal te redden. Tevergeefs, want kort na het absurde persmoment vertrok hij met een auto bij het Witte Huis. Even later plaatste hij een bericht op X, waarin hij Trump, het Congres en het Amerikaanse volk uitvoerig bedankte.
Dat de boodschap bij Zelensky was aangekomen, bleek ook later op de dag toen hij een interview aan Fox News gaf. Door het interview heen bleek dat hij geen olie op het vuur wilde gooien. Hij benadrukte meermaals hoe dankbaar hij was voor de uitnodiging en de steun van de Amerikanen. Waar het precies misging, wist Zelensky ook niet.
De president gaf toe dat hij zou willen dat Trump "meer aan onze zijde was". "Iedere Oekraïner wil een sterke positie van de Verenigde Staten tegen Rusland zien." De president probeerde de Amerikaanse kijkers terug te brengen naar de begindagen van de oorlog, toen "Russen onze huizen kwamen om zoveel mensen te vermoorden".
Vrede zonder veiligheidsgaranties is geen vrede, vindt Zelensky. Als er vrede komt, moet Oekraïne zeker weten dat de Russische agressie stopt, zei hij. De deal met de VS was naar zijn mening de eerste stap naar zulke veiligheidsgaranties. "Het is heel simpel. Amerikanen en Europeanen zijn onze vrienden. Rusland is onze vijand", aldus Zelensky.
Zonder Amerikaanse steun wordt de oorlog een moeilijk verhaal, erkent Zelensky. "We hebben niet genoeg wapens om de Russen te verdrijven."
Voorlopig lijkt de grondstoffendeal op losse schroeven te staan. Een ingewijde laat aan persbureau Reuters weten dat Trump vooralsnog niet geïnteresseerd is om de deal nieuw leven in te blazen. Maar wat er concreet van Zelensky wordt verwacht, is niet duidelijk. Trump zei tegen verslaggevers dat de Oekraïense president "vrede moet willen".
Als dat het criterium is, zou Zelensky nu de auto richting het Witte Huis kunnen pakken. Tegen Fox News zei hij: "Niemand wil liever dat de oorlog eindigt dan ik." Zolang de vrede maar "rechtvaardig en langdurig is", voegde hij eraan toe.
De Oekraïense president denkt dat de vrijdag opgelopen schade te repareren is. "Het gaat niet om de relatie tussen twee presidenten. Het gaat om de sterke historische banden tussen onze volken: de Oekraïners en de Amerikanen", besloot Zelensky het interview.
Hoe de deal er precies uit zou komen te zien, is overigens niet duidelijk. Dinsdag kwamen de VS en Oekraïne een deal overeen, maar om hoeveel geld het ging is niet duidelijk. Mogelijk zouden er tientallen of honderden miljarden mee zijn gemoeid. Het idee kwam uit de koker van Trump, die toegang wilde tot Oekraïense delfstoffen als tegenprestatie voor Amerikaanse steun in de oorlog tegen Rusland.
De gebeurtenissen van vrijdag zijn ongekend en stuitten op veel internationale reacties. Europese leiders schaarden zich massaal achter Zelensky. Rusland blijft achter als lachende derde.
Source: Nu.nl algemeen