De ontwikkelingen rond de vredesonderhandelingen in Oekraïne volgen elkaar in rap tempo op. Van gesprekken tussen Donald Trump en Vladimir Poetin in Saoedi-Arabië tot een geruchtmakend grondstoffenakkoord: NU.nl zet de gebeurtenissen van de afgelopen tien dagen op een rij.
Op 17 februari publiceerden we dit artikel, waarin we je bijpraatten over de vijf hectische dagen die toen achter de rug waren. In dit artikel praten we je bij over de gebeurtenissen daarna.
Terwijl Amerikaanse en Russische delegaties naar de Saoedische hoofdstad Riyad op weg zijn, neemt de paniek in Europa toe. Voor Europa is geen plek aan de gesprekstafel, zeggen de Amerikanen.
Dan ontstaat er verontwaardiging als de Franse president Emmanuel Macron een spoedoverleg houdt, maar veel Europese landen niet uitnodigt. Later in de week organiseert Macron nog een top in Parijs, waar de andere landen wel welkom zijn.
Harde besluiten blijven uit. Europese leiders onderstrepen het belang van eenheid, maar de top in de Franse hoofdstad lijkt vooral de onderlinge verdeeldheid te tonen. Bovendien zijn Europese grootmachten (Polen, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland) zeer terughoudend met beloftes over eventuele vredestroepen in Oekraïne.
Ondertussen beginnen de Amerikaanse en Russische delegaties in Riyad aan hun verkennende gesprekken. Die verlopen volgens beide partijen positief, al is die eerste sessie vooral bedoeld om na twee jaar diplomatieke stilte het ijs te breken.
Een nieuwe schok in het onderhandelingsproces volgt woensdag, een dag nadat Trump heeft gesuggereerd dat Oekraïne de oorlog was begonnen. Op dinsdag was er nog enige verwarring over zijn woorden, maar de Amerikaanse president is woensdag op Truth Social nog stelliger. Trump noemt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky "een dictator zonder verkiezingen", die "verschrikkelijk werk" heeft afgeleverd.
Zelensky had eerder op de dag gezegd dat Trump in een "bubbel van desinformatie" leeft. Volgens hem is de Amerikaanse president gevallen voor Russische propaganda. Zelensky verwijt Trump dat hij Poetin uit zijn isolement heeft gehaald. Door de ruzie groeit in Europa de vrees dat Moskou en Washington over de hoofden van Oekraïne (én Europa) heen een vredesakkoord zullen sluiten.
Donderdag probeert de Oekraïense president het ijs te breken. Die dag spreekt hij met Keith Kellogg, de Amerikaanse gezant voor Rusland en Oekraïne. Zelensky zegt open te staan voor een sterke, effectieve investerings- en veiligheidsovereenkomst met Washington. Eerder zei Trump al opbrengsten van Oekraïense grondstoffen te eisen als compensatie voor de miljarden aan Amerikaanse steun.
Kellogg is positief na de gesprekken. Hij noemt Zelensky achteraf de "geplaagde en dappere leider van een land in oorlog".
Gedurende het weekend lijkt de ruzie tussen Trump en Zelensky enigszins gesust. Het weekend staat in het teken van onderhandelingen over een opzienbarend grondstoffenakkoord. Zaterdag is Zelensky nog "niet bereid" de VS toegang te geven tot zeldzame mineralen in de Oekraïense bodem.
Kyiv mist in het voorstel vooral veiligheidsgaranties van de VS. Maar vanuit het kamp-Zelensky klinkt welwillendheid om tot een overeenkomst te komen. Maar Trumps prijskaartje van 500 miljard dollar (480 miljard euro) aan mineralen wuift hij weg. Zoveel steun heeft de VS immers niet geleverd, beargumenteert Zelensky. "Ik kan mijn land niet verkopen."
In de onderhandelingen met de VS zegt Zelensky bereid te zijn het presidentschap op te geven in ruil voor vrede en NAVO-lidmaatschap van Oekraïne. Die belofte lijkt vooral een onderhandelingsstrategie te zijn. Washington had eerder al gezegd dat NAVO-lidmaatschap van Oekraïne bij de vredesbesprekingen niet aan de orde is.
Zondag wordt ook bekend dat de regeringsleiders van de EU-landen op 6 maart bijeen zullen komen voor overleg over Oekraïne en de Europese veiligheid. António Costa, voorzitter van de Europese Raad, kondigt de top aan als vervolg op de spoedberaden in Parijs.
Maandag staan Europese leiders stil bij drie jaar oorlog in Oekraïne. Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen belooft in Kyiv meer steun aan Oekraïne. Het land krijgt in maart 3,5 miljard euro aan Europese steun.
Macron brengt een bezoek aan het Witte Huis. De Franse president verzekert Trump dat Europa bereid is "ver te gaan" voor Oekraïne. Persbureau Reuters spreekt van een "belangrijke stap" richting een "eensgezindere aanpak" van Europa en de VS. Macron houdt zich staande Washington en deinst er niet voor terug Trump tegen te spreken.
Europese bondgenoten dienen later die dag bij de Verenigde Naties een resolutie in. Daarin staat dat de Oekraïense grenzen gerespecteerd moeten worden. Hoewel de Algemene Vergadering de resolutie met steun van 93 lidstaten aanneemt, krijgt de oproep geen steun van de VS en Rusland. De stemverhoudingen zijn staan symbool voor de veranderde positie van de VS.
Later neemt de VN-Veiligheidsraad een door de VS ingediende resolutie aan. Deze resolutie roept op het Russisch-Oekraïense conflict snel te beëindigen, maar wijst geen schuldige aan. Er staat geen kritiek op Rusland in, terwijl dat land de aanstichter van de oorlog is.
Dinsdag meldt onder meer de Financial Times dat er witte rook is in de onderhandelingen tussen de VS en Oekraïne. De grondstoffenovereenkomst zou een waarde van ongeveer 120 miljard dollar hebben, meldt The Economist. Dat is een stuk minder dan de 500 miljard dollar die Trump eerder eiste.
De Amerikanen hebben volgens Kyiv ongunstige voorwaarden geschrapt. Later wordt duidelijk dat Zelensky vrijdag naar Washington komt om de overeenkomst te ondertekenen. Volgens The Economist moet er nog een tweede versie met meer details komen.
Russische en Amerikaanse diplomaten hervatten donderdag hun gesprekken over het herstel van de onderlinge banden. In de Turkse hoofdstad Istanboel gaat het vooral over het functioneren van hun ambassades.
Intussen reist de Britse premier Keir Starmer naar Washington om in navolging van Macron met Trump te praten. Hij is de tweede Europese leider die dat doet.
Source: Nu.nl algemeen